Η Βουλή των Ελλήνων διενήργησε το Σάββατο την πρώτη ονομαστική ψηφοφορία για την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας και αφού δεν επιτευχθεί η συγκέντρωση 200 θετικών ψήφων υπέρ ενός υποψηφίου, θα συνεχισθούν οι ψηφοφορίες σύμφωνα με όσα ορίζονται στο άρθρο 32 του Συντάγματος. Με δεδομένο το «έθιμο» της κομματικής πειθαρχίας, το οποίο όμως δεν είναι σε αρμονία με  τις διατάξεις του άρθρου 60 του Συντάγματος, επόμενος Πρόεδρος της Δημοκρατίας θα είναι ο Ηπειρώτης κ. Τασού-λας. Αυτό το γεγονός εμάς τους Ηπειρώτες μας κολακεύει.

Πιστεύω ότι θα αρχίσει να διεξάγεται και ο δημόσιος διάλογος σχετικά με την αναθεώρηση των μη θεμελιωδών διατάξεων του Συντάγματος στα μέσα στο 2025, αφού τον επόμενο χρόνο θα αρχίσει η διαδικασία προσδιορισμού εκείνων των άρθρων του που θα αναθεωρηθούν. Επομένως,  θεωρώ σκόπιμο να θέσω στην κρίση των συμπολιτών μου κάποιες σκέψεις μου για τις συνταγματικές διατάξεις τις σχετικές με τον θεσμό του Προέδρου της Δημοκρατίας, που το γεγονός της επικείμενης εκλογής Προέδρου, τις καθιστά επίκαιρες.

Διαβάζοντας τους τίτλους των άρθρων 37 έως και 48 και 88 και 90 του Συντάγματος, όπως αυτά έχουν μετά τις αναθεωρήσεις του των ετών 1986, 2001,2008 και 2019, θα σχημάτιζε κανείς την γνώμη ότι οι αρμοδιότητες που έχει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είναι οι εξής και ότι είναι σημαντικές: Είναι ο ρυθμιστής του Πολιτεύματος. Εκπροσωπεί διεθνώς το Κράτος μας. Διορίζει και απαλλάσσει από τα καθήκοντά του τον Πρωθυπουργό και τα άλλα μέλη της Κυβέρνησης. Συγκαλεί την Βουλή, αναστέλλει τις εργασίες της και την διαλύει, εκδίδει και δημοσιεύει τους νόμους. Εκδίδει πράξεις νομοθετικού περιεχομένου για ανάγκες εξαιρετικά επείγουσες και απρόβλεπτες. Εκδίδει τα διατάγματα για την εκτέλεση των νόμων. Προκηρύσσει με διάταγμά του δημοψήφισμα για κρίσιμα εθνικά θέματα. Είναι αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων και απονέμει τα παράσημα. Διορίζει και παύει τους βασικούς δημόσιους υπαλλήλους. Διορίζει τα μέλη και την ηγεσία του δικαστικού σώματος και διενεργεί τις προαγωγές, τις τοποθετήσεις, τις μεταθέσεις και τις αποσπάσεις των.

Όμως στις διατάξεις των ανωτέρω άρθρων θεσπίζονται τέτοιες αυστηρές και λεπτομερείς προϋποθέσεις και διαδικασίες για την άσκηση των αρμοδιοτήτων του, που τις καθιστά απλώς τυπικές. Εκείνος, που αναδεικνύεται πανίσχυρος, με βάση αυτές τις προϋποθέσεις και διαδικασίες, που είναι θεσπισμένες στα ανωτέρω άρθρα και με την διαχρονικά καθιερωμένη κομματική πειθαρχία στη λειτουργία των κομμάτων, είναι ο Πρωθυπουργός.

Με έμφαση και σαφέστατα επιβεβαιώνεται το γεγονός αυτό και από το περιεχόμενο της διάταξης του άρθρου 35 του Συντάγματος που ορίζει ότι καμία πράξη του Προέδρου της Δημοκρατίας δεν ισχύει ούτε εκτελείται χωρίς την προσυπογραφή του αρμοδίου Υπουργού.

