Τα προβλήματα που καταγράφηκαν τον Δεκέμβριο από τους δύτες που έκαναν τον καθαρισμό στον πυθμένα της Λίμνης Παμβώτιδας για λογαριασμό του ΟΦΥΠΕΚΑ (ενημέρωση για τους φραγμένους αγωγούς όμβριων και τα προβλήματα φθοράς του παραλιακού κρηπιδότοιχου, με σπηλαιώσεις) δεν αποτελούν κανένα πρόσφατο νέο. Απλώς, το οπτικοακουστικό υλικό από τις αυτοψίες που διενεργήθηκαν από την ομάδα καθαρισμού, κάτω από την στάθμη της λίμνης

 που δεν ήταν δυνατόν να ελεγχθούν με άλλον τρόπο, αποτελούν την αναμφισβήτητη απόδειξη της ύπαρξής των. Με βάση την κατάσταση αυτή, τα δυο προβλήματα αναδεικνύονται σε πολύ σοβαρά. Η διαχείρισή τους είναι δύο διαφορετικά θέματα.

Πρώτον,  ο καθαρισμός των αγωγών και εκβολών θα πρέπει να αντιμετωπιστεί από την ΔΕΥΑ Ιωαννίνων και δεύτερον η επισκευή του κρηπιδότοιχου, καθόσον το αναφερόμενο τμήμα αποτελεί και την γραμμή όχθης της λίμνης και είναι δημόσιο κτήμα, είναι έργο κατά την άποψή μου, της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, με σύμφωνη γνώμη της Κτηματικής Υπηρεσίας. Όμως, όλοι οι φορείς, Αποκεντρωμένη, Περιφέρεια, Δήμος, ΤΕΕ, ΟΦΥΠΕΚΑ, ελπίζω να συνεργαστούν καταθέτοντας τις προτάσεις των, για να βρεθεί τρόπος αντιμετώπισης των δυο αυτών  προβλημάτων, 

Το θέμα των ιζημάτων (ίλης - λάσπη) είναι ένα χρόνιο πρόβλημα, που ταλαιπωρεί την Παμβώτιδα, ωστόσο κανένας αρμόδιος φορέας μέχρι σήμερα δεν κατάφερε να αντιμετωπίσει με αποτελεσματικό τρόπο την διαχείριση αυτών των εισρεόντων ιζημάτων και ρύπων, που μεταφέρονται από τις απορροές όμβριων υδάτων από το δομημένο αστικό περιβάλλον και από τα αποστραγγιστικά αυλάκια και τις απορροές μέσω των υδατορεμάτων από το όρος Μιτσικέλι. 

Ως τεχνικός μηχανικός έργων υποδομής, θα κάνω τις εξής αναφορές και προτάσεις για τα δυο προβλήματα: Α) Σε ημερίδα του ΤΕΕ Ηπείρου (05-05-2013) και με θέμα «Τα όμβρια ύδατα ένας σημαντικός παράγων ρύπανσης» αναφέρθηκε ότι, με τη χρήση μαθηματικών μοντέλων και με έναν απλό υπολογισμό, για την μέση ετήσια απορροή των υδάτων από το πολεοδομικό συγκρότημα των Ιωαννίνων και μόνο προς την λίμνη, η επιβάρυνσή της κάθε χρόνο είναι της τάξης των 430 tn/y ελαίων και γενικότερα υδρογονανθράκων και 900 tn/y τόνοι άμμου και φερτών. Για μια καλύτερη αίσθηση του ρυπαντικού φορτίου μπορούμε να προσομοιάσουμε την ποσότητα των ελαίων με την εκκένωση στην λίμνη, 30 περίπου φορτηγών χωρητικότητας 15 μ3 και αντίστοιχα 60 φορτηγών μεταφοράς χωμάτων, σε ένα χρόνο. Στις περιοχές πλησίον των εκροών των σωλήνων όμβριων και των ανοιχτών τάφρων το ομοιόμορφα κατανεμημένο μέσο προστιθέμενο βάθος ετησίως σε άμμο και λάσπη με τοξικά ίχνη, ανέρχεται σε 0.3 χλστ..

 Β) Σε ημερίδα, με θέμα «Λίμνη Παμβώτιδα- Προτάσεις  Αποκατάστασης», που πραγματοποιήθηκε στις 20-03-2012 με τη συνεργασία της Περιφέρειας Ηπείρου και του Φορέα Διαχείρισης Λίμνης ο καλεσμένος κ. St. Bruns, μηχανολόγος – μηχανικός, περιβαλλοντολόγος, από τη Γερμανία, ειδικευμένος στην αποκατάσταση των οικοσυστημάτων, παρουσίασε πιθανές λύσεις για την αποκατάσταση της Παμβώτιδας με παραδείγματα άλλων λιμνών με διάφορες μεθόδους, όπως με δεξαμενές καθίζησης, οξυγόνωση, μικροοργανισμούς για απορρόφηση του ιζήματος κ.α.

Γ) Σε στοιχεία της μελέτης που εκπόνησε η Περιφέρεια Ηπείρου για το Master Plan της λίμνης Παμβώτιδας  (09-01-2015) αναφέρεται ότι εξετάστηκε το πώς θα διευθετηθεί, ώστε να μη εισρέουν φερτά υλικά (άμμος - ίλη) στην Παμβώτιδα από τα αποστραγγιστικά αυλάκια, υδατορέματα και αγωγούς ομβρίων και προτείνει την κατασκευή μικρών λιμνών για εναπόθεση των φερτών υλικών. 

