Μετά την πρώτη λάθος επιλογή του Δ.Σ. του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ.Ι. το πιθανότερο είναι ν’ ακολουθήσει –αν δεν έχει ήδη γίνει– η επίσης δεύτερη λάθος επιλογή καλλιτεχνικού διευθυντή. Όσους νόμους και προφήτες κι αν επικαλούνται στην περιβόητη "διαφάνεια" όπου δημοσιεύεται η προκήρυξη της θέσης, τίποτε δεν είναι ικανό ν’ αναχαιτίσει την αίγλη της εξουσίας που νιώθουν, όταν επιλέγουν έναν περγαμενούχο μεν, πλην ανέμπειρο, για μια θέση που απαιτεί γνώση και θητεία και εμπειρία περί το αντικείμενο. Και φυσικά θα υποβάλω εκ νέου αίτηση διεκδίκησης της θέσης του καλλιτεχνικού διευθυντή, και δεν θα πάψω να εκφράζομαι, είτε γραπτώς είτε προφορικώς, με παρρησία για τον θεσμό των ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. 

Για τον θεσμό που αγωνίστηκα όσο κανένας άλλος καλλιτέχνης ώστε να θεσπιστεί από την πολιτική ηγεσία και την εργώδη βούληση του Στέλιου Τσιτσιμελή –δημάρχου Αγρινίου τότε 1980-1981– και της Μελίνας Μερκούρη, περί το τέλος του 1983. Απ’ όσο γνωρίζω –και δεν θα πάψω ποτέ να το αναφέρω– ένας άλλος γνήσιος και ανιδιοτελής καλλιτέχνης, ο οποίος και διετέλεσε καλλιτεχνικός διευθυντής του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ.Ι. τα πρώτα χρόνια της ίδρυσης του θεσμού ήταν ο Νίκος Περέλης, Ηθοποιός, Σκηνοθέτης και θεατρικός συγγραφέας.

Ο Νίκος Περέλης άφησε στο τότε διοικητικό συμβούλιο έναν απολογισμό, που σίγουρα δεν τον έχει το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ.Ι., γιατί κάποιοι πρέπει να τον εξαφάνισαν, αφού αυτός ο απολογισμός αποκαλύπτει την άγνοια και το θράσος του τότε Δ.Σ. και κάποιων εντοπίων ηθοποιών, για έναν θεσμό που δεν είναι μπακάλικο ή μίνι μάρκετ κάποιου ιδιώτη. Η συμπεριφορά των διοικητικών συμβουλίων που ακολούθησε συνέχισε να είναι η ίδια μ’ εκείνη που περιγράφει ο Νίκος Περέλης. Η συνέχεια και διάρκεια του θεσμού έκτοτε βελτιούται επί τα χείρω. Κάποια προσπάθεια που έγινε κατά την διάρκεια της θητείας μου (2004-2007), όταν έληξε, ακολούθησε ένας ορυμαγδός διαφθοράς και κλοπών του ταμείου του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ.Ι.

"Οι εξ ιδίων τ’ αλλότρια κρίνοντες" είναι –αν όχι ακατόρθωτο– πάρα πολύ δύσκολο να οικειωθούν ιδέες και σκέψεις και στοχασμούς που εκτείνονται πέραν των καθαρώς προσωπικών, ατομικών επιδιώξεων. Αναφέρομαι ιδιαίτερα στους καλλιτέχνες του θεάτρου και κυρίως τους ηθοποιούς. Ξεκινάνε με όνειρα και πίστη στη δυνατότητα του θεάτρου να διαπλάσει, να διαμορφώσει την κοινωνία, να δράσει δηλαδή διαπαιδαγωγικά εισάγοντας ιδέες και στοχασμούς δυσαναπάντητους στον καθημερινό ρεαλισμό που καταναγκάζει τους περισσότερους συνανθρώπους μας η ζωή. 

Δυστυχώς όμως ενώ το θέατρο ανήκει στους ηθοποιούς, δεν κάνουν τίποτα να το διεκδικήσουνε και να το οργανώσουν, έτσι ώστε τα όνειρά τους ν’ αποχτούν υπόσταση και να εισάγουν οράματα τέτοια που να διαφωτίζουν και να διαπαιδαγωγούν την κοινωνία. Όσες προσπάθειες έγιναν, και στηρίχτηκαν από το Σ.Ε.Η., η μεγαλύτερης διάρκειας συλλογική δράση –πολλές φορές– δεν άντεξε ούτε στην προγραμματισμένη παράσταση ενός θεατρικού έργου. Προσωπικές φιλοδοξίες, οικονομικές διεκδικήσεις, προβολή και ιδιαίτερη στήριξη των Μ.Μ.Ε. για τον καθένα ξεχωριστά (πράγματα διαμορφωμένα και παγιωμένα από το λεγόμενο εμπορικό θέατρο και τους θεατρικούς επιχειρηματίες) έχουν τινάξει στον αέρα κάθε έννοια συλλογικότητας και προσφοράς.

