Στις 21 Φεβρουαρίου του 1913 ο Ελληνικός στρατός εισήλθε θριαμβευτής στα Γιάννινα στην οποία ακολούθησε δοξολογία. Το Ελληνικό Στρατηγείο εγκαταστάθηκε  στο κτίριο όπου σήμερα  στεγάζεται το Δημοτικό Ωδείο. 

Όταν μπήκε ο Ελληνικός στρατός στα Γιάννινα, η είδηση της απελευθέρωσης φτερούγισε γοργά από σπίτι σε σπίτι, από στόμα σε στόμα σε όλους  τους Γιαννιώτες που ήταν έτοιμοι σαν από καιρό  για το μεγάλο  πανηγύρι. 

Οι κάτοικοι  ξεχύθηκαν στους δρόμους  και σχεδόν αυτόματα, από όλα τα σπίτια  και σε όλους τους δρόμους ξεπετάχτηκαν αναρίθμητες ελληνικές σημαίες, σημαίες  που ήταν  για πολλά χρόνια καλά  κρυμμένες  στα σεντούκια και περίμεναν  καρτερικά τούτη τη μεγάλη στιγμή για να ξεδιπλωθούν και ανεμίσουν στον ελεύθερο Γιαννιώτικο  ουρανό. Οι καμπάνες χτυπούν αναστάσιμα.

Η πολύπαθη πόλη αναπνέει και η αναπνοή  της λικνίζει τις αμέτρητες σημαίες με προσφιλές και γνωστό άσμα. Και οι σημαίες απαλά χαμογελούν και παίζουν  με τη χαρά  και την ευτυχία την αγαπημένη μας πόλη, που βρέθηκαν τόσες χιλιάδες σημαίες. Ιστορία αληθινή και παθητική ποίηση.

Πολλά ποιήματα είναι δημιούργημα του ανώνυμου και απρόσωπου ποιητή, που λέγεται Ελληνικός λαός, και σε αυτά συγκεντρώνονται τα συναισθήματα και τα ιδεώδη του Ελληνικού Έθνους που αισθάνεται να εκφράσει σε στιγμές ψυχικής έξαρσης.

Δεν ήρθε πρώιμα  η άνοιξη κι’ ουδέ το καλοκαίρι

Χαιρόμαστε, χορεύουμε και ψιλοτραγουδούμε

Γιατί ελευθερωθήκανε, Αιτέ,  τα Γιάννινά μας.

(Χρήστος Χρηστοβασίλης)

Μάνα, σου γράφω μια γραφή

Και μη ρωτάς τι κάνω

Στου Μπιζανιού  την παγωνιά

Στο κρύο θα πεθάνω.

 

Μάνα μ’ ο Κωνσταντίνος μας

Ωσάν παιδιά μας έχει

Και σαν αετός στο πλάι μας

Και σαν πατέρας στέκει.

 

Μάνα μου, σαν θα’ ρθω πίσω

Την Ελευθεριά θα φέρω

Νικητής θε να γυρίσω

Κι’ άλλο πια  δεν θα υποφέρω.

(Αγνώστου στρατιώτη)

 

Σ’ όλο τον κόσμο ξαστεριά

Σ’ όλο τον κόσμο ήλιος

Και στα καημένα  Γιάννινα

Μαύρο παχύ σκοτάδι……

(Αγνώστου)

 

Εψές ήμουν στα Γιάννινα  κι αντίκρια  στο Μπιζάνι

Κι ακού  ντουφέκια  πόπεφταν, κανόνια που βροντάνε

Μήνα σε γάμο πέφτουνε, μήνα σε πανηγύρι;

Μήδε σε γάμο πέφτουνε, μηδέ σε πανηγύρι,

 

Παρά  είν’ ο Ελληνικός στρατός και πολεμάει τους Τούρκους

Εσάτ  πασάς  εφώναξε του Κωνσταντίνου λέει

-Πάψε  Κώστα  μ’ τον πόλεμο, πάψε και το ντουφέκι,

Δικά σ’ ίναι  τα Γιάννινα, δικό σ’ και το Μπιζάνι,

 

Δική σου και η Πρέβεζα  με τους  χρυσούς μπαξέδες

Και ‘γω σκλάβος  σου γένομαι  με τριανταδυό χιλιάδες,

Και το δικό μου το σπαθί  στα χέρια σου το δίνω.

(Αγνώστου)

 

Μοιρολογούνε τα βουνά κι οι κάμποι αναστενάζουν

Και οι τσολιάδες του θρηνούν Λεβεντοταγματάρη

Μες στου πολέμου τη φωτιά ορθός επολεμούσε

Το φόβο δεν λογάριαζε, το χάρο δεν ψηφούσε.

Κλάψτε αετοί το σταυραετό, Κλάψτε το Βελισσάρη

Κλάψε κι εσύ ευζωνικό τ’ ατρόμητο λιοντάρι.

Τι το που γίνηκε στην Τζαμουργιά, στη ράχη

Ο Βελισσάρης πέθανε  κι ο βασιλιάς  ταράχθη.

Ο Βλάχος  του ο σαλπιγκτής βαριά τραυματισμένος,

Όταν μαθαίνει το χαμό πριν ξεψυχήσει λέει:

Θα ήθελα στον τάφο σου  δυο λόγια να σαλπίσω

Να γονατίσω ευλαβικά, στερνά να ξεψυχήσω.

Ν’ ακούσουνε τα Γιάννινα κι ο Λαχανάς να μάθει

Κι η Κύμη που τον γέννησε:

Ο Βελισσάρης πέθανε, ο Βελισσάρης χάθη.

(Αγνώστου) 

Τα πήραμε τα Γιάννινα

Μάτια πολλά το λένε

Όπου γελούν και κλαίνε…

Γ. ΣΟΥΡΗΣ