Διάβασα στην εφημερίδα μας «Πρωινός Λόγος» (Σαββάτο - Κυριακή 14-15 Δεκεμβρίου) το άρθρο «Οι σχολικές εκδρομές καταλήγουν…». Με την ευκαιρία  αυτή νοιώθω την ανάγκη να παρουσιάσω στους εκπαιδευτικούς ολόκληρης της Ηπείρου και της Ελλάδας τον τρόπο με τον οποίο τα Εκπαιδευτήρια Γείτονα οργανώνουν και υλοποιούν τις εκδρομές. Η πρότασή μου περιορίζεται σε ένα πρόγραμμα με τίτλο: «Λογοτεχνικές Περιπλανήσεις» και υπότιτλο: «Μια πόλη ένας συγγραφέας». Το βιβλίο «Το τέλος της μικρής μας πόλης» του Δημήτρη Χατζή αναφέρεται στα Γιάννενα του μεσοπολέμου. Δίδεται στα παιδιά της Α΄ Γυμνασίου τον Ιανουάριο και οι μαθητές πραγματοποιούν ένα τετραήμερο εκπαιδευτικό ταξίδι στα Γιάννενα τον Απρίλιο. Αξίζει πιστεύω να σας δώσουμε μια σύντομη περιγραφή για το πρόγραμμα: «Λογοτεχνικές περιπλανήσεις  Α’ Γυμνασίου  (Γιάννενα)».

Το μορφωτικό αγαθό που προσφέρει το σύγχρονο σχολείο οφείλει να εξασφαλίζει ολόπλευρη και ισόρροπη ανάπτυξη των νέων ανθρώπων. Το πνεύμα της εποχής και οι σύγχρονες ανάγκες ευνοούν την εξειδίκευση, επιβάλλουν όμως και τη διάπλαση ανθρώπων σκεπτόμενων, ικανών να κατανοούν τις πληροφορίες και τα δεδομένα του κόσμου και να παρεμβαίνουν στις διαδικασίες συγκρότησής του. Στο πλαίσιο αυτό προσπαθούμε να επιτύχουμε την ανάδειξη των γνωστικών ικανοτήτων και την καλλιέργεια της κριτικής σκέψης των μαθητών μας με την υλοποίηση προγραμμάτων που συμπληρώνουν και υπερβαίνουν το επίσημο αναλυτικό πρόγραμμα.

Το πρόγραμμα των Λογοτεχνικών Περιπλανήσεων έχει ως στόχο τη μύηση των μαθητών μας στον κόσμο της Λογοτεχνίας και περιλαμβάνει δύο φάσεις, μία κειμενοκεντρική και μία βιωματική. Στην Α’ Γυμνασίου οι μαθητές θα μελετήσουν «Το τέλος της μικρής μας πόλης» του Δημήτρη Χατζή (εκδόσεις Ροδακιό), που περιλαμβάνει διηγήματα τα οποία έχουν ως σημείο αναφοράς την πόλη των Ιωαννίνων, γενέτειρα του Ηπειρώτη συγγραφέα. 

Στην κειμενοκεντρική φάση οι μαθητές θα μελετήσουν το έργο του συγγραφέα. Σκοπός μας δεν είναι να γίνουν γνώστες μιας συγκεκριμένης ύλης, αλλά να εξοικειωθούν με δεξιότητες και στάσεις ανάγνωσης και να προσδιορίσουν τα συγγραφικά χαρακτηριστικά του Δημήτρη Χατζή. Επίσης, με τη βοήθεια των καθηγητών τους θα αναζητήσουν και θα μελετήσουν  βιβλιογραφικό υλικό σχετικά με τη ζωή και το έργο του Δημήτρη Χατζή, την οικονομική δραστηριότητα, τα διηγήματα του Δημήτρη Χατζή μέσα από τη  φωτογραφική αναπαράστασή τους, το κάστρο των Ιωαννίνων, τα Γιάννενα στην Τουρκοκρατία, τα Γιάννενα στο πρώτο μισό του 20ου αιώνα, τα λατρευτικά μνημεία, τη λίμνη και το νησάκι των Ιωαννίνων. Όταν οι μαθητές ολοκληρώσουν την κριτική μελέτη και την επεξεργασία του υλικού, θα προχωρήσουν με τη διακριτική βοήθεια και παρέμβαση των καθηγητών  τους στη σύνθεση  των  εργασιών  και  στη  συναγωγή  των   συμπερασμάτων τους, απελευθερώνοντας σε ένα πλαίσιο ομαδοσυνεργατικό τις δημιουργικές τους δυνάμεις.

Στη βιωματική φάση οι μαθητές θα επισκεφτούν την πόλη των Ιωαννίνων και μέσω βιωματικών δραστηριοτήτων θα επιδιωχθεί η σύνδεση του λογοτεχνικού έργου με το γενέθλιο τόπο του συγγραφέα. Οι οργανωμένες δραστηριότητες ανίχνευσης και έρευνας (αναγνώσεις διηγημάτων στους χώρους αναφοράς, συνεντεύξεις με τους κατοίκους για θέματα ιστορίας και πολιτισμού, βιωματικές δραστηριότητες στο κάστρο, στην αγορά και στην περιοχή των ταμπάκικων) θα βοηθήσουν τους μαθητές να ασκηθούν στην παρατήρηση, στην ατομική και ομαδική έρευνα, και να αναπτύξουν δεξιότητες αποτύπωσης και ανάλυσης του ιστορικού και πολιτιστικού γίγνεσθαι. Η αλληλεπίδραση του περιβάλλοντος χώρου με τις θεωρητικές γνώσεις που κατέκτησαν οι μαθητές θα είναι καταλυτική για την κατανόηση του λογοτεχνικού έργου και θα τους δώσει τη δυνατότητα να συνειδητοποιήσουν την επίδραση που άσκησε το περιβάλλον της Ηπείρου στη ζωή του συγγραφέα. 

Τέλος, επιτρέψτε μου παρακαλώ να προτείνω και το εξής: Οι εκπαιδευτικοί που θέλουν μια διείσδυση στη φιλοσοφία αυτών των προγραμμάτων αξίζει να μελετήσουν τα βιβλία Α. Γκότοβου και το Βιβλίο των Α. Γκότοβου, Γ. Μαυρογιώργου και Π. Παπακωνσταντίνου «Κριτική Παιδαγωγική και Εκπαιδευτική πράξη» και πολλά ακόμη βιβλία Καθηγητών του Πανεπιστημίου Ιωάννινων.

 

* Ο Ελευθέριος Γείτονας είναι Γενικός Διευθυντής των «Εκπαιδευτηρίων Γείτονα»