Στο ερώτημα εάν το νερό είναι ένας πολύτιμος πόρος ή πρέπει να το σπαταλάμε, υπάρχει η απάντηση, που όλοι γνωρίζουμε. Ότι δηλαδή το νερό είναι πολύ πολύτιμο για να το σπαταλάμε. Γνωρίζετε ότι, παρόλο που το 72% της επιφάνειας της Γης καλύπτεται από νερό, λιγότερο από 3% είναι κατάλληλο για χρήσεις όπως η πόση και η άρδευση. Γνωρίζετε ότι, σε ολόκληρη την Ε.Ε. ακόμη και στην χώρα μας και την περιοχή μας, την Ήπειρο, τα περιστατικά λειψυδρίας  και ξηρασίας έχουν αυξηθεί και θα αυξηθούν περισσότερο. Όταν το διαθέσιμο νερό είναι περιορισμένο, οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις μπορεί να είναι τεράστιες καθώς το επιφανειακό νερό στα ποτάμια και τις λίμνες είναι λιγοστό, στα παράκτια οι αντλήσεις θα αυξάνονται και το θαλασσινό νερό ευκολότερα θα διεισδύει στους υπόγειους υδροφόρους ορίζοντες, με  αποτέλεσμα να αντλούμε νερό αλμυρό. 

Σας πληροφορώ ότι, το υψόμετρο της λίμνης Παμβώτιδας βρίσκεται για φέτος κατά -0,30 εκατ. χαμηλότερα της στάθμης υπερχείλισής της, δεν έχει φτάσει το σημείο αυτό παρόλο που βρισκόμαστε πια στα μέσα Μάρτιου. Οι βροχοπτώσεις – χιονοπτώσεις, ειδικά στο ορός Μιτσικέλι  που θεωρείται η δεξαμενή νερού, ήταν μηδαμινές και, κατά την γνώμη μου, η λειψυδρία φαίνεται θα επηρεάσει πιθανώς την περιοχή μας καθώς τα υδάτινα αποθέματα μας υφίστανται πίεση από τις ανάγκες ύδρευσης και άρδευσης της περιοχής. 

Ελπίζω να μην έχουμε σοβαρές επιπτώσεις στη ύδρευση, γεωργία, βιομηχανία, τον τουρισμό κατά  το καλοκαίρι. Ήλθε η ώρα επομένως σε κάτι που δεν δίναμε μεγάλη σημασία μέχρι σήμερα, να αρχίσουμε να το εφαρμόζουμε, όπως η δυνατότητα περαιτέρω χρήσης του επεξεργασμένου νερού, η χρήση του βρόχινου νερού, ώστε να μη χάνεται άσκοπα και η εξοικονόμηση  νερού στις  κατοικίες  μας,  με άπλες παρεμβάσεις στον εξοπλισμό. Η υιοθέτηση των τριών αυτών  απλών δράσεων εξοικονόμησης νερού, μπορεί να μείωση την σημερινή πίεση που υφίστανται λόγω λειψυδρίας οι υδάτινοι πόροι μας.   

Μια πρώτη λύση είναι να διαχειριστούμε τα επεξεργασμένα λύματά μας, καθώς αυτά είναι μία αποτελεσματική εναλλακτική λύση παροχής ύδατος για κάποιες χρήσεις. Η δυνατότητα περαιτέρω χρήσης του επεξεργασμένου νερού είναι τεράστια καθώς, η επαναχρησιμοποίησή του έπειτα από την κατάλληλη επεξεργασία (δευτεροβάθμια - τριτοβάθμια) επεκτείνει τον κύκλο ζωής του, συμβάλλοντας έτσι στη διατήρηση των υπόγειων υδάτινων πόρων. Η επαναχρησιμοποίηση, μπορεί να βοηθήσει τόσο στην εξοικονόμηση νερού όσο και στην αντιμετώπιση της λειψυδρίας.

 Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού οι μεγαλύτερες λεκάνες απορροής ποταμών της Ελλάδας έχουν δείκτη εκμετάλλευσης νερού έως και 54.8% τη στιγμή που για δείκτη εκμετάλλευσης μεγαλύτερο από 20% θεωρείται πως τα υδάτινα αποθέματα βρίσκονται υπό πίεση. Τα λύματα της περιοχής μας στο Λεκανοπέδιο Ιωαννίνων συγκεντρώνονται για επεξεργασία σε μια Κεντρική μονάδα και μετά η εκροή της καταλήγει στην Τάφρο Λαψίστας με δυνατότητα μερικής ανάκτησης των υδάτων της και επαναχρησιμοποίησης για τις ανάγκες άρδευσης του ΤΟΕΒ Λαψίστας. Ένα σύστημα αποκεντρωμένης διαχείρισης των λυμάτων του περιαστικού ιστού (περίχωρα) της πόλης μας, με ατομικές εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων (τριτοβάθμιας επεξεργασίας – μικρούς βιολογικούς) δίνει την δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης των νερών (στο σημείο παραγωγής) για χρήσεις άρδευσης και τροφοδότηση της υπεδάφιας διάθεσης.

