Η άνοια αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της σύγχρονης δημόσιας υγείας, επηρεάζοντας όχι μόνο τους ανθρώπους που νοσούν αλλά και τις οικογένειές τους. Η έγκαιρη διάγνωση, η σωστή ενημέρωση και η υποστήριξη των φροντιστών μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά την ποιότητα ζωής των ασθενών.

Για τον ρόλο του Κέντρου Ημέρας Άνοιας Ιωαννίνων, τις υπηρεσίες που παρέχει και τις δράσεις που προγραμματίζει, μίλησε στον «Π.Λ.» η Μαρία Κούλα, Ψυχολόγος, υποψ. διδάκτωρ Ιατρικής Ιωαννίνων, Επιστημονικά Υπεύθυνη Κέντρου Ημέρας για την άνοια της Εταιρείας Ψυχοκοινωνικής Έρευνας και Παρέμβασης στα Γιάννενα.

Η συνέντευξη 

Ερ.: Πόσο σημαντική είναι η έγκαιρη διάγνωση για την πορεία της νόσου και την ποιότητα ζωής των ασθενών;

Η έγκαιρη και έγκυρη διάγνωση αποτελεί το σημαντικότερο βήμα στη διαχείριση της άνοιας. Αν και δεν υπάρχει οριστική θεραπεία, η έγκαιρη αναγνώριση της νόσου επιτρέπει την εφαρμογή φαρμακευτικών και μη φαρμακευτικών παρεμβάσεων που μπορούν να επιβραδύνουν την εξέλιξη των συμπτωμάτων, διατηρώντας για μεγαλύτερο διάστημα την αυτονομία και τη λειτουργικότητα του ατόμου. Παράλληλα, δίνει τη δυνατότητα στον ασθενή να συμμετέχει στις αποφάσεις που αφορούν τη φροντίδα και τη ζωή του, ενώ προσφέρει στην οικογένεια χρόνο για σωστή προετοιμασία και υποστήριξη. Σήμερα, η επιστημονική κοινότητα διαθέτει σύγχρονα διαγνωστικά εργαλεία, όπως βιοδείκτες και εξειδικευμένες κλινικές αξιολογήσεις, που επιτρέπουν την έγκαιρη διάγνωση. Εξίσου σημαντική είναι η πρόληψη, καθώς σύμφωνα με τα επιστημονικά δεδομένα έως και το 45% των περιπτώσεων άνοιας θα μπορούσε να προληφθεί μέσω της έγκαιρης αντιμετώπισης των τροποποιήσιμων παραγόντων κινδύνου.

Ερ.: Ποιες είναι οι μεγαλύτερες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι οικογένειες και πώς μπορεί να βοηθήσει το Κέντρο Ημέρας Άνοιας Ιωαννίνων;

Η άνοια επηρεάζει ολόκληρη την οικογένεια και μεταβάλλει την καθημερινότητά της. Οι φροντιστές καλούνται να ανταποκριθούν σε αυξανόμενες απαιτήσεις, βιώνοντας συχνά ψυχική και σωματική εξάντληση, άγχος και οικονομική επιβάρυνση. Η διαχείριση των αλλαγών στη μνήμη, στη συμπεριφορά και στη λειτουργικότητα του αγαπημένου τους προσώπου αποτελεί καθημερινή πρόκληση. Είναι χαρακτηριστικό ότι για τη συνολική φροντίδα ενός ατόμου με άνοια απαιτείται ουσιαστικά η υποστήριξη περισσότερων του ενός φροντιστών, γεγονός που αναδεικνύει το σημαντικό κοινωνικό και οικονομικό κόστος της νόσου. Το Κέντρο Ημέρας Άνοιας Ιωαννίνων της Εταιρείας Ψυχοκοινωνικής Έρευνας και Παρέμβασης (Ε.Ψ.Ε.Π.) προσφέρει ολοκληρωμένη υποστήριξη μέσω αξιολόγησης, συμβουλευτικής, ψυχολογικής υποστήριξης και εκπαίδευσης των φροντιστών. Παράλληλα, μέσω της Κοινωνικής Υπηρεσίας παρέχει ενημέρωση για επιδόματα, νομική καθοδήγηση και διασύνδεση με τις αρμόδιες υπηρεσίες, ώστε οι οικογένειες να αισθάνονται μεγαλύτερη ασφάλεια και στήριξη.

