Ποιος είναι τελικά ο ρόλος των Πανεπιστημίων; Να «παράγουν» απόφοιτους με γνώσεις, υψηλή εξειδίκευση και προσόντα ή να… τροφοδοτούν με εξασφαλισμένη πελατεία τοπικές οικονομίες και κλάδους όπως η αγορά ακινήτων, η εστίαση, η διασκέδαση κλπ.;

Επί δεκαετίες ολόκληρες ο δεύτερος σκοπός εξιδανικεύθηκε, γι’ αυτό και ιδρύθηκαν πανεπιστημιακά τμήματα ακόμα και σε κωμοπόλεις, χωρίς βάσιμη σκοπιμότητα, πλην της ψηφοθηρικής. Πριν πέντε χρόνια, πάλι, επανήλθε το μέτρο της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής, η οποία είχε καταργηθεί νωρίτερα ανοίγοντας την πόρτα των ΑΕΙ ακόμα και σε υποψήφιους που συγκέντρωναν λιγότερα από 4.000 μόρια στις Πανελλαδικές. Έτσι, τα ιδρύματα είδαν τον πληθυσμό τους να μειώνεται. Αυτό συνέβη και στα Γιάννενα. Το Πανεπιστήμιο χάνει κάθε χρόνο σχεδόν χίλιες θέσεις, άρα μένουν κενά εκατοντάδες διαμερίσματα και μειώνεται αισθητά η πελατεία σε καφετέριες, εστιατόρια, μπαρ κλπ. Για τον λόγο αυτό το Επιμελητήριο Ιωαννίνων με επιστολή του προς την Υπουργό Παιδείας ζητάει να επανεξεταστεί η ΕΒΕ τουλάχιστον στα περιφερειακά Πανεπιστήμια.

Απώλειες υπάρχουν!

Ειδικά στα περιφερειακά ΑΕΙ η εφαρμογή της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής την τελευταία πενταετία έχει οδηγήσει στο «κόψιμο» χιλιάδων φοιτητών κι αυτό είναι κάτι που δεν μπορεί να αμφισβητήσει κανείς. Το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων έχει χάσει συνολικά, από το 2021 και μέχρι πέρυσι, περισσότερες από 4.500 θέσεις εισακτέων. Κάθε χρόνο το Ίδρυμα καταγράφει από 900 έως 1.100 κενές θέσεις, γεγονός που το κατατάσσει ανάμεσα σε εκείνα τα περιφερειακά Πανεπιστήμια που έχουν δεχθεί το μεγαλύτερο πλήγμα από το μέτρο της ΕΒΕ. Στις περσινές Πανελλαδικές από τις 4.415 διαθέσιμες θέσεις που είχαν οριστεί από το Υπουργείο Παιδείας για το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, καλύφθηκαν οι 3.385, δηλαδή χάθηκαν 1.030 θέσεις νεοεισακτέων φοιτητών. Για το επόμενο ακαδημαϊκό έτος (2026 – 27) το Υπουργείο διατήρησε αμετάβλητο σχεδόν τον αριθμό των προσφερόμενων θέσεων στο τοπικό Ίδρυμα. Συγκεκριμένα, προσφέρονται 4.432 θέσεις, εκ των οποίων ένα σημαντικό ποσοστό αναμένεται πως θα μείνει κενό. 

Το δίλημμα

Επομένως, τι πρέπει να γίνει; Να καταργηθεί η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής για να γεμίσουν ξανά τα αμφιθέατρα του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και των υπόλοιπων ΑΕΙ της χώρας που μετρούν απώλειες ακόμα και με υποψήφιους που στις Πανελλαδικές συγκεντρώνουν 3.000 ή 4.000 μόρια; Αν στόχος είναι όχι το υψηλό επίπεδο της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, αλλά η τόνωση της οικονομικής δραστηριότητας των τοπικών κοινωνικών, η συγκεκριμένη λύση είναι μονόδρομος. 

Οι επαγγελματίες του κλάδου των ακινήτων και του επιχειρείν στα Γιάννενα είναι προφανές ότι το επιθυμούν. Το θέμα της ΕΒΕ έθιξε ήδη προχθές ο Πρόεδρος του Συλλόγου Μεσιτών Ιωαννίνων Θεόδωρος Μπάσιος, ο οποίος τόνισε, μεταξύ άλλων, ότι οι φοιτητές που κόβονται αποτελούν μεγάλο πλήγμα για την αγορά και ζήτησε κάτι να αλλάξει για να σταματήσει η «αιμορραγία» στα δημόσια ΑΕΙ. 

Παρέμβαση Επιμελητηρίου

Χθες στο ζήτημα της ΕΒΕ και των επιπτώσεών της παρενέβη το Επιμελητήριο Ιωαννίνων με επιστολή του προς την Υπουργό Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη (την υπογράφει ο Πρόεδρός του Σπύρος Μπέκας), την οποία κοινοποίησε επίσης στον Γεν. Γραμματέα Ανώτατης Εκπαίδευσης, στην Πρύτανη του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, στους Βουλευτές του Νομού, στον Περιφερειάρχη Ηπείρου και τον Δήμαρχο Ιωαννίνων. 