Επομένως, το θέμα της ίλης – λάσπης που εισρέει στην Λίμνη από αποστραγγιστικά αυλάκια, υδατορέματα και αγωγούς ομβρίων είναι γνωστό και παραμένει ανοιχτό. Αποτελεί δε πρόκληση για περαιτέρω έρευνα και εξέταση εύρεση λύσης και δεν νομίζω πως είναι δύσκολο ή αδύνατο να αντιμετωπιστεί. Οι διατομές των 18 αγωγών όμβριων του πολεοδομικού ιστού της πόλης μας που απορρέουν κατευθείαν προς την Παμβώτιδα διαφέρουν, μερικοί είναι τετραγωνικής  και κάποιοι  άλλοι είναι κυκλικής επιφάνειας, διαφορετικών διαστάσεων. Οι αγωγοί αυτοί πρέπει από κοντινά ανάντη φρεάτια, να ελεγχτούν για το πρόβλημα φραγής που παρουσιάζει ο καθένας έως την εκβολή τους,  καθόσον κατά την αυτοψία τους από την ομάδα έρευνας του  ΟΦΥΠΕΚΑ  η  φραγή των 11  αγωγών που ελέχθησαν εκτιμάται από 45% μέχρι και 75%.  Η έρευνα και ο έλεγχος,  γίνεται με όχημα μικροκάμερας – ρομπότ που εκτελεί ψηφιακή βιντεοσκόπηση και κινείται υπόγεια και μέσα στο νερό για επιβεβαίωση της φραγής των αγωγών. Ο δε καθαρισμός γίνεται με μηχανήματα που διαθέτουν δυνατότητα απόφραξης και αναρρόφησης φερτών υλικών.

Στην πορεία και εφόσον καθαριστούν οι αγωγοί, μετά προχωράμε στον καθαρισμό των εκβολών με αναρρόφηση της ίλης. Για αποφυγή επανάληψης του φαινομένου, πρέπει να κατασκευαστούν κατόπιν μελέτης  ανά αγωγό ομβρίων πλησίον των εκβολών του, ειδικά φρεάτια μεγάλης χωρητικότητας σε δυνατότητα καθίζησης ίλης (Decanteur) και συγκράτησης ρύπων, που θέλουν τακτικούς ελέγχους και καθαρισμούς ανά εξάμηνο, με συστηματική συντήρηση. Έτσι θα αποφύγουμε τη μείωση της αποστραγγιστικής ικανότητας των αγωγών ομβρίων, το δίκτυο θα έχει την καλύτερη απόδοση και δεν θα υφίσταται ο κίνδυνος πλημμύρας στα χαμηλά σημεία της πόλης μας.

 Για το δεύτερο θέμα που σχετίζεται με τις σπηλαιώσεις που έχουν δημιουργηθεί και μπορεί να οδηγήσουν σε καταρρεύσεις του κρηπιδότοιχου και αυτό έχει επισημανθεί παλιότερα επανειλημμένως από δημοσιεύματα των ΜΜΕ και εξωτερικές αυτοψίες, ότι υπήρχε ορατή φθορά  τμημάτων του κρηπιδότοιχου που έχει υποστεί καταρρεύσεις και έπρεπε να γίνει αποκατάστασή του, καθόσον αποτελούσε σοβαρό πρόβλημα. Στην πρόσφατη αναφορά από την ομάδα δυτών,  εντοπίζονται οι θέσεις τους, ο αριθμός αυτών (πάνω από δέκα), καθώςκαι  το εύρος της ζημιάς,  με υποσκαφή των θεμελίων τους άνω των τεσσάρων μέτρων κάτω από την στάθμη των νερών και σε πλάτος έως και 30 μέτρων, Οι σπηλαιώσεις του παραλίμνιου κρηπιδότοιχου αποτελούν σημαντική απειλή για τη λειτουργικότητα της περιοχής καθόσον απειλείται η σταθερότητα των φθαρμένων τμημάτων του και θα πρέπει να βρεθεί η απαιτούμενη οικονομική πίστωση άμεσα, ώστε να γίνει η αποκατάστασή του, πράγμα που το θεωρώ δύσκολο. Τουλάχιστον, ας γίνει η προσωρινή επισκευή του, πριν ανακύψουν πιο σοβαρά προβλήματα.

 Ένας τρόπος προσωρινής αντιμετώπισης είναι να τοποθετηθούν ξύλινοι πάσσαλοι ο ένας διπλά στον άλλο (πασσαλόμπηξη) στην πρόσοψη των φθαρμένων τμημάτων, ώστε να περιοριστή ο υπόγειος κυματισμός και να μη διευρυνθούν οι σπηλαιώσεις κατάντη των τοιχίων του κρηπιδότοιχου. Αυτοί θα βοηθήσουν και στην μετέπειτα οριστική πλήρη επισκευή του, όπου απαιτείται η καθαίρεσή του, η αποκατάσταση των σπηλαιώσεων και η κατασκευή νέου κρηπιδότοιχου. 

Σημαντικές λοιπόν πιέσεις από τις ανθρωπογενείς δραστηριότητες των περιοχών του Λεκανοπεδίου Ιωαννίνων,  δέχεται και το οικοσύστημα της λίμνης Παμβώτιδας και αυτό δεν μπορεί να περιμένει άλλο. Πέρασαν πολλά χρόνια και έγιναν πολλές συζητήσεις, έργα όμως δεν είδαμε κανένα και ουδεμία  συγκεκριμένη παρέμβαση. 

 

*Ο Δημήτρης Μακρής είναι πολιτικός μηχανικός Τ.Ε. ειδικευμένος σε έγγειες βελτιώσεις και υδραυλικά έργα υποδομής.