Προσκήνιο-Παρασκήνιο
21 ΦΛΕΒΑΡΗ 1913. Η ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ!..
Μου έλεγαν οι γονείς μου (κυρίως η μάνα μου, μιας κι ο πατέρας μου ο Δάσκαλος ήταν λιγόλογος και απλά συναινούσε): Εκείνο το βράδυ 20-2-1913 «είχαμε κλειδαμπαρωθεί στα σπίτια και, νύχτα ακόμα, το πρωί ένα ποδοβολητό ακούονταν στα σοκάκια από κάποιους που έτρεχαν, επειδή κάποιοι τους κυνηγούσαν κι ακούονταν κάπου – κάπου φωνές για… εκμέκ (ψωμί)».
Έτσι τους τα είχαν διηγηθεί οι γεροντότεροι που τα είχαν ζήσει. Ήταν τα ασκέρια που βρίσκονταν πίσω από τις ξερολιθιές της… «τσουκοπούλας» και δεν φαντάζονταν ότι κάποιοι μέσα στην νύχτα εκεί ψηλά θα τους… ρίχνονταν στο κυνηγητό!
Ξημερώνοντας άρχισαν και οι ντουφεκιές προς την μεριά της Δουρούτης, όπου, ύστερα από την «Παλιοκρανιά» υπήρχαν κανονικά οχυρά. Οχυρά που αντιστάθηκαν για λίγο, ίσα – ίσα για να σκοτωθούν εκεί 5-6 παλικάρια μέσα στο κυνηγητό.
Από την πλευρά όμως τ’ Αϊ Νικόλα στο… «Τσαρκοβιστινό» είχαν στηθεί κάποια κανόνια, πώς τα κουβάλαγαν μέσα στην νύχτα και έριχναν προς την μεριά της «Σκύλας» (το μεγάλο κανόνι του Μπιζανίου στα περίφημα οχυρά), που μέχρι τότε… βρόνταγε και σείονταν η γη!
Κι όταν «είδε» ότι «την» χτύπαγαν από το πλάι (Μανωλιάσσα – Αϊ Νικόλας) το… βούλωσε μια και καλή!
Τα υπόλοιπα είναι γνωστά και γράφτηκαν οι λεπτομέρειες γι’ αυτά από πολλούς έκτοτε. Κι άξαφνα τα Γιάννινα, η πρωτεύουσα της σκλαβωμένης Ηπείρου, λευτερώθηκαν και έγιναν Ελληνικά με τον στρατηλάτη Πρίγκηπα και διάδοχο του Ελληνικού θρόνου Κωνσταντίνο να μπαίνει περήφανος καβάλα στο άτι του στην πλατεία της πόλης και να την παραλαμβάνει επικεφαλής του Ελληνικού Στρατού από τον αντίπαλο του Εσάτ Πασά, επικεφαλής του Τούρκικου Στρατού.
Απίστευτο κι όμως αληθινό ύστερα από πέντε ολόκληρους αιώνες σκλαβιάς! Στο Χάνι του Εμίν Αγά, όπου είχε στήσει το στρατηγείο του ο Πρίγκηπας με τους άξιους συνεργάτες του ήρθε και ο Πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος και μαζί κατέστρωσαν τις μέλλουσες ενέργειες του ορμητικού Ελληνικού Στρατού, που δίψαγε να ελευθερώσει και τις υπολοιπόμενες σκλαβωμένες Ελληνικές περιοχές.
Ο λαός παραληρούσε, μη πιστεύοντας στα μάτια του σκίζοντας και πετώντας τα υποχρεωτικά φέσια, που έστρωσαν την πλατεία.
«Τα πήραμε τα Γιάννινα, μάτια πολλά το λένε όπου γελούν και κλαίνε»! Αυτοί οι στίχοι του ποιητή τα λένε όλα.
Ο «Δάσκαλος» πατέρας μου, που για τέσσερα χρόνια δίδασκε την Ελληνική γλώσσα στα παρακείμενα της πόλης χωριά (Κατσικά, Σταυράκι, Μάρμαρα, Κοσμηρά), έτρεξε αμέσως με άλλους 27 να φοιτήσουν στο ιδρυθέν «Μονοτάξιο Διδασκαλείο», αποφοίτησε με άριστα και έκτοτε διορίστηκε από το Ελληνικό Κράτος ως δάσκαλος στην Κοσμηρά για 40 ολόκληρα χρόνια συνεχώς.
Ο κ. Κ. Κίτσιος, Δ/ντής της Ζωσιμαίας Παιδαγωγικής Ακαδημίας, σε μια ερευνητική εργασία του, του έχει πάρει και συνέντευξη, ως Πρωτεργάτη της Ελληνικής Εκπαίδευσης στα πρώτα χρόνια μετά την απελευθέρωση. Κατά γενική ομολογία το χωριό ήταν… «δύσκολο», αλλά εκείνος τα έβγαλε πέρα, όντας Δάσκαλος (αυτό ήταν το μόνιμο επίθετό του), διαιτητής στις διενέξεις, συνεργάτης στις αγροτικές εργασίες και προ παντός ουσιαστικός βοηθός στα θέματα υγείας κάνοντας ενέσεις, ύστερα από τις οδηγίες των γιατρών ή ρίχνοντας βεντούζες στα κρυολογήματα ή… «συναπισμό» που αποτελούσε ένα ιδιοκατασκεύαστο έμπλαστρο.
Στα θέματα της εκπαίδευσης συμμετείχε κατά κανόνα στα συνέδρια που γίνονταν συνήθως στο Γραμμένο και ύστερα στο σπίτι. Όλοι οι νεαροί δάσκαλοι του χωριού (ο Ευρυσθένης Τζιάλλας, ο Θωμάς Παππάς, ο παλαιότερος Μιχ. Μπίστας και άλλοι) συζητούσαν για τα έγγραφα που συντάσσονταν και αφορούσαν την λειτουργία των σχολείων.
Εκείνος είχε καταφέρει το σχολείο της Κοσμηράς να είναι «διτάξιο», με την δασκάλα που δίδασκε πρώτη, Δευτέρα, Τρίτη και Τετάρτη και τις άλλες δύο ο Δ/ντής Δάσκαλος. Το Σχολείο της Κοσμηράς ήταν το κέντρο κατά τις κοινές σχολικές εκδρομές και μέσα σε αυτήν την ατμόσφαιρα μεγάλωσαν και τα παιδιά (εμείς), αυτού του δημιουργικού Δάσκαλου!
Γι - Πας
