Έχω τη γνώμη ότι ο κόσμος του πλανήτη ποτέ ως τώρα δεν αντίκρυσε εικόνα σαν αυτή του Προέδρου της Αμερικής με τον Πρωθυπουργό της Ουκρανίας. Μπροστά στην τηλεόραση ο Τραμπ με τον Αντιπρόεδρό του ταπείνωσαν κυριολεκτικά τον Ζελένσκι, γιατί δεν έδειχνε πρόθυμος να υπογράψει συμφωνία για το ξεπούλημα της χώρας του. Ιστορικά αυτή η σκηνή μας φέρει στη μνήμη τις τελετές των Ρωμαίων αυτοκρατόρων, όταν επιστρέφοντας στη Ρώμη νικητές, οργάνωναν παρελάσεις και έθεταν μπροστά τον νικημένο βασιλιά, ώστε να ταπεινωθεί και εξευτελιστεί από το μαινόμενο ρωμαϊκό πλήθος.

Άρα η ιστορία επαναλαμβάνεται και στις μέρες μας για να διδάξει ότι δεν αλλάζει η φύση του ανθρώπου όσο και να εξελιχθεί πολιτισμικά, οικονομικά και πολιτικά. Οι Ρωμαίοι εκείνα τα χρόνια οργάνωναν και διασκέδαζαν ρίχνοντας τους αντιπάλους στα θηρία και έτσι ικανοποιούσαν τα βάρβαρα αισθήματά τους. Όμως σήμερα, που έχει εξελιχθεί ο λεγόμενος δυτικός κόσμος, πώς ερμηνεύεται αυτή η βαρβαρότητα και χυδαιότητα του Τραμπ και των Αμερικανών; Ο Ζελένσκι έχει μεγάλες ευθύνες για τον πόλεμο, όμως αντιπροσωπεύει τον ουκρανικό λαό, ο οποίος δοκιμάζεται με μεγάλες και αθεράπευτες συμφορές από τον εισβολέα Πούτιν.

Εκτιμώ λοιπόν πως αυτή η δημόσια διαπόμπευση και ταπείνωση του Ζελένσκι από τον ισχυρό πλανητάρχη ήρθε για να επιβεβαιώσει μια μεγάλη και οδυνηρή αλήθεια: Ο ανταγωνισμός, η τάση επικράτησης του ισχυρότερου στον ασθενέστερο και η ανθρώπινη απληστία δεν πρόκειται να διαγραφούν από το ανθρώπινο DNA. Κάθε άλλη ερμηνεία αποτελεί δόγμα παρωχημένο και ρομαντική αυταπάτη.

Ίσως θα είναι πολύ ωφέλιμο οι πολιτικοί μας, αλλά και εμείς, να διαβάσουμε στον Θουκυδίδη τον λόγο των Αθηναίων στους Μηλίους. Ήθελαν οι Μήλιοι να μην εμπλακούν στον Πελοποννησιακό Πόλεμο και να παραμείνουν ουδέτεροι και χωρίς εχθρική διάθεση ούτε προς τους Αθηναίους ούτε προς τους Σπαρτιάτες. Η απάντηση των Αθηναίων ήταν ότι δίκαιο είναι μόνο το συμφέρον του ισχυρότερου και τους κατέσφαξαν.

Περίπου τα ίδια διαπιστώνουμε στη διήγηση του Θουκυδίδη όταν οι Αθηναίοι απαίτησαν την υποταγή της Μυτιλήνης. Ο ένας από τους δύο αντιπροσώπους της Αθήνας είπε στους Μυτιληναίους ότι στην πολιτική μας δεν έχει θέση ούτε ο οίκτος, ούτε η επιείκεια, ούτε οι καλές κουβέντες…

Είναι πράγματι «κτήμα» αυτή η ιστορική γνώση, τουλάχιστον για εκείνους που διαχειρίζονται τις τύχες των λαών. Αλλά σήμερα είναι άνευ περιεχομένου αρχές και ιδέες που θεμελιώνουν τον ανθρωπισμό και τη δημοκρατία. Στην Αμερική κυριαρχεί η ολιγαρχική πλουτοκρατία, ενώ στη Ρωσία ο αυταρχισμός και ο εθνικισμός. Γι’ αυτό και η συμπόρευση αυτών των ρευμάτων απειλεί την παγκόσμια ειρήνη και υπάρχει κίνδυνος κατακτήσεις αιώνων στον πολιτισμό, στις επιστήμες και στην πολιτική οργάνωση να απαξιωθούν και να ξεριζωθούν.

Και το καίριο ερώτημα που γεννιέται είναι αν μπορεί, τουλάχιστον η Ευρώπη, να αντισταθεί στην Αμερική και στη Ρωσία και να δώσει ξανά ελπίδα στους λαούς της για αφύπνιση. Ο χρόνος θα δείξει αν υπάρχουν οι αναγκαίες συνθήκες και οι κοινωνικές δυνάμεις για να δημιουργήσουν ένα ανάχωμα στους πλουτοκράτες και στους αυταρχικούς ηγέτες.

Και εκτιμώ πως η αναφορά σε δύο γεγονότα από το παρελθόν, όπως τα διάβασα στο βιβλίο «Η Ελλάδα των κρίσεων» του Βασ. Μαρκεζίνη προσφέρει μια χαραμάδα στοχασμού και ελπίδας. Διηγείται ο συγγραφέας το εξής: Ο Ντιέγκο Βελάσκεθ, ζωγράφος, παρουσιάζει σε ένα πίνακα (Η παράδοση της Μπρέντα) τον Γενοβέζο μαρκήσιο Αμπρόζο Σπίνολα, νικητή στον πόλεμο, να σκύβει ελαφρά το σώμα και το κεφάλι του, πριν παραλάβει από τον ηττημένο αντίπαλο τα κλειδιά της κατακτημένης ολλανδικής πόλης! Αυτή η ψυχική και σωματική χειρονομία δεν φανερώνει απλώς την έμφυτη αριστοκρατική ευγένεια, αλλά και την έλλειψη της αλαζονείας από την πλευρά του νικητή. Ο νικητής πρέπει να έχει και τα προσόντα του ηγέτη: να μην ταπεινώνει τον αντίπαλό του.

Κάτι ανάλογο μαθαίνουμε και για τον Γερμανό Καγκελάριο Μπίσμαρκ: Μετά τη νίκη του αυστριακού εχθρού στη μάχη του Κένιγκρατζ δεν επέτρεψε στο βασιλιά του να μπει θριαμβευτικά με τα στρατεύματά του στη Βιέννη. Για τον ηγέτη η ήττα του εχθρού αρκούσε, δεν χρειαζόταν η ταπείνωσή του!

Δυστυχώς οι ισχυροί της εποχής μας δεν έχουν ούτε το ψυχικό μεγαλείο, ούτε τα χαρίσματα του πραγματικού ηγέτη. Είναι αδίστακτοι συμφεροντολόγοι και προσαρμόζουν τις πολιτικές τους στη λογική εξυπηρέτηση των σχεδίων, αδιαφορώντας για τις ανάγκες και τα δικαιώματα των άλλων λαών.