Πρώτα ήταν ο covid, τώρα οι σεισμικές δονήσεις στις Κυκλάδες. Οι λαθρέμποροι κινδυνολογίας, πιστοί στα ευφάνταστα σενάρια συνομωσίας, στη συνομωσιολογία, «προφητεύουν» για την δοκιμαζόμενη περιοχή γεγονότα Αποκάλυψης: καταστροφικό σεισμό - ηφαιστειακή έκρηξη – τσουνάμι... Από τον Νοστράδαμο και τους άλλους κατά καιρούς ψευδοπροφήτες, περάσαμε στους σημερινούς τσαρλατάνους μελλοντολόγους, ακόμη και στους στο όνομα της θρησκείαςαποκωδικοποιητές της «οργής του Θεού»(!), οι οποίοι με «όπλο» το διαδίκτυο προβλέπουν εφιαλτικά σενάρια ενσπείροντας στους πολίτες τον τρόμο και τον πανικό.

Χωρίς να είναι ειδικοί στο αντικείμενο, οι «επαΐοντες» όπως θα έλεγε ο Σωκράτης: σεισμολόγοι, ηφαιστειολόγοι, γεωλόγοι. Χωρίς να έχουν στα χέρια τους τα απαραίτητα επιστημονικά εργαλεία και δεδομένα, ούτε καν τη στοιχειώδη επιστημονική κατάρτιση. Το ζητούμενο στις περιπτώσεις αυτές είναι ο τρόπος  αντιμετώπισης όλων αυτών του «μπουρδολογιών», επιτρέψτε μου τον λαϊκό όρο.

Η αντιμετώπιση κατ΄ αρχάς από τα επίσημα μέσα ενημέρωσης. Σε ποιο βαθμό οι τηλεοπτικοί και ραδιοφωνικοί σταθμοί, οι εφημερίδες -αθηναϊκές και τοπικές- στο όνομα της όποιας τηλεθέασης, ακροαματικότητας ή αναγνωσιμότητας,  αναπαράγουν τις «προβλέψεις» αυτές. Είναι γνωστό ότι «καλή», δηλαδή «εμπορική» είδηση, είναι η κακή είδηση. Αυτή «πουλάει». Όμως, όσοι υπηρετούν τον ευαίσθητο χώρο της ενημέρωσης, ως λειτουργοί και όχι ψυχροί επαγγελματίες,  πιστοί στις αρχές της δημοσιογραφικής δεοντολογίας, οφείλουν να είναι προσεκτικότεροι και, ιδίως, πιο υπεύθυνοι. Η σύμπλευση με την εξουσία, την εκάστοτε εξουσία, δεν συνάδει με το ρόλο τον οποίο τους επιφυλάσσει η συνταγματική επιταγή ως «τέταρτης εξουσίας».

Η αντιμετώπιση, ύστερα, από την συντεταγμένη Πολιτεία. Η έγκαιρη και έγκυρη ενημέρωση των πολιτών μέσω των θεσμικών επιστημονικών φορέων και οργάνων, είναι από τις κορυφαίες υποχρεώσεις της, έχοντας πάντοτε κατά νου την αγγλική παροιμία πως «ο καλά ενημερωμένος πολίτης αξίζει για δύο». Μόνο έτσι θα αποφεύγονται οι έμφοβες και ως εκ τούτου σπασμωδικές κινήσεις προτάσσοντας την πρόληψη, ίδιον σύνεσης και φρόνησης, όπως συμβούλευε ο Διογένης ο Λαέρτιος: «συνετών ανδρών, πριν γενέσθαι τα δυσχερή, προνοήσαι όπως μη γένηται», οι συνετοί προτού συμβούν τα δύσκολα, προνοούν να μη γίνουν. 

Τρέχουμε και δε φτάνουμε, για παράδειγμα, με τις παρατεταμένες σεισμικές δονήσεις στη Σαντορίνη και την Αμοργό, ενώ κοντά στα εβδομήντα χρόνια από τον μεγάλο σεισμό του 1956, δεν κάναμε τίποτε ως κεντρική και τοπική διοίκηση προκειμένου να τα θωρακίσουμε πολεοδομικά κι ας έκρουαν από τότε τον κώδωνα του κινδύνου οι τοπικοί άρχοντες, με χαρακτηριστικότερο το τηλεγράφημα του Νομάρχη Κυκλάδων τον Αύγουστο του 1925 «Το ηφαίστειον της νήσου μας, κατόπιν εξηκονταετούς ως έγγιστα αδρανείας, ήρξατο χθες, 11ην Αυγούστου, όλως αιφνιδίως, άνευ ουδεμιάς προειδοποιήσεως, να εκπέμπει παμμεγέθεις μαύρας τολύπας καπνού μετ’ ισχυρών και αδιακόπων κρότων και τρομακτικών μυκηθμών». Τουναντίον, επιτρέψαμε στο βωμό του ρουσφετιού και της εξυπηρέτησης των ημέτερων την άναρχη και χωρίς την απαιτούμενη αντισεισμική προστασία δόμηση. Το ίδιο και στο Μάτι, στα Τέμπη και σε μια πλειάδα άλλων τραγικών περιπτώσεων: τραγικές παραλείψεις των «υπευθύνων». Μια ζωή  επιμηθείς και όχι προμηθείς...    

Αλλά, δεν είναι μικρότερη και η ευθύνη των πολιτών. Πολιτεία και πολίτες, κοινωνία και μέλη της, ευρισκόμενοι σε μια σχέση διαρκούς αλληλεπίδρασης («ώσμωσης»), δεν είναι άμοιροι ευθυνών για ό,τι συμβαίνει γύρω τους, σ΄ αυτό που ονομάζουμε κράτος, θεωρώντας το δυστυχώς συχνά αόριστα και όχι ως  συντεταγμένη πολιτεία. Το ότι φταίνε πάντοτε κάποιοι άλλοι και όχι εμείς,  συνιστά προσπάθεια απόσεισης των όποιων ευθυνών μας, έστω και με την έννοια της συμμετοχικότητας την οποία προϋποθέτει ως αναγκαίο όρο η λειτουργία ενός δημοκρατικού πολιτεύματος.                                

Άλλωστε, η κοινωνία ως λ. - από το ρ. «κοινωνώ», δηλαδή συμμετέχω, στη συμμετοχή παραπέμπει. Η υποχρέωσή μας να συμμετέχουμε, έτσι ή αλλιώς, άμεσα ή έμμεσα, στα κοινά, αφού «τον μηδέν τώνδε μετέχοντα ουκ απράγμονα αλλά αχρείον νομίζομεν», όποιον δηλαδή δεν παίρνει μέρος στις κοινές υποθέσεις, δε θεωρούμε φιλήσυχο, αλλά άχρηστο  (Θουκυδίδη, Ιστορίαι), είναι σε ευθεία αντίθεση με το συχνά λεγόμενο «τι με νοιάζει» ή «εγώ θα βγάλω το φίδι από την τρύπα;», ίδιον του περιβόητου νεοελληνικού «ωχαδερφισμού».

Η υπεύθυνη ως εκ τούτου στάση μας ως πολίτες, απορρίπτοντας τις κατά καιρούς προβαλλόμενες από επιτήδειους και συχνά από αδιευκρίνιστες προθέσεις ορμώμενους κινδυνολόγες θεωρίες, βασιζόμενοι μόνο στην έγκυρη ενημέρωση και γνώση, εμπιστευόμενοι  τους ειδικούς και μόνον αυτούς, αποτελεί πρώτιστο καθήκον μας. Ας μη καταστούμε και εμείς ένα από τα θύματα των λαθρεμπόρων της κινδυνολογίας, οι οποίοι, ιδίως στους σημερινούς «πονηρούς» καιρούς, περισσεύουν σε κάθε πεδίο συλλογικής έκφρασης, υπερβαλλόντως δε σ΄ αυτόν της πολιτικής, αλιεύοντας τα θύματά τους στα θολά νερά  της ευπιστίας και της αφέλειας.

«Σε μια δημοκρατία», που, όπως σημειώνει η τέως Πρόεδρος της Γαλλικής  Ακαδημίας Ηθικών και Πολιτικών Επιστημών Σαντάλ Ντελσόλ, «προσποιούμαστε ότι είμαστε, ενώ την αρνούμαστε», και ότι  «οι δυτικές δημοκρατίες έχουν καταστεί περιπλανώμενες ουτοπίες», αφού το ηθικό αξιακό σύστημα, με πρώτη την υπευθυνότητα, τόσο και κυρίως των κυβερνώντων, όσο και των πολιτών, βρίσκεται σε φανερή έλλειψη. Η εμφάνιση φαινομένων που ως παγκόσμια κοινότητα βιώνουμε τελευταία, όπως του «τραμπισμού» με τα συνακόλουθα του νεοφασισμού και νεοναζισμού με κύριο εκφραστή τον δισεκατομμυριούχο Μασκ, αυτό ακριβώς δηλώνει.