Μια είδηση με τεράστιο σημειολογικό ενδιαφέρον πέρασε, ως συνήθως, στα «ψιλά» του Ηλεκτρονικού κυρίως Τύπου (γι΄ αυτόν, καλή -εννοώντας πάντα την εμπορική είδηση, αυτή που «πουλάει»- είναι η κακή είδηση). Ο λόγος για τον πρόσφατο θάνατο, 13 του Μάη, του πολιτικού και αγρότη, πρώην Προέδρου της Ουρουγουάης Χοσέ Μουχίκα, γνωστού ως El Pepe και κυρίως ως «Προέδρου των φτωχών».                                                                                                      

Ποιο ενδιαφέρον, ίσως αναρωτιόταν ένας καλόπιστος αναγνώστης, μπορεί να έχει για μας ένας πολιτικός μιας μικρής (μόλις τεσσάρων εκατομμυρίων κατοίκων), χώρας, της μακρινής Ουρουγουάης; Πληροφοριακά να πούμε ότι η εν λόγω χώρα κατατάσσεται πρώτη στη Λατινική Αμερική στους δείκτες δημοκρατίας, ειρήνης, πολύ χαμηλής διαφθοράς, ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, καθώς και σ’ αυτούς της ελευθερίας του Τύπου, της εισοδηματικής ισότητας και της ευημερίας. Κι ακόμη ότι οι «προστάτιδες» της δημοκρατίας ανά τον κόσμο ΗΠΑ επέβαλαν και σ’ αυτή –όπως σχεδόν σε όλες τις χώρες της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής- τους εκλεκτούς τους δικτάτορες.                                                                  

Σε ό,τι αφορά τώρα τον εν λόγω, σπουδαίο, όπως θα καταδείξουμε, πολιτικό, άφησε με τη ζωή του και προπαντός με την πολιτική του στάση, σπουδαία παρακαταθήκη στους πολιτικούς όλου του κόσμου για το πώς οφείλει να ασκείται η πολιτική, εφαρμόζοντας μέχρι κεραίας την αρχαιοελληνική αντίληψη περί πολιτικών ως «παιδαγωγών του λαού». Ο Κώστας Βέργος, δημοσιογράφος, θα γράψει στην Εφημερίδα των Συντακτών (20.5.025, Ελ Πέπε: μια ανώτερη ζωή): «Η πρώτη εικόνα που έχω από τον Χοσέ Μουχίκα, κοινώς Ελ Πέπε, είναι σε μια αίθουσα αναμονής σε δημόσιο νοσοκομείο του Μοντεβιδέο. Ένας ηλικιωμένος άνδρας περιμένει νηφάλια και υπομονετικά στη σειρά του. Έχει πολύ κόσμο και θα περιμένει, καθισμένος σε μια μάλλον άβολη καρέκλα, όπως όλοι. Είναι ντυμένος απλά. Για παπούτσια φοράει σαγιονάρες. Μοιάζει αγρότης. Είναι αγρότης. Καλλιεργεί χρυσάνθεμα. Υπάρχει μια διαφορά: είναι ο πρόεδρος της χώρας». 

Είχε πει στο ντοκιμαντέρ του Εμίρ Κουστουρίτσα «Ελ Πέπε: μια ανώτερη ζωή»: «Η Ουρουγουάη είναι μικρή χώρα. Δεν έχουμε προεδρικό τζετ και δεν χρειάζομαι τέτοιο. Αντ’ αυτού, αγοράσαμε ένα πολύ ακριβό ελικόπτερο διάσωσης, με χειρουργικές εγκαταστάσεις, που θα διασώζει ανθρώπους και θα προσφέρει επείγουσες ιατρικές υπηρεσίες. Είναι απλό. Βλέπετε τη διαφορά; Ένα προεδρικό τζετ ή ένα ελικόπτερο διάσωσης;». Είχε επίσης δηλώσει στο Αλ Τζαζίρα τότε: «Με λένε τον φτωχότερο πρόεδρο του κόσμου, αλλά εγώ δεν αισθάνομαι έτσι. Είμαι πλούσιος γιατί είμαι φτωχός. Μου φτάνουν αυτά που έχω. Φτωχοί είναι οι πλούσιοι γιατί δεν τους φτάνουν αυτά που έχουν». Και κάπου αλλού: «Ψηφίζομαι από την πλειοψηφία και πρέπει να ζω σαν την πλειοψηφία». 

