Ο Σωκράτης είναι ο θεμελιωτής της φιλοσοφίας… της δίνει ένα ρόλο μοναδικό… Η φιλοσοφία δεν προτείνει απλώς και μόνο μια εικόνα του κόσμου: μπορεί να συνεισφέρει στην αλλαγή της κοινωνίας. Δεν είναι απλώς μια ιδιοφυής κατασκευή, είναι αυτή που αμφισβητεί τα θεμέλια της Πολιτείας και η οποία μπορεί να αναλάβει σημαντικό ρόλο στο μέλλον της ανθρωπότητας. Θα δώσει ζωή σε έναν κόσμο που χωρίς αυτή θα ήταν α κινητοποιημένος. Δεν μπορεί να υφίσταται έξω από τον κόσμο μας.

Στις μέρες μας μάλιστα, οφείλει να συμμετέχει στους κοινωνικούς – πολιτικούς - ηθικούς, κ.τ.λ. αγώνες. Δεν είναι ο ρόλος της ούτε μόνο να παρατηρεί το σύμπαν ούτε απλώς να στοχάζεται πάνω σ’ αυτό. Οφείλει να ενώσει την ιδέα με το πραγματικό, να εμπλουτίσει τη μια με το άλλο.

Ο άνθρωπος είναι δρών ον… Η Άρεντ, ακολουθώντας τον Αριστοτέλη, διακρίνει στον άνθρωπο τρείς κατηγορίες δραστηριοτήτων: μόχθο, εργασία, πράξη. 

Ο μόχθος έχει ως στόχο να συντηρεί τη ζωή (όπως και τα ζώα), η εργασία υπερβαίνει την απλή  φυσική επιβίωση δια της συμμετοχής σε δραστηριότητες που παράγουν έναν κόσμο ανθεκτικών πραγμάτων, όπως τεχνολογία, τέχνες, που δεν καταναλώνονται… Όμως, το υψηλότερο απ’ όλα είναι μακράν η πράξη, ο τομέας της συμμετοχής σε έναν κοινό δημόσιο χώρο, όπου η ελευθερία βιώνεται μόνο από τους ενεργούς πολίτες που συμμετέχουν στις δημόσιες υποθέσεις. Το να ζούμε μια εντελώς ιδιωτική ζωή σημαίνει κυρίως να στερούμαστε των ουσιωδών στοιχείων για μια πραγματικά ανθρώπινη ζωή. 

Κατά τον Αριστοτέλη, η ηθική τελειοποιεί τον εαυτό μας, οδηγεί στην πληρότητα της ύπαρξης, στην ευδαιμονία…

Και η ελευθερία;

Η φιλοσοφία είναι μια προτροπή να ζούμε εν ελευθερία… Ένα ελεύθερο ον κάνει αυτό που είναι, ενεργεί σύμφωνα με τη φύση του. Το ίδιο ισχύει και για την ελευθερία του ανθρώπου. Η ενέργειά μας δεν είναι παρά η εκδήλωση αυτού που είμαστε.

Αν θέλουμε να εξελιχθούμε, πρέπει να πάψουμε να θέλουμε να αλλάξουμε. Μπορούμε να αλλάξουμε το πώς βλέπουμε τον εαυτό μας, αλλά όχι αυτό που είμαστε…

Η φιλοσοφία μας βοηθάει να αποκτήσουμε βαθύτερη κατανόηση του εαυτού μας, γιατί μας λείπει η επαρκής γνώση του τι είμαστε και τι μας περιβάλλει.

Και η θλίψη;

Η θλίψη δεν μας διδάσκει τίποτα. Η πορεία της οδύνης δεν είναι η κατάδυση προς τα βάθη του εγώ μας, είναι αντίθετα υποταγή σε όλα όσα μας είναι ξένα, όλα όσα αντιτίθενται στη ζωική μας ενέργεια και τη μετριάζουν.

Τελικά

Η σωτηρία μας εξαρτάται τόσο από το σώμα, όσο και από το πνεύμα… Αυτό που μετατρέπει το πάθος σε δράση και τη λύπη σε χαρά είναι η γνώση… και η Φιλοσοφία είναι γνώση…

email: cmasalas@uoi.gr