Σύμφωνα με τον νόμο 4819/2021 «Ολοκληρωμένο πλαίσιο για τη διαχείριση των αποβλήτων» και όσον αφορά τις διατάξεις για τη μείωση των επιπτώσεων ορισμένων πλαστικών, μεταλλικών και γυάλινων συσκευασιών στο περιβάλλον θα κάνω μια αναφορά των διατάξεών του, για υπενθύμιση και ενημέρωση, καθώς πρέπει πολίτες, επιχειρηματίες, φορείς να γνωρίζουν τι οφείλουν να κάνουν. Πρόσφατα και με μεγάλη καθυστέρηση (11 Φεβρουαρίου 2025) εγκρίθηκε η ΚΥΑ για την εφαρμογή συστήματος επιστροφής εγγύησης για τις συσκευασίες ποτών μιας χρήσης, από πλαστικό και μέταλλα και καταργήθηκε η ΚΥΑ 76254/1331/21-7-2022 που προέβλεπε και περιέκτες  από γυαλί. Η παρούσα ΚΥΑ εφαρμόζεται για πλαστικές φιάλες και μεταλλικούς περιέκτες ποτών μιας χρήσης έως και τρία λίτρα που χρησιμοποιούνται για τα προϊόντα που διατίθενται στην αγορά. Από τις συσκευασίες εξαιρούνται όσες περιέχουν προϊόντα όπως γάλα και γαλακτοκομικά, καθώς και οινοπνευματώδη ποτά με βάση την αλκοόλη.

Η αξία του «εγγυοδοτικού αντιτίμου» σε κάθε πώληση και μεταπώληση προϊόντων ορίζεται σε 0,10 € για κάθε μία συσκευασία ποτών συστήματος επιστροφής εγγύησης έως και 0,5 λίτρα και σε 0,15 € για κάθε συσκευασία ποτών συστήματος επιστροφής εγγύησης μεγαλύτερη από 0,5 λίτρα.

Το  «εγγυοδοτικό αντίτιμο» είναι προκαθορισμένο χρηματικό ποσό που δεν αποτελεί μέρος της τιμής συσκευασμένου προϊόντος σε συσκευασίες συστήματος επιστροφής εγγύησης, το οποίο καταβάλλεται από τον τελικό καταναλωτή κατά την αγορά του προϊόντος που καλύπτεται από σύστημα επιστροφής εγγύησης και επιστρέφεται όταν ο τελικός χρήστης ή οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο επιστρέψει τη συσκευασία για την οποία παρακρατήθηκε το ποσό σε σημείο επιστροφής που έχει δημιουργηθεί για αυτόν τον σκοπό.

Το  εγγυοδοτικό αντίτιμο αποδίδεται στον καταναλωτή κατά την επιστροφή των αποβλήτων συσκευασίας συστήματος επιστροφής εγγύησης, με μορφή φυσικού κουπονιού. Τα κουπόνια εξαργυρώνονται από τον καταναλωτή στα σημεία επιστροφής και μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αγορά οποιαδήποτε προϊόντος. Από την ως άνω υποχρέωση εξαιρούνται οι επιχειρήσεις εστίασης, εφόσον συντρέχουν σωρευτικά τα ακόλουθα: α) η συσκευασία ανοίγεται επιτόπου, β) το προϊόν καταναλώνεται επιτόπου και γ) η άδεια συσκευασία επιστρέφεται επιτόπου

Η επιστροφή των συσκευασιών συστήματος επιστροφής εγγύησης πραγματοποιείται στα σημεία πώλησης των τελικών διακινητών (υποχρεωτικά στις υπεραγορές τροφίμων, σε δημόσιους, ιδιωτικούς ή/και κοινόχρηστους χώρους, σε χώρους υψηλής επισκεψιμότητας και τουριστικές περιοχές), είτε με τη χρήση μηχανημάτων επιστροφής εγγύησης συσκευασιών είτε χειρωνακτικά, Τα σημεία επιστροφής δεν υποχρεούνται να αποδεχτούν την επιστροφή συσκευασιών εγγυοδοσίας αν η συσκευασία είναι κατεστραμμένη, όχι πλήρως άδεια, χωρίς την προβλεπόμενη σήμανση του άρθρου 8.

Οι ΟΤΑ α΄ βαθμού, για τον σκοπό της υλοποίησης του συστήματος επιστροφής εγγύησης συσκευασιών δύνανται να παραχωρούν τη χρήση κοινόχρηστου χώρου για την τοποθέτηση και λειτουργία μηχανημάτων επιστροφής εγγύησης συσκευασιών. Οι δε υπεύθυνοι φορέων εκδηλώσεων όπως φεστιβάλ, συναυλίες, συνέδρια, αθλητικές εκδηλώσεις και κάθε άλλη εκδήλωση, όπου πωλούνται ποτά σε συσκευασίες συστήματος επιστροφής εγγύησης, έχουν υποχρέωση να ακολουθούν τον καλύτερο τρόπο για την επιστροφή συσκευασιών.

Οι υποχρεώσεις των εμπλεκόμενων μερών, παραγωγών συσκευασιών συστήματος επιστροφής εγγύησης, καθώς και οι επιχειρήσεων πώλησης (διακινητές προϊόντων  συσκευασιών), καλούνται να συμμετάσχουν σε ένα πολύπλοκο σύστημα, που δεν ξέρω κατά πόσο θα αποδώσει στην πράξη. Πιστεύω δε ότι οι προβλεπόμενοι ποσοτικοί στόχοι για τα επόμενα χρόνια της χωριστής συλλογής για ανακύκλωση των συσκευασιών δεν θα ολοκληρωθούν

 Οι ακολούθως αναφερόμενες παλαιότερες περιβαλλοντικές εισφορές δεν επιστρέφουν την αξία (τέλος) στον καταναλωτή πολίτη αλλά χρησιμοποιούνται με έμμεσο τρόπο, για την βελτίωση της  ανακύκλωσης και την προστασία  του περιβάλλοντος και αυτές είναι:

*Όλοι οι έμποροι και εμπορικές επιχειρήσεις υποχρεούνται να παρέχουν στον καταναλωτή σακούλες για τη μεταφορά των προϊόντων τους και, όπως γνωρίζουμε σχεδόν όλοι, σύμφωνα με την τρέχουσα νομοθεσία, εφαρμόστηκε η εισφορά στις πλαστικές σακούλες με σκοπό τη μείωση της κατανάλωσής τους. 

*Η επιβολή «Εισφοράς Προστασίας Περιβάλλοντος» με αξία 0.04€ + ΦΠΑ = 0.05€  ανά τεμάχιο προϊόντος θεσπίστηκε, από την 1η Ιανουαρίου 2022, σε πλαστικά προϊόντα μιας Χρήσης. Εφαρμόζεται στο σύνολο των αντίστοιχων χάρτινων προϊόντων μιας χρήσης (κυπελάκια για καφέ – ποτά - αναψυκτικά, περιέκτες τροφίμων, συμπεριλαμβανομένων των καλυμμάτων και των καπακιών τους.

*Τα πλαστικά προϊόντα μιας χρήσης (π.χ. μαχαιροπίρουνα, πιάτα, καλαμάκια, αναδευτήρες), τα οποία διατίθενται ως παρελκόμενα κατά την πώληση τροφίμων, ποτών και έτοιμων γευμάτων για άμεση κατανάλωση επιτόπου είτε εκτός καταστήματος είτε κατ’ οίκον.                                                   

 *Καταστήματα/εμπορικές επιχειρήσεις οι οποίες προμηθεύονται συσκευασίες που προορίζονται να γεμίζονται στο σημείο πώλησης, έχουν την υποχρέωση να χρησιμοποιούν συσκευασίες των οποίων οι «υπόχρεοι παραγωγοί συσκευασίας» συμμετέχουν σε Σύστημα Εναλλακτικής Διαχείρισης Συσκευασιών και συνεπώς οφείλουν να προμηθεύονται τα υλικά αυτά από παραγωγούς οι οποίοι πληρούν τις υποχρεώσεις τους και σε κάθε περίπτωση η «υποχρέωση εισφοράς σε ΣΣΕΔ βαρύνει τον κατασκευαστή ή τον εισαγωγέα των συσκευασιών» που προορίζονται για πλήρωση στο σημείο πώλησης.               

Παραδείγματα υλικών που αποτελούν συσκευασία και  έχουν σχεδιαστεί και προορίζονται για πλήρωση είναι οι χάρτινες ή πλαστικές σακούλες μεταφοράς - σακούλες για σάντουιτς (χάρτινες, πλαστικές, χάρτινες με παράθυρο, χάρτινες με επίστρωση αλουμινίου, κλπ), φιάλες ποτών και κυπελλάκια (π.χ. για παγωτό, φρούτα, κλπ), πακέτα και περιτυλίγματα, συμπεριλαμβανομένων των κουτιών για φαγητά ή γλυκά (π.χ. κουτιά πίτσας, κουτιά για σουβλάκια, κουτιά γλυκών, κλπ),  φύλλο αλουμινίου, πλαστικό φύλλο για τη συσκευασία των ρούχων μετά τον καθαρισμό τους στα πλυντήρια κ.λ.π

Επειδή έχουν αυξηθεί τα ερωτήματα σχετικά με τις συσκευασίες - περιέκτες  προϊόντων, ελπίζω αυτό το δημοσίευμά μου σε σχέση με τα παραπάνω, να βοηθήσει. 

*Ο Δημήτρης Μακρής είναι Πολιτικός Μηχανικός Τ.Ε..