Είμαστε από τις πιο διεφθαρμένες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η διαφθορά στη χώρα μας είναι πρόβλημα διαχρονικό και τα γενεσιουργά αίτιά του ανάγονται στις αρχές της δημιουργίας του νεοελληνικού κράτους. Και επειδή, κατά τη σοφή λαϊκή ρήση, «το ψάρι βρωμάει από το κεφάλι», το πρόβλημα αυτό είναι, κατά βάση, πολιτικό.

 «Η βρώμα» ξεκινάει βέβαια από το κεφάλι, στη συνέχεια όμως απλώνεται σε όλο το σώμα του ψαριού, που είμαστε εμείς οι πολίτες. Ευθυνόμαστε για την ύπαρξη και την εξάπλωση αυτού του προβλήματος, είτε με την ενεργό συμμετοχή μας σ’ αυτό είτε, κυρίως, με την ανοχή που δείχνουμε απέναντι στους δημιουργούς του. Μετά τον ΟΠΕΚΕΠΕ, ήρθαν στην επιφάνεια οι πολεοδομίες, και «Κύριος οίδεν» τι άλλοι σωροί ερειπίων πολιτικής διαφθοράς έχουν σειρά να δουν τα μάτια μας.

Και τα αίτιά του; Τα αναλύει με το ξεκάθαρο διαφωτιστικό πνεύμα του, με το οποίο είναι εμποτισμένος από τις συστηματικές του σπουδές σε ένα από τα σπουδαιότερα διαφωτιστικά κέντρα της Ευρώπης, στο Πανεπιστήμιο της Πάδοβας —στο οποίο φοίτησε και ο Καποδίστριας— ο εθνικός μας ποιητής, ο Διονύσιος Σολωμός.

Γράφει, λοιπόν, το 1842, στην επιστολή που στέλνει στον φίλο του Τερτσέτη: «Η διαφθορά είναι τόσο γενική και έχει τόσο βαθιές ρίζες, που σε κάνει να σαστίζεις. Μόνον όταν τα γράμματα καλλιεργηθούν, όχι για μάταιη επίδειξη, παρά για το όφελος του λαού που έχει ανάγκη από Παιδεία και από μόρφωση, μόνο τότε θα μπορέσουμε νά ’χουμε μια ηθική αναγέννηση, με το θρίαμβο της δικαιοσύνης». Και ένα χρόνο αργότερα ένας άλλος εκπρόσωπος του λαϊκού διαφωτισμού, που εκφράζει τη σοφία του λαού καθώς κινείται από πνεύμα βαθύτατα ανθρωπιστικό, ο Μακρυγιάννης, θα διεκτραγωδήσει την πολιτική κατάσταση της εποχής του, επισημαίνοντας πως «όσο μας κυβερνούν υπουργοί και βουλευτές, τό ’χουν τιμή, τό ’χουν σε ικανότητα το να τους πεις ότι έκλεψαν, ότι ήφεραν τόσα κακά στην πατρίδα».

Μη νομίσετε πως τα πράγματα άλλαξαν από τότε, και μάλιστα κατά τα χρόνια της μεταπολίτευσης που μας ενδιαφέρουν. Σε προηγούμενο σημείωμα μίλησα —χρησιμοποιώντας απόψεις εκλεκτών επιστημόνων που έζησαν όλο αυτό το δράμα της μεταπολίτευσης, το οποίο ζούμε κι εμείς σήμερα— για τα στοιχεία εκείνα που εισχώρησαν στην πατρίδα μας και υπήρξαν η αφορμή για όλα τα δεινά που ταλαιπώρησαν αυτόν τον δύσμοιρο τόπο. Τα συνοψίζω, γιατί αποτέλεσαν την αιτία των όσων ακολούθησαν στην πατρίδα μας:

«Οι δυνάμεις της επταετίας —της χούντας δηλαδή— άθικτες από την αλλαγή του 1974, προαγόμενες και εξελισσόμενες· το λεφούσι των γυρολόγων τυχοδιωκτών που από το "κάτω το ΠΑΣΟΚ" φώναζαν "ζήτω το ΠΑΣΟΚ"· αμοραλιστές, αρριβίστες και τυχοδιώκτες, προβεβλημένα στελέχη, υπουργοί και δελφίνοι, που με την υποτακτικότητά τους στα διαπλεκόμενα κυριάρχησαν στην πολιτική σκηνή και αμαύρωσαν την εικόνα της κοινωνίας, που δεν μπορούσε να αντιδράσει».

