Την ανάγκη χάραξης μιας ολοκληρωμένης πολιτικής για την αναζωογόνηση των ορεινών περιοχών, με ουσιαστική στήριξη της Αυτοδιοίκησης και στενότερη συνεργασία με τα Ακαδημαϊκά Ιδρύματα, ανέδειξε η στρογγυλή τράπεζα με θέμα «Ορεινοί χώροι και Τοπική Αυτοδιοίκηση».

Η εκδήλωση έλαβε χώρα στην ακριτική Πωγωνιανή, στο πλαίσιο του Θερινού Σχολείου Ιστορίας και Οικονομίας το οποίο φιλοξενήθηκε για πέμπτη συνεχή χρονιά στον Δήμο Πωγωνίου και αποτελεί επιστημονική διοργάνωση του Πανεπ. Ιωαννίνων και του Ελληνικού Ανοιχτού Πανεπιστημίου (ΕΑΠ).

Ας σημειωθεί ότι η δράση αυτή - η οποία τείνει να γίνει θεσμός - πραγματοποιείται με πρωτοβουλία του διακεκριμένου Καθηγητή του Πανεπ. Ιωαννίνων Κωνσταντίνου Καραμάνη.

Στην συζήτηση - την οποία συντόνισε η Διευθύντρια Σύνταξης του «Πρωινού Λόγου» Εύη Κουτσολιόντου - συμμετείχαν ο δήμαρχος Πωγωνίου Κων. Καψάλης, ο δήμαρχος Βορείων Τζουμέρκων Ν. Βαΐτσης και η επικεφαλής της δημοτικής παράταξης «Ορεινών Συμφωνία» του Δήμου Γεωργίου Καραϊσκάκη Άρτας Ελευθερία Κοσσυβάκη. 

Ιδιαίτερα ενθαρρυντικό ήταν το γεγονός ότι οι φοιτητές συμμετείχαν ενεργά στη συζήτηση, θέτοντας στο τέλος ερωτήματα και προβληματισμούς στους ομιλητές. 

Κοινές προκλήσεις…

Κοινός τόπος των παρεμβάσεων ήταν ότι οι ορεινοί Δήμοι αντιμετωπίζουν τις ίδιες σχεδόν προκλήσεις, με κυριότερες τη δημογραφική συρρίκνωση, τη γήρανση του πληθυσμού, τις ελλείψεις σε υποδομές, τα διοικητικά εμπόδια και τη δυσκολία αξιοποίησης χρηματοδοτικών προγραμμάτων. Παράλληλα, τονίστηκε η ανάγκη θεσμικών παρεμβάσεων, καλύτερου συντονισμού των ορεινών Δήμων, ενίσχυσης των τεχνικών υπηρεσιών και ανάπτυξης συνεργασιών με τα πανεπιστήμια για την εκπόνηση μελετών και την επιστημονική τεκμηρίωση των διεκδικήσεών τους.

Κατά την διάρκεια της συζήτησης και αφού τέθηκε στο τραπέζι το θέμα της ενεργειακής μετάβασης, αναγνωρίστηκε η αναγκαιότητα επενδύσεων ΑΠΕ, αλλά με όρους δίκαιης κατανομής οφελών προς Δήμους. Προτάθηκαν μέτρα, όπως ενεργειακά μερίδια, μείωση τελών και τοπικά έσοδα για κοινωνικές ανάγκες, αλλά ταυτόχρονα επισημάνθηκε και ο περιβαλλοντικός κίνδυνος που ενέχουν οι εκτεταμένες παρεμβάσεις!

Οι αυτοδιοικητικοί… 

- Ο οικοδεσπότης δήμαρχος Πωγωνίου Κων. Καψάλης αναφέρθηκε στη συνεργασία του Δήμου με το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, επισημαίνοντας ότι αυτή αποδεικνύει στην πράξη την σημασία της σύνδεσης της Αυτοδιοίκησης με την ακαδημαϊκή κοινότητα. Έκανε ιδιαίτερη αναφορά στην πληθυσμιακή συρρίκνωση, επισημαίνοντας ότι ο Δήμος Πωγωνίου έχει χάσει το 22% του πληθυσμού του την τελευταία δεκαετία, ενώ χαρακτήρισε τον οδικό άξονα Ιωαννίνων – Κακαβιάς σημαντική αναπτυξιακή ευκαιρία, αρκεί να συνοδευτεί από υποδομές που θα στηρίξουν την επιχειρηματικότητα και τα logistics. 

