Σε άρθρο που δημοσιεύτηκε το 2016 στην εφημερίδα των Αθηνών "Καθημερινή" ο τότε Καλλιτεχνικός Διευθυντής του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Πατρών Θ. Αμπατζής συνομίλησε με την δημοσιογράφο ΟΛΓΑ ΣΕΛΛΑ και επισήμανε τις παθογένειες ενός θεσμού που "βασίζεται σε κάποιες αρχές που είχε θέσει η Μελίνα Μερκούρη". Σήμερα, μια δεκαετία μετά έγινε κάτι;

Εδώ ανοίγω μια παρένθεση για να μιλήσω για την εκκίνηση της ίδρυσης των ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ: Ήταν το 1980-1981 που ο τότε Δήμαρχος Αγρινίου Στέλιος Τσιτσιμελής –ένας ευπατρίδης με κλασική παιδεία– μου επρότεινε ν’ αναλάβω την οργάνωση θεάτρου του Δήμου. Ανέλαβα μέσα σε έναν κυκεώνα γραφειοκρατίας όπως επέτασσε ο Κώδικας Δήμων και Κοινοτήτων όπου δεν προβλεπόταν πουθενά η δυνατότητα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης να ιδρύει τόσο σύνθετους πολιτιστικούς φορείς –εκτός της μουσικής μπάντας και τους σημαιοστολισμούς κατά τις επετείους ή χορευτικά συγκροτήματα. Κύριο και απαιτητικό έργο των Δήμων και Κοινοτήτων ήταν η διευθέτηση των αδρανών υλικών που καταναλώνει η ζωή –οι πολίτες δηλαδή: Σκουπίδια, Υπόνομοι, Κοιμητήρια, Σφαγεία. Αφού οργανώθηκε το Θέατρο Δήμου Αγρινίου, και παρουσίασε δύο Νεοελληνικά έργα: "Οι Κουραμπιέδες" του Γιώργου Χασάπογλου σε σκηνοθεσία Ράϊας Μουζενίδου, και το έργο του Γιώργου Χαραλαμπίδη "Έχω Στόχο κύριε Πρόεδρε" σε σκηνοθεσία του συγγραφέα. Η Μελίνα Μερκούρη, υπουργός Πολιτισμού, στην πρώτη Κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, με κάλεσε και μου είπε: "Θα τα πεις όλα".

Και "τα όλα" που είπα ήταν μια λέξη: "ΠΟΛΥΚΕΝΤΡΙΚΗ" πολιτιστική ανάπτυξη και όχι "ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗ" (μια λέξη που ήταν πολύ της μόδας εκείνα τα χρόνια). Εκείνο που με εξέπληξε ήταν το γεγονός ότι ένας υπουργός Πολιτισμού ευαισθητοποιείται από ιδέες και ενέργειες της βάσης και τις μορφοποιεί σε θεσμούς.

Νοουμένου δε ότι ο χλωρός κορμός του Έθνους είναι η περιφέρεια δηλαδή, η βάση που μπορεί να εμποτίζει –να μπολιάζει με ιδέες και ενέργειες το κέντρο. Αυτό είναι το κινούν στοιχείο της "ΠΟΛΥΚΕΝΤΡΙΚΗΣ" ανάπτυξης και της αμφίδρομης σχέσης και επικοινωνίας ανάμεσα σε περιφέρειες και κέντρο. Κλείνει η παρένθεση και συνεχίζει ο Θ. Αμπαζής. «Ξέρεις, ο θεσμός των ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. πρέπει να καταργηθεί να ξαναφτιαχτεί από την αρχή. Χρειάζεται, δηλαδή, ένα reset (βέβαια υπάρχει η αντίστοιχη υπέροχη Ελληνική λέξη). Δεν υπάρχει ούτε πολιτιστική πολιτική ούτε στρατηγικός σχεδιασμός. Πηγαίνοντας στην επαρχία κατάλαβα, ότι ζούμε σ’ έναν μικρόκοσμο εμείς εδώ, τον μικρόκοσμο της Πειραιώς 260 του Εθνικού Θεάτρου, που αντιπροσωπεύει ένα πολύ μικρό ποσοστό της Ελληνικής κοινωνίας».

