Ο έβδομος μήνας του χρόνου αποτελείται από 31 ημέρες και ονομάστηκε έτσι από το Μάρκο Αντώνιο για να τιμήσει τον Ιούλιο Καίσαρα που γεννήθηκε αυτόν τον μήνα και όπως είναι γνωστό καθιέρωσε το ιουλιανό ημερολόγιο. Τα χρόνια εκείνα της γενιάς μου όλα τα χωριά είχαν τα αλώνια τους εκεί κοντά στα χωράφια που θέριζαν, αλλά κυρίως στο κέντρο των χωριών, γι’ αυτό και ο Ιούλιος λέγεται και Αλωνάρης, από το αλώνισμα των σιτηρών. Αγνάντευες τους κάμπους τους ξανθούς βλέποντας τα σιτάρια θερισμένα από τον

προηγούμενο μήνα (θεριστή) βαλμένα σε θημωνιές. Έβλεπες τους χωριανούς ηλιοκαμένοι, αποκαμωμένοι από το αλώνισμα και το λιοπύρι. Σκηνές που σήμερα πάνε να εκλείψουν γιατί λίγοι είναι αυτοί που σπέρνουν σιτηρά.

Πριν το αλώνισμα καθαρίζονταν οι ραφές στις πλάκες από τα χώματα και τα χόρτα που φύτρωναν και τα αρμολογούσαν με κοπριά από αγελάδα να στεγνώσουν μέχρι να αλωνίσουν. Μετά άρχιζε το λίχνισμα με τα δικράνια κι έφευγε το ψιλοκομμένο άχυρο. 

Ο Αλωνάρης ήταν τα χρόνια εκείνα ο πιο καθοριστικός μήνας για την επιβίωση των ανθρώπων της υπαίθρου, γιατί, όπως έλεγαν χαρακτηριστικά, το πέρασμα από το θεριστή στον Αλωνάρη «Σμίγουν τα δυο ψωμιά, τα παλιά που τελειώνουν και από την άλλη να βάλουν το καινούργιο αλεύρι στα κατώγια».

Αν ήταν και καλή χρονιά και γέμιζαν τ’ αμπάρια: «βάλαμε το ψωμί της χρονιάς» έλεγαν και ξανάλεγαν ευτυχισμένοι. Κι αυτό, γιατί το ψωμί ήταν η βασική τροφή των ανθρώπων τότε. Είχες εξασφαλίσει το ψωμί ήσουν «Πασάς στα Γιάννινα», όπως έλεγαν. Και στην καθημερινή μας επίκληση στον ‘’Πατέρα ημών’’  το πρώτο που ζητάμε είναι το ‘’δος  ημίν σήμερον τον άρτον τον επιούσιον’’. Αν ήταν λειψό, λέγανε ‘’θα πούμε το ψωμί ψωμάκι αυτή τη χρονιά’’. 

Πόσες γυναίκες τα πρωινά που ξεκινούσαν χαραυγή για τις αγροτικές ασχολίες τους έριχναν και μια σφήνα ψωμί στην ποδιά τους λέγοντας: «Παίρνουμε μια χαψιά ψωμάκι να κινήσουμε γιατί μας έρχιτι  αχαμνά μέχρι να νυχτώσει».

Ο θερισμός και το αλώνισμα ήταν βαριές εργασίες γιατί γίνονταν κάτω από τον ήλιο, με υψηλές θερμοκρασίες και με πολύ μόχθο. Τον θερισμό τον Ιούνιο (Θεριστή) κάνανε θημωνιές τα σιτάρια μέχρι νάρθει ο Αλωνάρης.

Δύσκολη, κοπιώδης δουλειά, αλλά και ευχάριστη από την άλλη πλευρά, γιατί όπως γράψαμε παραπάνω, εξασφάλιζαν το ψωμί της χρονιάς.

Σε πολλές περιπτώσεις κάνανε και συμφωνίες με άλλους ή εργάτες (γύφτους) που τις λέγανε «σεμπριά» και ο λαός λέει μια σοφή παροιμία για το μοίρασμα: «Το σπυρί του σιταριού το’ χει χωρισμένο στη μέση ο Θεός για να το μοιράζουνε ίσια τα’ αδέλφια και οι σέμπροι με τους αφεντάδες».