Ξεχωριστή αναφορά έκανε και στις δυσκολίες ένταξης έργων στο ΕΣΠΑ, λόγω έλλειψης προσωπικού και μελετών.

- Από την πλευρά του ο δήμαρχος Βορείων Τζουμέρκων Ν. Βαϊτσης περιέγραψε με ένα προσωπικό παράδειγμα την δημογραφική πραγματικότητα των ορεινών περιοχών, αναφέροντας ότι ο γιος του ήταν το μοναδικό παιδί στην ΣΤ’ τάξη του Δημοτικού και παραμένει το μοναδικό παιδί και στην Α’ Γυμνασίου!

Όπως επισήμανε, απαιτούνται γενναία φορολογικά και στεγαστικά κίνητρα για την επιστροφή νέων ανθρώπων στα χωριά, ενώ στάθηκε στις δυσκολίες που προκαλούν οι δασικοί χάρτες στην υλοποίηση έργων, στην ανάγκη διατήρησης των συγκοινωνιακών συνδέσεων και στην έλλειψη εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού.

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι οι μικροί Δήμοι εξακολουθούν να εξαρτώνται από τα εκάστοτε χρηματοδοτικά προγράμματα, χωρίς να διαθέτουν τα αναγκαία θεσμικά εργαλεία για την αντιμετώπιση των προβλημάτων τους. 

- Δυναμική ήταν η παρουσία της επικεφαλής της αντιπολίτευσης στον Δήμο Γεωργίου Καραϊσκάκη Ελευθ. Κοσσυβάκη, η οποία υποστήριξε ότι απαιτείται μια συνολική αλλαγή φιλοσοφίας για τον ορεινό χώρο, εκτιμώντας ότι οι μέχρι σήμερα μεταρρυθμίσεις στην Αυτοδιοίκηση δεν ανταποκρίθηκαν στις ιδιαίτερες ανάγκες των ορεινών Δήμων.

«Δεν πρέπει να συζητάμε για μικρές πολιτικές, οι οποίες θα μπορούσαν να βοηθήσουν λίγο την κατάσταση. Αλλά για μια νέα πολιτική, η οποία δεν θα έχει καμία σχέση με ότι εφαρμόστηκε μέχρι σήμερα», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Μεταξύ άλλων, πρότεινε ισχυρότερες τοπικές κοινότητες, διαφορετικό θεσμικό πλαίσιο για τις ορεινές περιοχές, αλλά και την δημιουργία Ταμείου Κοινωνικής Πολιτικής για τη στήριξη των οικογενειών που επιλέγουν να ζουν μόνιμα στα ορεινά. Με άλλα λόγια προτείνει «μικρότερους και ευέλικτους Δήμους με ισχυρές κοινότητες»!

Παράλληλα, εξέφρασε την αντίθεσή της στην ανάπτυξη μεγάλων ενεργειακών έργων.

Περί συνεργασιών…

Στο τραπέζι της συζήτησης τέθηκαν και οι συνεργασίες των ορεινών Δήμων. Οι ομιλητές συμφώνησαν ότι, παρά τον κοινό βηματισμό και τις επεξεργασμένες προτάσεις που κατατίθενται διαχρονικά, η ανταπόκριση της Πολιτείας παραμένει περιορισμένη. 

Κοινή διαπίστωση των συμμετεχόντων ήταν ότι η ανάσχεση της ερήμωσης των ορεινών περιοχών, προϋποθέτει στοχευμένες πολιτικές, προσαρμοσμένες στις ιδιαιτερότητές τους και ουσιαστική ενίσχυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. 

* * * 

Η Πολιτεία οφείλει να αφουγκραστεί τα προβλήματα και τις αγωνίες των κατοίκων και της Αυτοδιοίκησης, καθώς μόνο μέσα από έναν ουσιαστικό διάλογο και την έμπρακτη στήριξη των τοπικών κοινωνιών, μπορεί να υπάρξει ελπίδα για την αναζωογόνηση και τη βιώσιμη ανάπτυξη των ορεινών περιοχών!