Ερ.: Ποιες υπηρεσίες παρέχει σήμερα το Κέντρο και πώς μπορεί ένας πολίτης να απευθυνθεί σε αυτό;

Το Κέντρο παρέχει εξειδικευμένη διάγνωση της άνοιας και των πρώιμων σταδίων γνωστικής έκπτωσης, προγράμματα πρόληψης και αποκατάστασης, καθώς και ψυχολογική υποστήριξη για ασθενείς και φροντιστές. Οι υπηρεσίες προσφέρονται από διεπιστημονική ομάδα που αποτελείται από νευρολόγο, νευροψυχολόγο, ψυχολόγους, λογοθεραπευτή, φυσιοθεραπευτή, νοσηλευτή και κοινωνικούς λειτουργούς, υπό τον συντονισμό του επιστημονικά υπεύθυνου. Παράλληλα, υλοποιούνται ομάδες συμβουλευτικής και δράσεις ενημέρωσης στην κοινότητα, με στόχο την ενεργό συμμετοχή των ατόμων με άνοια στην κοινωνική ζωή. Οι πολίτες μπορούν να επικοινωνήσουν τηλεφωνικά με το Κέντρο και να προγραμματίσουν ραντεβού για ενημέρωση, αξιολόγηση ή υποστήριξη, ιδιαίτερα όταν εμφανίζονται τα πρώτα προβλήματα μνήμης.

Ερ.: Πόσο σημαντική είναι η συνεργασία με την τοπική κοινωνία και τους φορείς;

Η αντιμετώπιση της άνοιας αποτελεί ευθύνη ολόκληρης της κοινωνίας. Η συνεργασία με δήμους, νοσοκομεία, πανεπιστήμια, σχολεία και τοπικούς φορείς συμβάλλει στην ορθή ενημέρωση των πολιτών, στην καταπολέμηση του κοινωνικού στίγματος και στην ενίσχυση της έγκαιρης διάγνωσης. Μέσα από κοινές δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για μια κοινωνία περισσότερο φιλική προς τα άτομα με άνοια και τις οικογένειές τους.

Ερ.: Ποιες δράσεις σχεδιάζει το Κέντρο Ημέρας Άνοιας Ιωαννίνων για το επόμενο διάστημα;

Με αφορμή τον Παγκόσμιο Μήνα Alzheimer, τον Σεπτέμβριο, το Κέντρο Ημέρας Άνοιας Ιωαννίνων προγραμματίζει σειρά δράσεων σε συνεργασία με τον Δήμο Ιωαννιτών, την Περιφέρεια Ηπείρου, το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και τα δύο μεγάλα νοσοκομεία της πόλης. Στις 16 Σεπτεμβρίου θα πραγματοποιηθεί η καθιερωμένη ποδηλατοδρομία, ενώ στις 17, 18 και 21 Σεπτεμβρίου θα διοργανωθούν δωρεάν τεστ μνήμης και ενημερωτικές εκδηλώσεις για το κοινό. Παράλληλα, προγραμματίζονται προβολή ταινίας, ομιλίες και επιπλέον δράσεις ευαισθητοποίησης που βρίσκονται στο στάδιο της προετοιμασίας. Στόχος είναι η ενίσχυση της πρόληψης, η διεύρυνση των συνεργασιών με επιστημονικούς και τοπικούς φορείς και η συμμετοχή σε ερευνητικά προγράμματα που θα συμβάλουν στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ανθρώπων με άνοια και των οικογενειών τους.