Το Σύνταγμα του 1975 είχε ψηφισθεί μόνο από την τότε συγκυριακή πλειοψηφία των βουλευτών της Ν.Δ. λόγω της αποχώρησης, κατά  την διαδικασία κύρωσής του σύσσωμης της τότε αντιπολίτευσης από την Βουλή. Οι γενόμενες έκτοτε μέχρι σήμερα αναθεωρήσεις των διατάξεών του έγιναν χωρίς να προηγηθεί ουσιαστικός και εξονυχιστικός διάλογος στην κοινωνία. Το εκλογικό σώμα των Ελλήνων πολιτών δεν κλήθηκε να ψηφίσει για την κύρωσή των, γιατί το πολιτικό σύστημα δεν το έκρινε ως δημοκρατικά απαραίτητο. Η παράληψη αυτή αντιφάσκει με τις θεμελιώδεις διατάξεις του ισχύοντος Συντάγματος σύμφωνα με τις οποίες όλες οι εξουσίες πηγάζουν από τον λαό και ο σεβασμός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου αποτελούν πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας (άρθρα 1 και 2 του Συντάγματος). 

Επομένως από την σκοπιά της λαϊκής κυριαρχίας και του σεβασμού προς το σώμα των πολιτών έχει εξαρχής ουσιαστικό πρόβλημα νομιμοποίησης το ισχύον Σύνταγμα και οι τροποποιήσεις του. Γι’ αυτό, αν η προσεχής αναθεώρηση του Συντάγματος γινόταν με  κύρωσή της με δημοψήφισμα, θα εξαφάνιζε το πρόβλημα της νομιμοποίησης και θα συνέβαλε στην ανύψωση του κύρους του πολίτη στην Ελληνική κοινωνία έναντι εκείνου του ιδιώτη που δεν αναλαμβάνει την ευθύνη του για τα κοινά.

Όλες οι κρίσιμες για την μακρόχρονη ιστορική πορεία της χώρας αποφάσεις ελήφθησαν δυστυχώς αποκλειστικά από τον εκάστοτε Πρωθυπουργό. Η ένταξη της χώρας στην τότε ΕΟΚ αποφασίστηκε από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή το 1976 και από τον ίδιο υπεγράφη η σχετική συνθήκη προσχώρησης στις 28 Μαΐου 1979. Η Bουλή την επικύρωσε ένα μήνα αργότερα, χωρίς, όπως αποδείχθηκε εκ των υστέρων, η χώρα να βρίσκεται στην οικονομική κατάσταση που να της δίνει την δυνατότητα να ανταπεξέλθει ικανοποιητικά στον ελεύθερο ανταγωνισμό στον Ευρωπαϊκό χώρο.

Με απόφαση του Κώστα Σημίτη υποβλήθηκε η αίτηση ένταξης της χώρας μας στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση στις 9 Μαρτίου του 2000 και τον Ιούνιο του 2000, λήφθηκε  η απόφαση για την ένταξη από την 1η Ιανουαρίου 2001 της Ελλάδος στη ζώνη του ευρώ, αγνοώντας το γεγονός ότι το δημόσιο χρέος της χώρας βρίσκονταν περίπου στο ύψος του 100% του ΑΕΠ.

Ο Γεώργιος Παπανδρέου από το Καστελόριζο μας πληροφόρησε ότι από τις 6 Μαΐου του 2010 τη διαχείριση της οικονομίας της χώρας θα την έδινε στα χέρια του εξωσυνταγματικού θεσμού της «τρόικας», γιατί αυτή ήταν κατά την γνώμη του η ενδεδειγμένη πολιτική πράξη, προκειμένου να αποφύγει την χρεοκοπία η χώρα.