 Η ατομική διαχείριση των λυμάτων σε ένα σπίτι, μπορεί να γίνεται με μεμονωμένα συστήματα επεξεργασίας λυμάτων, με πολλαπλά οφέλη, καθώς επίσης θα υπάρχει μείωση του φορτίου και της ιλύος στην κεντρική μονάδα επεξεργασίας.

Ένας δεύτερος τρόπος είναι η συλλογή του βρόχινου νερού για επαναχρησιμοποίηση στο κτίριο. Αυτή είναι  μια άλλη μέθοδος, που μπορεί να εφαρμοστεί σε ανοικτούς χώρους όπως π.χ. κήπους, χώρους στάθμευσης. Πρέπει να προβλεφτεί η υποχρεωτική κατασκευή ομβροδεξαμενών /στερνών στις νέες οικοδομές, ειδικά στα νησιά και να συλλέγεται ένας όγκος αποθήκευσης νερού,  ο οποίος να προσεγγίζει το 5% της ετήσιας ποσότητας που απορρέει, για χρήσεις άρδευσης και άλλες χρήσεις. Η υπερχείλισή του να καταλήγει σε πηγάδια / δεξαμενές με σκύρα (πέτρες σπαστές), απορροφητικής ικανότητας, ώστε να επιτυγχάνεται η υπεδάφια διάθεση με εμπλουτισμό του υπόγειου υδροφόρου ορίζοντα. Προτείνω την αυστηρή εφαρμογή του μέτρου αυτού, τόσο σε επίπεδο σχεδιασμού, όσο και υλοποίησης των νέων κατοικιών.

Τα ποσά της βροχής που φτάνουν στη γη είναι τεράστια και σε ετήσια βάση πρέπει να τα εκμεταλλευθούμε ατομικά. Τεχνολογικές λύσεις για τη διαχείριση των νερών της βροχής υπάρχουν αρκετές και έχουν εδώ και χρόνια αναπτυχθεί στο εξωτερικό. 

Ο τρίτος τρόπος είναι η εξοικονομήσει νερού κατ οίκον (κατοικία) με την χρήση νέων συσκευών με  αερισμό της ροή του νερού, που θα αντικαταστήσουν  τα παλαιά καζανάκια στις τουαλέτες, τα συστήματα βρύσης του ντους, νιπτήρα, νεροχύτη. Επίσης η αλλαγή ηλεκτρικών συσκευών, πλυντηρίων ρούχων και πιάτων με άλλα με λιγότερη κατανάλωση νερού, ο περιορισμός των διαρροών εντός της οικίας και η αλλαγή της συμπεριφοράς των καταναλωτών νερού, μπορούν να οδηγήσουν σε εξοικονόμηση. Η υιοθέτηση πάντως αυτών των τριών σχεδίων, μπορεί να μειώσει τη σημερινή πίεση στους υδάτινους πόρους έως και 10%.

Σε μία κυκλική οικονομία, η επαναχρησιμοποίηση του νερού διαδραματίζει σημαντικό ρόλο, καθώς έχει σημαντικά περιβαλλοντικά, κοινωνικά και οικονομικά οφέλη. Συνεπώς πρέπει να μελετήσουμε σύντομα ένα υποστηρικτικό πλαίσιο για την επαναχρησιμοποίηση του νερού Ένα πλαίσιο ελάχιστων απαιτήσεων θα μειώσει την πίεση στα υδάτινα αποθέματα και θα εξασφαλίσει την καλύτερη δυνατή χρήση αυτής της τεχνολογίας από άποψη αποδοτικότητας, από άποψη κόστους και προστασίας του περιβάλλοντος. 

Στις 22 Μαρτίου κάθε χρόνο, ημέρα που πλησιάζει, γιορτάζεται η Παγκόσμια Ημέρα Νερού, που έχει ως στόχο να αναδείξει τη σημασία του νερού ως υπέρ -πολύτιμου φυσικού πόρου και την αναγκαιότητα της ορθολογικής και βιώσιμης διαχείρισης των υδατικών πόρων. Αγαπητοί αναγνώστες, η σωστή και ολοκληρωμένη διαχείριση των νερών θα  έχει άμεσο αντίκτυπο στην οικολογική κατάσταση των υδάτινων αποδεκτών της χώρας μας και είναι λύση κεφαλαιώδους σημασίας για την ευημερία των κατοίκων και του φυσικού περιβάλλοντος, 

Το νερό είναι δημόσιο, κοινωνικό αγαθό και η πρόσβαση σε καθαρό, πόσιμο νερό αποτελεί ανθρώπινο δικαίωμα. Προσοχή λοιπόν στο μέλλον, γιατί το νερό θα γίνει σταδιακά το πιο πολύτιμο αγαθό, η πίεση θα αυξηθεί, και οι προβλέψεις ορθώς χαρακτηρίζουν το νερό  ως «το υγρό χρυσάφι του 21ου αιώνα».

 

*Ο Δημήτρης Μακρής είναι πολιτικός μηχανικός Τ.Ε. ειδικευμένος σε έργα υδραυλικών υποδομών και εγγείων βελτιώσεων..