 Μια δυναμική που θα μπορούσε ν’ αναδυθεί με την ίδρυση των ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. και την στήριξη τοπικών καλλιτεχνικών δυνάμεων –δυστυχώς– οι ίδιοι οι ηθοποιοί έχουν αναγορεύσει τα διοικητικά συμβούλια σε επιχειρηματίες και εκλιπαρούν να τους προσλάβουν ως εργαζόμενους, αφού και οι καλλιτεχνικοί διευθυντές προσλαμβάνονται συνήθως με κριτήρια ανθρώπων που έχουν υποτυπώδη γνώση ή πολλών και ποικίλων κομματικών εξαρτήσεων. Σ’ ένα τέτοιο πανάθλιο αλισβερίσι εξατμίζεται κάθε δυναμική που θα μπορούσε ν’ αναπτύξει η συλλογική συμμετοχή των καλλιτεχνών στην περιφέρεια. 

Εκπίπτουν –δυστυχώς– τα ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. σε πανάθλιο παζάρι με αποτέλεσμα και να απομακρύνονται από την αναζήτηση κάποιας καλλιτεχνικής ποιότητας, και συγχρόνως να εκπίπτουν στην συνείδηση του λαού. Το όραμα της ίδρυσής τους που ήταν η ΠΟΛΥΚΕΝΤΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ το τίναξε στον αέρα, το εξαφάνισε η περιβόητη ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗ που μετέφερε και συνεχίζει να μεταφέρει στην περιφέρεια –που είναι ο χλωρός κορμός του Έθνους– ό,τι σαθρό, φτηνό και άνυδρο προς κατανάλωση απ’ τους "αυτόχθονες ιθαγενείς".

Έτσι, όποια άλλη καλλιτεχνική δυναμική θα μπορούσε να ανατρέψει τη νοοτροπία της ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ θα προσέκρουε στο πανύψηλο και πανίσχυρο τείχος του μαϊμουδισμού και του δήθεν.

Η ανάδυση της ιδιομορφίας της ιδιαιτερότητας ενός πολιτισμού που εκφράστηκε είτε με τη μουσική είτε με το τραγούδι εντός κοινωνικών θυλάκων οιονεί δυσεπικοινότητων, εμποδίζεται ν’ αναδυθεί και από την πιο σύνθετη τέχνη δηλαδή απ’ το θέατρο. Ο αστός και ο μικροαστός που γαλουχήθηκε με την αποστροφή, την περιφρόνηση της περιφέρειας και του "χωριάτικου" στις μέρες μας η αποστροφή και η περιφρόνησή του μετατράπηκε σε λατρεία για το χωριάτικο ψωμί, τα χωριάτικα αυγά και κάθε τι που παράγεται στην περιφέρεια και στο χωριό. Αυτά που περιφρόνησε και απαξίωσε και εχλεύασε τον έσυραν στις πόλεις και στις μέρες μας αδυνατεί να επιστρέψει στη γη που τον ανέθρεψε και στις αξίες ζωής που στέριωνε τον ψυχισμό του και την αίσθηση του κόσμου.

Σήμερα μένει αιωρούμενος ανάμεσα σ’ αυτό που έχασε και σε ’κείνο που δεν μπορεί να φτάσει. Η τέχνη και το θέατρο όταν δεν μαϊμουδίζει ήθη και έθη άλλων κοινωνιών θα μπορούσε να γίνει καθοδηγητής του στον εξορθολογισμό της ζωής του και στον συναισθηματικό πλουτισμό της ψυχής του. Όχι διδάσκοντάς τον, αλλά διαπαιδαγωγώντας τον.

Ποιο θέατρο του Δήμου να χτίσουν τα διοικητικά συμβούλια και οι δυστυχισμένοι μεροκαματιάρηδες της τέχνης –που λένε ότι υπηρετούν– όταν η μόνη έγνοια τους είναι το πώς θα μοιραστούν τα χρήματα των πενιχρών επιχορηγήσεων του Υπουργείου Πολιτισμού; Ή πώς θα εξασφαλίσουν την επανεκλογή τους στις επόμενες δημοτικές εκλογές;

Όλοι αυτοί που νοιώθουν ως εξουσία επειδή βρεθήκανε σ’ έναν κοινωνικό φορέα που προσδίδει κύρος και δυνατότητα εκμετάλλευσης ευρύτερων επιδιώξεων προσωπικών, δε θα μπορέσουν ποτέ να κατανοήσουν ότι η προσωρινή αίσθηση της εξουσίας που τους χαρίστηκε δεν θα τους αφήσει να νοιώσουνε και να συμπεριφερθούν ως ηγεσία. Σταδιακά θα μαραγκιάζει ο θεσμός που κλήθηκαν να υπηρετήσουν προς μεγάλη χαρά και ευτυχία όλων εκείνων που θα πανηγυρίζουν την κατάργηση των ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ.

Για να μην καταργηθούν πάλεψε στα πρώτα χρόνια λειτουργίας τους ο Νίκος Περέλης, με τον οποίο δεν συναντήθηκα ούτε συνεργάστηκα στο θέατρο, όμως έχοντας τον απολογισμό που είχε καταθέσει στο τότε διοικητικό συμβούλιο και τα θεατρικά του έργα θεωρώ χρέος μου ν’ αναφερθώ στον άνθρωπο και καλλιτέχνη που αγωνίστηκε, που ανιδιοτελώς αναλώθηκε για έναν τόσο σημαντικό πολιτιστικό φορέα.

Γιώργος Νάκος