Και γιατί συνέβη αυτό; Για τους ίδιους λόγους για τους οποίους είχαν μιλήσει πριν από 184 χρόνια ο Σολωμός και ο Μακρυγιάννης. Τώρα τη θέση τους την πήρε ο Ελύτης. Μιλώντας για τους πολιτικούς της εποχής του, δεν δίστασε να διακηρύξει: «Από άποψη πνευματικής καλλιέργειας και ελληνικής παιδείας, οι πολιτικοί μας, εκτός από ελάχιστες εξαιρέσεις, βρίσκονται σε μαύρα μεσάνυχτα».

Αν με ρωτούσατε να σας πω για τους πολιτικούς της οικονομικής κρίσης, των μνημονίων και της χρεοκοπίας της χώρας, από το 2005 μέχρι σήμερα, προσωπικά δεν βρίσκω καμία εξαίρεση. Υπάρχουν όμως και άλλοι που διαφωνούν, μιλάνε με θαυμασμό για κάποιους και περιμένουν μάλιστα να ξανάρθουν για να τους σώσουν. Σεβαστές, μολονότι μη αποδεκτές, οι απόψεις τους. Όσον αφορά τους ίδιους, με την ιδέα που έχουν για τον εαυτό τους, τίποτε το παράξενο. Τα είπε ξεκάθαρα ο, ίσως άγνωστος σε ορισμένους, κριτικός και δραματικός συγγραφέας Τζορτζ Μπέρναρντ Σω, βραβευμένος με Νόμπελ και με έργα που διαβάζονται και παίζονται σε όλο τον κόσμο, ο οποίος έγραψε: «Υπάρχουν άνθρωποι που, ενώ δεν ξέρουν τίποτε, νομίζουν ότι τα ξέρουν όλα. Αυτό δείχνει ξεκάθαρα ότι προορίζονται για καριέρα πολιτικού».

Για όσους δε έχουν δώσει εξετάσεις στην πολιτική, έχουν αποτύχει και επιδιώκουν να παραμείνουν ή να επανέλθουν ως σωτήρες, πιο απολαυστικός και πιο καυστικός είναι ο δικός μας Σουρής: «Οι Έλληνες πολιτικοί έχουν ως επάγγελμα τη σωτηρία της πατρίδος. Διό και αποφεύγουν επιμελώς να τη σώσουν. Μετά τη σωτηρία δεν θα έχουν επάγγελμα».

Αυτή, δυστυχώς, είναι η κατάσταση στη χώρα μας. Αυτοί που μας οδήγησαν σ’ αυτήν την τραγική κατάσταση, ανεπάγγελτοι κατά κανόνα της ζωής, έχοντας μετατρέψει την πολιτική σε επάγγελμα, ζουν —πλουσιοπάροχα μάλιστα— από την πολιτική και φιλοδοξούν, εκμεταλλευόμενοι τη δική μας ανοχή, επιπολαιότητα και ανευθυνότητα, να παραμείνουν ή να επανέλθουν ως σωτήρες, για να ολοκληρώσουν το ολέθριο έργο τους, διαιωνίζοντας, μαζί με την πολιτική τους καριέρα, και την πολιτική διαφθορά.

Μέχρι τώρα μπορεί να είχαμε κάποιο ελαφρυντικό. Το παράδειγμα όμως του γειτονικού αλβανικού λαού, που δεν δίστασε να ξηλώσει τις εγκαταστάσεις του γαμπρού του προέδρου Τραμπ σε μία από τις ωραιότερες περιοχές της χώρας του και να ξεσηκωθεί, για μια ακόμη φορά, εναντίον της διαφθοράς της πολιτικής ηγεσίας της χώρας του, δεν επιτρέπει άλλα περιθώρια εφησυχασμού και ανοχής απέναντι σε όσα μηχανεύεται η δική μας πολιτική ηγεσία.

Αν, παρ’ όλα αυτά, εξακολουθήσουμε, πολίτες και πολιτικοί, να βρισκόμαστε —όπως μας προειδοποίησε η υπεύθυνη πνευματική ηγεσία του τόπου— σε κατάσταση «συλλογικής σχιζοφρένειας» και να ανεχόμαστε να ξεπουλούν αυτοί που παριστάνουν τους σωτήρες τον δημόσιο πλούτο της χώρας, παρακολουθώντας αδιάφορα «το πολιτικό μας σύστημα να έχει μετατρέψει τη χώρα σε στάβλους Αυγεία», χωρίς να επιδιώξουμε την οριστική κάθαρση και απαλλαγή από τους υπεύθυνους γι’ αυτό το κατάντημα, τότε θα είμαστε άξιοι της τύχης μας και ολοκληρωτικά υπεύθυνοι απέναντι στις επόμενες γενιές, που θα πληρώσουν τα δικά μας απανωτά αμαρτήματα.

Σπύρος Εργολάβος