Ο  Προφήτης Ηλίας, προφήτης του Ισραήλ έζησε τον 9ο π.Χ αιώνα στα χρόνια του βασιλιά Αχαάβ.  Προφήτες  λέγονται αυτοί που προλέγουν όσα πρόκειται να συμβούν. Ειδικότερα στη θρησκεία, προφήτης είναι  αυτός  που ερμηνεύει τη θέληση του θεού και προλέγει διάφορα γεγονότα. 

Καταγόταν από την πόλη Θέσβη γι’ αυτό πήρε και την επωνυμία Θεσβίτης. Την  εποχή εκείνη είχε εξαπλωθεί η ειδωλολατρία  σ’ όλο το Ισραήλ. Ο Ηλίας πολέμησε την ειδωλολατρική θρησκεία και διακήρυξε την ύπαρξη του ενός αληθινού Θεού. Για να εκδικηθεί τους ψευδοπροφήτες του ειδωλολατρικού θεού Βαάλ και  με προσευχές που έκανε, σταμάτησε τις βροχές  για τρία ολόκληρα χρόνια στο Ισραήλ. 

Σ’ αυτά τα χρόνια πήγαινε στο ποτάμι Χοράθ, όπου κοράκια, ύστερα  από θεία προσταγή του έφερναν τροφή.  Ο Ηλίας  σύμφωνα με την παράδοση φορούσε  ρούχα  από δέρμα προβάτου, μια μεγάλη ζώνη και πέρασε τα περισσότερα χρόνια της ζωής του πάνω στο βουνό  Καρμήλιο.

Ο προφήτης Ηλίας στη λαϊκή αντίληψη αντικατέστησε το Δία, αλλά και  διότι αναλήφθηκε   βρισκόμενος στην κορυφή του βουνού. Γι’ αυτό οι πιστοί τιμώντας τη μνήμη του συνηθίζουν να χτίζουν εκκλησάκια πάνω στις κορφές των βουνών.

Όπως αναφέρεται στις διάφορες γραφές ο προφήτης δεν πέθανε, αλλά αναλήφτηκε στους ουρανούς  με πύρινο άρμα, αφού άφησε συνεχιστή του έργου του το μαθητή του Ελισαίο. Στις 20 Ιουλίου εορτάζεται η μνήμη του. Οι ορθόδοξοι δεν εορτάζουν την κοίμησή του, αλλά την ανάληψή του. 

 Από  την άλλη, ο Απόστολος Παύλος αναφέρει ότι ο προφήτης Ηλίας δεν ανελήφθη  όπως ο Ιησούς  στον ουρανό, αλλά άφησε ο Θεός να φανεί ότι ανελήφθη και ο προφήτης Ηλίας ζει στη γη με φθαρτό σώμα, εδώ και χιλιάδες χρόνια. Διότι πράγματι, ενώ στη ανάληψη του προφήτη Ηλία, υπάρχει η μικρή συλλαβή  ‘’ΩΣ’’, στην Ανάληψη του Κυρίου  υπάρχει η μικρή συλλαβή ‘’ΕΙΣ’’ (που τρανήν   δείκνυσι  την αλήθειαν). Διότι στα Γραφικά  χωρία  της Αναλήψεως  του Κυρίου  βρίσκουμε το  ‘’ΕΙΣ τον ουρανόν’’ και όχι ‘’ΩΣ εις τον ουρανόν’’. 

Στην Αγία Γραφή αναφέρεται ότι ο  προφήτης Ηλίας, πράγματι δεν ανέβηκε στον ουρανό. Το  πρώτο είναι στην Καινή Διαθήκη και είναι η ρητή δήλωση του Χριστού, την οποία χρησιμοποίησε και ο Μέγας Αθανάσιος: ’’Και ουδείς ανέβηκεν εις τον ουρανόν ει μη ο εκ του ουρανού καταβάς, ο υιός του ανθρώπου ο ων εν τω ουρανώ.’’ 

 Ο Ηλίας δεν ανέβηκε στον ουρανό μετά την αρπαγή του. Ο Ηλίας έστειλε μια  επιστολή στον  Ιωράμ, βασιλιά του Ιούδα όπου τον επέκρινε. Την έστειλε μετά την ανάληψή του. Συνεπώς  ο προφήτης Ηλίας, παρέμεινε στη γη  και από εκεί έστειλε την επιστολή.

Οι Προφήτες των Ιουδαίων  θεωρούσαν τους εαυτούς τους  απεσταλμένους του θεού και έλεγχαν τις πράξεις και τη συμπεριφορά των ανθρώπων, έδιναν συμβουλές   και προσπαθούσαν να  τους αποτρέψουν   από την αμαρτία.

Στον προφήτη Ηλία, αποδίδονται ορισμένα θαύματα. Κατά την Παλαιά Διαθήκη κατέβασε τρείς φορές φωτιά από τον ουρανό. Όπως αναφέραμε με τον λόγο του εμπόδισε τη βροχή και δεν έβρεξε  για τρία χρόνια. 

Του αποδίδεται επίσης η ανάσταση του νεκρού  γιού της Σαραφθίας  χήρας.  Στην Μεταμόρφωση του  Σωτήρος,  ο Ιησούς βρίσκεται ανάμεσα από τον Μωυσή που αντιπροσωπεύει το Νόμο  και τον προφήτη Ηλία που αντιπροσωπεύει τους προφήτες.

Στη λαογραφία  ο προφήτης Ηλίας  θεωρούνταν κύριος της βροχής, ενώ το όνομά του συνδέθηκε τόσο με τον καλοκαιρινό ήλιο, όσο και με τις καλοκαιρινές μπόρες. Παραμονή και ανήμερα της γιορτής του  σε όλα τα χωριά που βρίσκονται ψηλά στα βουνά στήνονται πανηγύρια προς τιμή του. 

 Θεωρούνταν ρυθμιστής των καιρικών συνθηκών και πολλά είναι τα θαύματά του. Στην Ήπειρο λέμε: 

«Τ’ Αη Λιός γυρίζει ο καιρός αλλιώς». 

Κλείνοντας σε μετάφραση το απολυτίκιό του:

«Ο ένσαρκος Άγγελος η βάση των προφητών

Ο δεύτερος πρόδρομος, του ερχομού του Χριστού

Ηλίας ο ένδοξος

Έστειλε από ψηλά στον Ελισαίο τη χάρη

Διώχνει νόσους  και καθαρίζει λεπρούς

Γι’ αυτό και για όσους τον τιμούν  πηγάζει  ιάματα.»

Γιάννης Τσόδουλος