Η άποψη πώς η αλήθεια είναι φιλική προς τον άνθρωπο συνιστούσε μια βαθιά αισιόδοξη πτυχή της αρχαίας ελληνικής σκέψης και του ευρωπαϊκού ορθολογισμού. Κατά το Ευαγγέλιο: η αλήθεια θα μας ελευθερώσει… Τέλος, η αξιοπρέπεια του ανθρωπίνου είδους ταυτίζεται με τη ανιδιοτελή αναζήτηση της αλήθειας… 

Η αλήθεια δοκιμάζεται… Αν θέλουμε να την προσεγγίσουμε πρέπει να ασκήσουμε την ελευθερία στο να σκεπτόμαστε, να αμφιβάλλουμε, να ερευνούμε, να πειραματιζόμαστε και να δοκιμάζουμε διαφορετικές διαδρομές σκέψης. Ίσως, είναι καλύτερο να έχουμε ερωτήματα που δεν μπορούμε να απαντήσουμε παρά να έχουμε απαντήσεις που δεν μπορούμε να αμφισβητήσουμε! 

Για την αναζήτηση της αλήθειας ο άνθρωπος πρέπει να αγωνιστεί ενάντια στις προκαταλήψεις και να αποδεχτεί την άγνοιά του. 

Η αλήθεια είναι αδιαίρετη: καμία πραγματική αλήθεια δεν μπορεί να συγκρούεται με οποιαδήποτε άλλη. Ο κάθε δρόμος, για την αναζήτηση της αλήθειας, έχει τη σκιά του… 

Τι συμβαίνει στο πολιτικό μας σύστημα; Η μέριμνα για την αλήθεια σε μια δημοκρατική κοινωνία, πρέπει να είναι ιερή, διαφορετικά διακυβεύονται τα θεμέλιά της. Για να αναδειχτούν όλες οι πτυχές ενός προβλήματος, να προσεγγιστεί η αλήθεια και να αναζητηθεί ο δόκιμος τρόπος αντιμετώπισής του, απαιτείται ειλικρινής διάλογος.

Στην πατρίδα μας κυριαρχεί ο θόρυβος που καλύπτει την αλήθεια και αποπροσανατολίζει την κοινή γνώμη, όλοι επικαλούνται τον διάλογο, λίγοι όμως τον υιοθετούν. Η θωράκιση της κοινωνίας μας από τις γνωστές παθογένειες μπορεί να γίνει με την αναζήτηση των αιτιών που τις προκαλούν και τη δημιουργία λειτουργικών θεσμών και μηχανισμών που θα τις αποτρέπουν. Για μια τέτοια προοπτική πρέπει να εγκαταλειφθεί η γνωστή ελληνική εφεύρεση «πολιτικό κόστος» και να κυριαρχήσει ο διάλογος, τόσο ανάμεσα στα πολιτικά κόμματα, όσο και μεταξύ των θεσμών της πολιτείας και των ενεργών πολιτών.

Αν υπάρξει αυστηρό πλαίσιο διαλόγου και μηχανισμός καταλογισμού ευθυνών για τη μη συμμετοχή στη διαμόρφωση και λειτουργία των θεσμών, ίσως κάτι ν’ αλλάξει! Ο Θουκυδίδης έδωσε με τελεσίδικο τρόπο την απάντηση: εκείνον που δεν συμμετέχει στα κοινά τον θεωρούμε όχι φιλήσυχο, αλλά άχρηστο πολίτη, «ουκ απράγμονα, αλλ’ αχρείον».

E-mail: cmasalas@uoi.gr