Ουσιαστικά το Επιμελητήριο ζητάει την επανεξέταση της εφαρμογής της Ελάχιστης Βάσης Εφαρμογής στα περιφερειακά Πανεπιστήμια, κάνοντας λόγο για ζήτημα που «υπερβαίνει τα στενά όρια της εκπαιδευτικής πολιτικής και αφορά πλέον άμεσα την περιφερειακή ανάπτυξη, την κοινωνική συνοχή και τη βιωσιμότητα της τοπικής οικονομίας».

Αναγνωρίζει μεν την ανάγκη για διασφάλιση ποιότητας στην ανώτατη Εκπαίδευση, ωστόσο προτείνει, μετά από πέντε έτη εφαρμογής της ΕΒΕ, να αξιολογηθούν, «πέραν των ακαδημαϊκών, και οι οικονομικές, κοινωνικές και αναπτυξιακές συνέπειες που αυτή έχει επιφέρει, ιδιαίτερα στα περιφερειακά πανεπιστήμια και στις τοπικές κοινωνίες που στηρίζουν σημαντικό μέρος της οικονομικής τους δραστηριότητας στη φοιτητική παρουσία». Με άλλα λόγια, το Επιμελητήριο λέει ότι καλή η ποιότητα της Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης, όμως πρέπει να… ζήσουν και οι πόλεις οι οποίες φιλοξενούν ΑΕΙ.

Πλήγμα για τα Γιάννενα

Αναφερόμενο στα Γιάννενα, το Επιμελητήριο τονίζει πως η επίδραση της ΕΒΕ είναι ιδιαίτερα αισθητή, καθώς, όπως τονίζει χαρακτηριστικά, «από την έναρξη εφαρμογής της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής μέχρι και σήμερα, το τοπικό Πανεπιστήμιο έχει στερηθεί σωρευτικά χιλιάδες δυνητικούς εισακτέους, με αποτέλεσμα να παραμένει κάθε χρόνο σημαντικός αριθμός θέσεων κενός».

Όπως επισημαίνει, το ζήτημα αυτό δεν αφορά μόνο το ίδιο το Πανεπιστήμιο, αλλά επηρεάζει άμεσα την οικονομική δραστηριότητα μιας ολόκληρης περιφέρειας. «Η πόλη των Ιωαννίνων έχει διαμορφώσει διαχρονικά σημαντικό μέρος της οικονομικής της λειτουργίας γύρω από την παρουσία των φοιτητών. Η αγορά κατοικίας, η εστίαση, το λιανεμπόριο, οι μεταφορές, οι υπηρεσίες, ο πολιτισμός και εκατοντάδες μικρομεσαίες επιχειρήσεις εξαρτώνται σε σημαντικό βαθμό από τον φοιτητικό πληθυσμό. Η σωρευτική απώλεια χιλιάδων φοιτητών τα τελευταία χρόνια μεταφράζεται σε αντίστοιχη απώλεια εισοδήματος, κατανάλωσης και οικονομικής δραστηριότητας, επιβαρύνοντας ιδιαίτερα μια τοπική οικονομία που ήδη αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις», τονίζεται στην επιστολή προς την Υπουργό Παιδείας.

Ιδιαίτερες συνθήκες

Παράλληλα, το Επιμελητήριο επικαλείται τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της Περιφέρειας Ηπείρου που πρέπει, όπως αναφέρει, να ληφθούν υπόψη, καθώς πρόκειται για μία από τις περιφέρειες της χώρας που αντιμετωπίζει εντονότερα προβλήματα δημογραφικής συρρίκνωσης, γήρανσης του πληθυσμού, απομάκρυνσης των νέων προς τα μεγάλα αστικά κέντρα και περιορισμένων αναπτυξιακών ευκαιριών. «Υπό αυτές τις συνθήκες, το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων δεν αποτελεί μόνο έναν εκπαιδευτικό θεσμό, αλλά έναν από τους σημαντικότερους αναπτυξιακούς πυλώνες της περιοχής, με ουσιαστική συμβολή στην οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική της ζωή», σημειώνει.

Για τον λόγο αυτό, προτείνει μια ολοκληρωμένη διαδικασία αξιολόγησης της εφαρμογής της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής μετά την πενταετή λειτουργία της, με ιδιαίτερη έμφαση στις επιπτώσεις που αυτή έχει επιφέρει στα περιφερειακά Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα και στις τοπικές οικονομίες. Παράλληλα, χαρακτηρίζει αναγκαία την εκπόνηση ειδικής μελέτης οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων και την εξέταση πιθανών διορθωτικών παρεμβάσεων που θα διασφαλίζουν, όπως τονίζει, «αφενός την ακαδημαϊκή ποιότητα και αφετέρου τη βιωσιμότητα και την αναπτυξιακή προοπτική των περιφερειακών πανεπιστημίων».