Τον Αλωνάρη οι κυριότεροι εχθροί είναι η φωτιά, η βροχή και το χαλάζι.   Έτσι η αγροτιά τότε περνούσε τον Αλωνάρη να προλάβουν να αλωνίσουν γιατί τ’ Αη’ Λιός (προφήτη Ηλία) γυρίζει ο καιρός αλλιώς.

Αλλά κι εμείς, τα παιδιά τότε  θυμάμαι τί χαρά κάναμε, τρέχοντας γύρω-γύρω από το αλώνι, ακολουθώντας και χουγιάζοντας τα ζωντανά που αγόγγυστα στριφογυρίζανε. Ιδρωμένοι κι εμείς να μας κολλάνε στο λαιμό και στο κορμί τα στάχυα και τα άχυρα, άγανα τα λέγαμε εμείς στο χωριό και μας ερεθίζανε. 

Μετά εμφανίστηκαν οι αλωνιστικές μηχανές που αλώνιζαν τα σιτάρια του κάθε συγχωριανού στο χωράφι του, πιο ξεκούραστο τότε το αλώνισμα.

Σήμερα τα αλώνια αν δεν τα έχουν καταστρέψει, ορισμένα χωριά τα διατηρούν, στήνουν και χορούς μάλιστα σε εκδηλώσεις αλλά και σαν μνημεία για τους νεώτερους να μαθαίνουν από τα περασμένα πώς γίνονταν το αλώνισμα, κάνοντας αναπαραστάσεις.

Πολλά και τα φρούτα τον Αλωνάρη, καρπούζια,  πεπόνια, κορασίδια (σαν μικρά πεπόνια) κεράσια, βερίκοκα,  ροδάκινα, μούσμουλα, αγγούρια, ντομάτες… 

Ένα αγαπημένο φρούτο για εμάς τα παιδιά ήταν τα σκάμνα (μούρα). Ανεβαίναμε στις σκαμνιές, τρώγοντας και κατεβαίνοντας ήμασταν βαμμένοι από τα μούρα, στο στόμα, στα χέρια, στο πρόσωπο και τα κορμιά μας, κάτι σαν κλόουν δηλαδή.

Έτσι, για καλό μήνα, σκάρωσα κι ένα ποιηματάκι, για να θυμηθούνε οι της γενιάς μου, εκείνα τα νεανικά μας  χρόνια.

Ανέβα πάνω στη σκαμνιά

στρώσε σεντόνια στη σκιά

κι ας ανέβουν τα παιδιά

να τινάξουν τα κλαδιά.

***

Άσπρα σκάμνα και μαβιά

θα γεμίσουν τα πανέρια

χείλη άλικα βαθιά

θα βάψουν κόκκινα τα χέρια.

Δεν ήταν  μόνο τα σιτάρια που αλωνίζονταν τον Ιούλιο. Ήταν και η βρίζα, που εκεί  απαιτείται άλλη διαδικασία. Επίσης τον Ιούλιο μαζεύανε την φακή, τα κουκιά, τα μπιζέλια. Σκαλίζανε τον καπνό, το καλαμπόκι και την πατάτα, ράντιζαν και θειάφιζαν τα αμπέλια, ενώ στα καπνοχώρια ραματιάζανε, δηλ. στεγνώνανε τα φύλλα του καπνού.

Όλα αυτά σήμερα ανήκουν στο παρελθόν και να είμαστε στο κλίμα των ημερών, σήμερα δεν παράγουμε αλλά παίρνουμε επιδοτήσεις από τους…. κουτόφραγκους, εις υγεία των καρόιδων που δηλώνουν αυτά που παράγουν πραγματικά. 

Οι κουτόφραγκοι μας είχαν πάρει χαμπάρι και παρατηρούσαν, κατέγραφαν και διασταύρωναν και τώρα μας ήρθε η λυπητερή. Ποιος θα τα πληρώσει; Ποιος άλλος; Οι νομοταγείς. Τα λαμόγια  θα την βγάλουν πάλι καθαρή.

ΚΑΛΟ ΜΗΝΑ