Ο πρωθυπουργός της Αγγλίας κατά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο Ουίστον Τσώρτσιλ, ο οποίος ονομάστηκε και πατέρας της νίκης, γράφει στο δωδεκάτομο έργο των απομνημονευμάτων του: «Ο μόνος οδηγός του ανθρώπου είναι η συνείδησίς του· η μόνη ασπίς δια την μνήμη του, είναι η ευθύτις και η ειλικρίνεια των πράξεών του».

Τα λόγια αυτά, του διαπρεπέστατου Άγγλου πολιτικού του εικοστού αιώνα, είναι και θα παραμένουν πάντοτε επίκαιρα για τις αλήθειες τις οποίες εκφράζουν.

Ο Πάνσοφος δημιουργός έθεσε μέσα στην ψυχή του ανθρώπου τη συνείδησή του, για να μπορεί να κρίνει τις πράξεις του (ο άνθρωπος), εάν είναι σύμφωνες με το Θείο θέλημα, προτού τις εκτελέσει και ανάλογα, να τις πραγματοποιήσει ή να τις απορρίψει.

Έτσι, έχουν την ίδια δυνατότητα να κρίνουν και οι μορφωμένοι και οι αγράμματοι και την ίδια ευθύνη ενώπιον του Θεού. 

Οφείλω να πω ότι δεν είμαι ειδικός (ψυχίατρος, ψυχολόγος κ.λ.π.), για να περιγράψω τι είναι η συνείδηση του ανθρώπου· με την ταπεινή μου σκέψη, θεωρώ τη συνείδηση σαν ένα μέτρο, ένα προελεγκτήρα των πράξεων που σκέπτεται να κάνει ο άνθρωπος. Για να είμαι ειλικρινής, διατηρών και κάποια αμφιβολία, εάν η επιστήμη μπορεί να περιγράψει με ακρίβεια, τι είναι η συνείδηση του ανθρώπου.

Ο Μέγας Ναπολέων είχε πει: «με κατηγορούν, αλλά εγώ γνωρίζω ότι είμαι αθώος· η συνείδησή μου είναι το βήμα, από το οποίο κρίνω τον εαυτό μου».

Γιατί λοιπόν κάποιοι άνθρωποι δεν υπακούουν στη συνείδησή τους και κάνουν πράξεις αντίθετες προς το θέλημα του Θεού;

Αυτοί οι άνθρωποι κάνουν πως δεν ακούουν τη φωνή της συνείδησής τους ή όπως λέει ο λαός μας, «την πνίγουν». Υπάρχουν όμως περιπτώσεις, κατά τις οποίες, άνθρωποι που είχαν κάνει αξιόποινες πράξεις (φόνους, ληστίες κλπ) και δεν είχαν αυτές εξιχνιαστεί από τις Αρχές, παρουσιάστηκαν μόνοι τους και ομολόγησαν το έγκλημά τους· αυτό συνέβει, γιατί οι άνθρωποι αυτοί ένιωθαν μέσα στην ψυχή τους (στο είναι τους) τον έλεγχο αυτού του «ελεγκτήρα», της συνείδησης.

Για να μη συμβαίνουν λοιπόν αυτά που προαναφέραμε τί πρέπει να κάνει ο άνθρωπος, ώστε να έχει «καθαρή» την συνείδησή του και τη μνήμη του προστατευμένη απέναντι σε οποιοδήποτε; Μας το λέει στο δεύτερο μέρος της φράσης του ο Τσώρτσιλ. Να διακρίνει δηλ. το χαρακτήρα του (ανθρώπου) η ευθύτητα και οι πράξεις του να είναι ειλικρινείς.

Όταν ο άνθρωπος πορεύεται στη ζωή του με ευθύτητα και ειλικρίνεια, δεν έχει τίποτα να φοβηθεί· όπου κι αν τον φέρει η μοίρα, θα προχωρεί πάντοτε έντιμα και με αξιοπρέπεια.

Οι αρχαίοι Έλληνες, με το αθάνατο πνεύμα τους, πίστευαν ότι υπάρχει «θεϊκό μάτι», το οποίο βλέπει τα πάντα: «έστι δίκης οφθαλμός, ός τα πανθ’ ορά» έλεγαν.

Μακάρι κι εμείς να πιστεύαμε όλοι ότι ο αληθινός Θεός βλέπει όλες τις πράξεις μας (καλές και κακές)· η πίστη αυτή θα ήταν ικανή να μας αποτρέπει από τις κακές πράξεις.

Κάνει κάποιος κακά έργα, γιατί πιστεύει ότι δεν θα φανερωθούν ποτέ, κι αν φανερωθούν θα καλύψει τον εαυτόν του με το ψέμα· ας έχουν όμως υπόψη τους όσοι σκέπτονται έτσι, την παροιμία που λέει: «μ’ όση τέχνη κι αν το υφάνεις στο σκοτάδι το βαθύ, δεν είναι κακό να κάνεις και να μη φανερωθεί.

Μανώλης Μαχαιράκης