Βέβαια η επανίδρυση, η επανεκκίνηση, το reset, μπορεί κάλλιστα να γίνει μέσα στα πλαίσια της ιδιωτικοποίησης. Της αγίας Ιδιωτικοποίησης και εκχώρησης των πάντων στην αγία ιδιωτική πρωτοβουλία που θεραπεύει πάσαν νόσον και πάσαν μα….ταιοδοξία.

Πολύ ευθύβολα βάλει ο συνάδελφος Θ. Αμπαζής κατά της παθογένειας και αυτού του θεσμού, όπως και πολλών άλλων τεράτων του Δημοσίου, αλλά η φωνή του πολύ θα διευκολύνει όλους εκείνους που με πολύ χαρά θα ιδούν το πέρασμά τους απ’ τη συλλογική δράση στον άγιο ιδιωτικό θεσμό κάθε ιδιωτείας. Τότε ίσως καταλάβουν οι δήμοι και οι ξερόλες των διοικητικών συμβουλίων των ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. ότι δεν είναι οι εργοδότες που με ξένα χρήματα εξουσιάζουν χωρίς να νοιώθουν, την κινούμενη άμμο που στις επόμενες δημοτικές εκλογές θα τους καταπιεί.

Το δυστύχημα είναι ότι τώρα που εξουσιάζουν τα ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ, δεν καταλαβαίνουν πόσο αδιαμφισβήτητα επιχειρήματα δίνουν στο υπουργείο Πολιτισμού και την κα Μενδώνη (εθισμένη στις υποβαθμίσεις και καταργήσεις και λανθασμένες επιλογές) να καταργήσει τον θεσμό που εισηγήθηκε και υλοποίησε η Μελίνα Μερκούρη. Βέβαια κάποιοι –ελάχιστοι– είναι οι θεσμοί με δυναμική συνέχεια και διάρκεια. Αυτή τη συνέχεια και διάρκεια θα μπορούσε να έχει ο θεσμός, που εισηγήθηκε η Μελίνα, κι όχι να γίνεται εργαλείο εξυπηρέτησης μικροκομματικών σκοπιμοτήτων των Δημάρχων και των άγευστων θεατρικής παιδείας διοικητικών συμβουλίων των ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ.

Είναι σημαντικό το τόλμημα του Θεόδωρου Αμπαζή να μιλήσει για τον θεσμό και θα αναμέναμε απ’ όλους τους καλλιτεχνικούς διευθυντές των ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. –όσοι εξ αυτών δεν είναι αχυράνθρωποι και προσληφθέντες από τοπικές μικροκομματικές σκοπιμότητες– και τολμήσουν να μιλήσουν για το reset όπως ο προαναφερθείς. Αλλά οι βεβολευμένοι στις θεσούλες και τις όποιες οικονομικές απολαβές, που γνωρίζουν τους τρόπους επιλογής τους, θα υψώσουν φωνή ουρανομήκη να μην θιγεί ο θεσμός που τους σιτίζει. Αλλά έως πότε θα σιτίζονται από έναν θεσμό που εξυπηρετεί πλείστες άλλες σκοπιμότητες πέραν των σκοπών της ίδρυσής του;

Ελπίζουμε πως το "επιτελικόν" και "ψηφιακόν κράτος" θα πράξει τα δέοντα ώστε να καταυγασθεί ο σκοτεινός αυτός θεσμός από το λαμπρό μεγαλείο, της καταυγάζουσας τα πάντα, ιδιωτικής πρωτοβουλίας.

Ο Γιώργος Νάκος είναι οργανωτής του πρώτου Δημοτικού Θεάτρου της χώρας τέσσερα χρόνια πριν την ίδρυση των ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ..