Στην περιοχή του Πωγωνίου, στα πανωχώρια και κατωχώρια, σε παλιότερες εποχές, όταν τα χωριά ήταν γεμάτα από κατοίκους και η ζωή ακολουθούσε τους δικούς της ρυθμούς, τηρούσαν πολλές προλήψεις, λείψανα από τα αρχαία ειδωλολατρικά χρόνια. Η ζωή αυτή των χωριών μας, έπαψε να υπάρχει, έπεσε θύμα του σφοδρού ανέμου της αποδημίας και του δήθεν μοντέρνου, σύγχρονου πολιτισμού. Από γέροντες Πωγωνιανής και της περιοχής της άκουσα μερικές προλήψεις και τους τρόπους με τους οποίους προσπαθούσαν να τις αποφύγουν. Τις παραθέτω όπως τις άκουσα.

- Όταν κάποιος ετοιμαζόταν για ταξίδι υπήρχε πρόληψη ότι δεν θα επέστρεφε στο χωριό του εάν, κατά τη διάρκεια της ημέρας που θα αναχωρούσε, δεν έμενε ανοιχτή η πόρτα του σπιτιού ή εάν σκούπιζαν τα δωμάτια και την αυλή. Όλα στο σπίτι την ημέρα αυτή έμεναν ασκούπιστα, ασυγύριστα.

- Όσοι αντίκριζαν για πρώτη φορά το νεογέννητο, για να μην το βασκάνουν (το ματιάσουν), έφτυναν τρεις φορές το πρόσωπο του μωρού ή έβαζαν σιάλι στο στόμα του. Προληπτικό της βασκανίας ήταν το εξής: Μαύριζαν το μέτωπο (τη μπάλα) του μωρού με σκόνη από καπνό, που τη μάζευαν από την καπνοδόχο ή από τον φούρνο.

- Όταν έβλεπαν ότι το παιδί θα αρρώσταινε, πριν εκδηλωνόταν η αρρώστια, έκλεβαν μια τρίχα ή κάτι άλλο από τα ρούχα εκείνου που θεωρούσαν υπαίτιο της βασκανίας. Εκείνα που έκλεβαν τα έκαιγαν και τη στάχτη την ανακάτευαν με λίγο νερό, με το οποίο πότιζαν το βρέφος. Άλλες φορές μέσα σε ένα ποτήρι γεμάτο με νερό έσβηναν αναμμένο κάρβουνο και το νερό το χορηγούσαν σαν φάρμακο.

- Παιδιά δεν έπρεπε να βαφτίζονται την ημέρα που πιάνεται το φεγγάρι ή την πρώτη μέρα μετά την πανσέληνο, γιατί δεν ζουν.

- Μέχρι να συμπληρωθεί ένας χρόνος από την ημέρα της βάφτισης, δεν έπρεπε να λούζονται την ημέρα της εβδομάδας που βαφτίστηκαν, γιατί κινδυνεύουν να πεθάνουν.

- Για να λυθεί η γλώσσα των παιδιών που αργούσαν να προφέρουν τις πρώτες λέξεις, το περιέφεραν στις πλάτες σε όλες τις γειτονιές του χωριού. Μόνο έτσι θα λυνόταν η γλώσσα και θα μιλούσε.

- Την πρώτη μέρα του Μάρτη έδεναν στα παιδιά τα λεγόμενα «Μαρτίτσια» για να μην τα μαυρίσει ο ήλιος. Τα «Μαρτίτσια» ήταν μια λευκή, μία πράσινη και μια κόκκινη κλωστή, που την έδεναν στον καρπό του χεριού ή την κρεμούσαν από το λαιμό.

- Οι νεόνυμφοι ποτέ δεν συνοδεύουν κηδείες, ούτε παρευρίσκονται στο σπίτι του νεκρού. Κατά την τελετή των αρραβώνων και στα «πιστρόφια» μετά τον γάμο, οι συγγενείς και οι φίλοι του γαμπρού που πηγαίνουν στο σπίτι της νύφης, δεν έπρεπε  να αποτελούν περιττό αριθμό οι νεόνυμφοι διαφορετικά δεν προκόβουν. Δεν προκόβουν επίσης εάν ένα χρόνο μετά το γάμο η μητέρα της νύφης δεν προσφέρει στο σπίτι του γαμπρού ένα ζευγάρι μαύρες όρνιθες (κότες). Κατά τον χρόνο της προσφοράς τραγουδούσαν: «Μαύρα τα πουλιά / άσπροι και λαμπροί αυτοί».

- Το κρασί ξινίζει εάν κατά την τελευταία μέρα της σελήνης και μέχρι να πιάσει η νέα, μεταφέρουν κρασί από το ένα βαρέλι στο άλλο.

- Τρεις μέρες στις Αρχές Αυγούστου, τρεις στα μέσα και τρεις στο τέλος δεν πλένουν. Αυτές οι μέρες είναι οι λεγόμενες «Δρύμες». Για τις «Δρύμες» σώζεται και η φράση: «Τ’ Αυγούστου η Δρύμη στα πανιά και του Μαρτιού στα ξύλα».

ΝΙΚΟΣ ΥΦΑΝΤΗΣ