Αντάρτης κάποτε των Τουπαμάρος, μιας ένοπλης αριστερής οργάνωσης, φυλακίστηκε για 13 συνολικά χρόνια, βασανίστηκε άγρια και έμεινε σε πλήρη απομόνωση σε ένα υγρό υπο-υπόγειο για δύο ολόκληρα χρόνια. Με κλονισμένη την υγεία, αποφυλακίστηκε με την αμνηστία και την αποκατάσταση της δημοκρατίας στη χώρα το 1985. Χρόνια μετά, και αφού πρώτα οι Τουπαμάρος θα μετείχαν σε έναν ευρύ πολιτικό συνασπισμό (που θα μετεξελισσόταν στο σημερινό κυβερνών Ευρύ Μέτωπο/Frente Amplio), θα εκλεγόταν γερουσιαστής, θα γινόταν υπουργός Γεωργίας και ακολούθως Πρόεδρος. Ο πιο φτωχός, αλλά με επιδόσεις-ρεκόρ στη βελτίωση του εισοδήματος της χώρας και, κυρίως, αυτού των πιο ευάλωτων. Αγωνίστρια κατά της χούντας η σύντροφος του Χοσέ Μουχίκα και αντιπρόεδρος της χώρας, Λουσία Τοπολάνσκι, λέει στο ντοκιμαντέρ του Κουστουρίτσα: «Μαθαίνεις περισσότερο από τον πόνο και τις αντιξοότητες παρά από τους εύκολους θριάμβους στη ζωή». Και πιο κάτω: «Η ζωή είναι μια όμορφη περιπέτεια και ένα θαύμα. Είμαστε υπερβολικά επικεντρωμένοι στον πλούτο και όχι στην ευτυχία. Είμαστε επικεντρωμένοι μόνο στο να κάνουμε πράγματα και, πριν το καταλάβουμε, η ζωή έχει ήδη περάσει».                

Οι συγκρίσεις με την πλειονότητα των σημερινών πολιτικών, ιδίως των αυτοαποκαλούμενων «αριστερών» ή «σοσιαλιστών», στη χώρα μας και παγκοσμίως, μόνο θλίψη προκαλούν. Οι περισσότεροι από τους σημερινούς πολιτικούς, ως στυγνοί επαγγελματίες, εισέρχονται στην πολιτική φτωχοί και εξέρχονται  πλούσιοι ή μερικοί ακόμη και πάμπλουτοι, αποτέλεσμα της ανίερης διαπλοκής τους με τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα. Ο τρόπος με τον οποίο πολιτεύονται, οι μετακινήσεις τους, η κουστωδία των συνοδών τους, οι χλιδάτες εμφανίσεις τους και κυρίως η απόστασή τους – κυριολεκτικά και μεταφορικά - από τους λαούς, χαρακτηρίζουν το επίπεδό τους, όχι μόνον ως πολιτικών αλλά και ως ανθρώπων. Φανταστείτε για μια στιγμή μόνο τον Κυριάκο Μητσοτάκη, τον Μακρόν, τον Φρίντριχ Μερτς, τον Κιρ Στάρμερ, τη Μελόνι, την Ούρσουλα φον ντερ Λάινεν και άλλους «επιφανείς» πολιτικούς, να μετακινούνται δίχως τις θωρακισμένες λιμουζίνες τους, να περιμένουν στην ουρά μαζί με τους άλλους απλούς πολίτες στα νοσοκομεία ή να στέλνουν για φοίτηση τα παιδιά τους στα δημόσια σχολεία και πανεπιστήμια... 

Ο κόσμος έχασε αναμφισβήτητα έναν πολύ καλό άνθρωπο (απ’ αυτούς που «ψήλωσαν το μπόι του ανθρώπου μερικούς πόντους» κατά τον ποιητή, η πολιτική έναν φιλόσοφο -κατά την έννοια του Πλάτωνα- πολιτικό. Με δεδομένη την πλειοδοσία των λόγων από την πλειονότητα των πολιτικών, ο Ελ Πέπε με τις πράξεις του ήταν ένα παράδειγμα προς μίμηση για τους σημερινούς πολιτικούς, αλλά και ένα μέτρο σύγκρισης για τις πολιτικές μας επιλογές, τις επιλογές των λαών.

Γιάννης Γιώσας