Ο Λουκάς Παπαδήμος, «αλεξιπτωτιστής» Πρωθυπουργός,  στις 11 Νοεμβρίου 2011 δεν μας πληροφόρησε ούτε καν γενικώς και αορίστως για τις προαποφασισμένες (άγνωστο πού) διαπραγματεύσεις επιβολής του περιβόητου PSI, που κατέστρεψε τις Τράπεζες της χώρας και τα αποθεματικά των ασφαλιστικών μας Ταμείων και τους εγχώριους μικροομολογιούχους. Επίσης, για την επιβολή του φόρου ακίνητης περιουσίας και πλήθος άλλων μέτρων φτωχοποίησης μεγάλου τμήματος Ελλήνων.

Και ο Αλέξης Τσίπρας δεν σεβάστηκε την θέληση του Λαού όπως εκφράστηκε με το ΟΧΙ στο τρίτο μνημόνιο στο δημοψήφισμα της 5 Ιουλίου του 2015 και μας το επέβαλε με τον νόμο  4334/2015 το τρίτο μνημόνιο. Με βάση τον νόμο αυτόν υποχρεούται η κυβέρνηση να συσκέπτεται και να συμφωνεί με τους «θεσμούς» για όλα τα σχέδια νόμου πριν την υποβολή των για δημόσια διαβούλευση ή στη Βουλή για ψήφιση. 

Δηλαδή, ψηφιστήκαν με νόμους, που κύρωσαν τα μνημόνια, διατάξεις με τις οποίες το κράτος μας, έχασε κατ΄ ουσίαν την κυριαρχία του, και επομένως έκτοτε και μέχρι σήμερα  αδυνατούν πλέον να  λάβουν αυτογνώμονα αποφάσεις τα αρμόδια κατά το Σύνταγμα όργανά του. Επιπλέον, οδήγησε στους ηλεκτρονικούς πλειστηριασμούς των «κόκκινων δανείων» των οικονομικά αδύναμων δανειστών.

Όλα τα ανωτέρω γεγονότα είναι στοιχεία που αποδεικνύουν ότι στην χώρα μας ουσιαστικά έχουμε ως πολίτευμα τυπικά μεν Προεδρευομένη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία, ουσιαστικά δε μοναρχία με εκλεγόμενο μονάρχη τετραετούς θητείας.

Με δεδομένα τα ανωτέρω, εκείνο που είναι ρεαλιστικό και εφικτό, ως πρόταση για την προσεχή συνταγματική αναθεώρηση, είναι η ενίσχυση των αρμοδιοτήτων του Προέδρου της Δημοκρατίας, ώστε να μειωθεί η παντοδυναμία του Πρωθυπουργού.

Κατά την γνώμη μου πρέπει να γίνουν οι εξής τροποποιήσεις στο Σύνταγμα: Να επανέλθουν σε ισχύ οι διατάξεις του άρθρου 39 του Συντάγματος, που προβλέπουν την σύσταση του Συμβουλίου της Δημοκρατίας με προσθήκη την συμμετοχή σε αυτό με γνωμοδοτική αρμοδιότητα Καθηγητών Πανεπιστημίου και μελών της Ακαδημίας Αθηνών αναλόγως του αντικειμένου που θα κριθεί. Επίσης με προσθήκη να δίνεται η αρμοδιότητα στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας της σύγκλησης  του Συμβουλίου των πολιτικών αρχηγών των κομμάτων που μετέχουν στην σύνθεση της Βουλής για σοβαρά κατά την κρίση του θέματα.

Η παράγραφος 2 του άρθρου 44 να αναμορφωθεί, ώστε να δίδεται η ευχέρεια στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας να προκηρύσσει δημοψηφίσματα, για κρίσιμα κατά την γνώμη του Συμβουλίου της Δημοκρατίας θέματα και οπωσδήποτε για διατάξεις νόμων εκδιδομένων σε εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 28 του Συντάγματος. 

* O Νικήτας  Αποστόλου είναι πρώην Τμηματάρχης του Υπουργείου Γεωργίας