Στην εκπαιδευτική ιστορία των Ιωαννίνων, λίγες μορφές ξεχωρίζουν τόσο σταθερά και λαμπρά όσο αυτή του Σπυρίδωνα Μανάρη. Ο σπουδαίος αυτός μαθηματικός, γεννημένος στα Ιωάννινα στις αρχές του 19ου αιώνα (1805 ή 1806), αποτέλεσε τον πρώτο γυμνασιάρχη της Ζωσιμαίας Σχολής που καταγόταν από την ίδια την πόλη. Η πορεία του ήταν μακρά, πολυκύμαντη και βαθύτατα χαραγμένη από το πνεύμα της φιλελεύθερης Παιδείας και του κλασικού ανθρωπισμού. (Αξίζει να σημειωθεί πως στην βιβλιογραφία ορισμένες φορές ο αναγνώστης ή ο ιστορικός ερευνητής μπορεί να τον συναντήσει και με τον τονισμό Μάναρης)

Προερχόταν από εύπορη και μορφωμένη οικογένεια της Ηπειρωτικής πρωτεύουσας. Τις πρώτες σπουδές του τις έκανε στην ιστορική Καπλάνειο Σχολή, υπό την καθοδήγηση του φιλελεύθερου στοχαστή  Αθανάσιου Ψαλίδα, σε μια εποχή που τα Ιωάννινα αποτελούσαν λίκνο των ελληνικών γραμμάτων. Η καταστροφή της πόλης από τα στρατεύματα του Χουρσίτ Πασά, στα χρόνια του Αλή Πασά, ανάγκασε την οικογένεια να καταφύγει στην Κέρκυρα, η οποία εξελίχθηκε σε δεύτερη πατρίδα για τον νεαρό Σπυρίδωνα.

Στο νησί των Φαιάκων, φοιτά στην Ιόνιο Ακαδημία, όπου ειδικεύεται στα Μαθηματικά, έχοντας ως προστάτη τον Άγγλο Αρμοστή. Η επιστημονική του συγκρότηση τον αναδεικνύει σύντομα, με αποτέλεσμα να διοριστεί το 1830 καθηγητής Μαθηματικών στη Λευκάδα. Ακολουθούν σημαντικές θέσεις ευθύνης: διευθυντής του σχολείου στην Ιθάκη (1842–1846), και στη συνέχεια καθηγητής στο λεγόμενο «Δευτερεύον Σχολείο» της Κέρκυρας.

Η μεγάλη επιστροφή στα Γιάννενα έρχεται το 1852, όταν αναλαμβάνει τη διεύθυνση της ιστορικής Ζωσιμαίας Σχολής, στην οποία δίδαξε επί 34 συναπτά έτη, καθοδηγώντας γενιές μαθητών και σηματοδοτώντας μία περίοδο μεγάλης ακμής και εκπαιδευτικής ακτινοβολίας του ιδρύματος. Κατά την περίοδο αυτή, ο Μανάρης δεν υπήρξε απλώς εκπαιδευτικός λειτουργός αλλά φάρος Παιδείας και εμβληματική προσωπικότητα της πόλης.

Το συγγραφικό του έργο είναι πλούσιο και ενδεικτικό της επιστημονικής του δεινότητας. Τα πιο γνωστά και πολυδιαβασμένα έργα του είναι τα: «Άλγεβρα», «Αριθμητική», «Γεωμετρία», «Τριγωνομετρία» και «Κοσμογραφία». Ιδιαίτερα η «Άλγεβρα» του θεωρήθηκε κλασικό εγχειρίδιο, το οποίο διδάχθηκε σε πλήθος σχολείων εντός και εκτός του ελληνικού βασιλείου.

Ο ίδιος έτυχε πλήθους τιμητικών διακρίσεων και γνώρισε μεγάλη αναγνώριση από την τοπική κοινωνία, ως δάσκαλος, διανοούμενος και πολίτης. Η πνευματική του παρακαταθήκη, ωστόσο, δεν περιορίστηκε στο παιδευτικό του έργο. Μέσα από την οικογένειά του συνδέεται με μιαν άλλη πτυχή της νεότερης ιστορίας: η κόρη του Περσεφόνη παντρεύτηκε τον Πολωνό μηχανικό Σιγισμούνδο Μινέϊκο, αρχιμηχανικό της Οθωμανικής διοίκησης των Ιωαννίνων. Ο καρπός του γάμου τους, η Σοφία Μινέικο, θα παντρευτεί στην Πάτρα τον Γεώργιο Παπανδρέου, θεμελιωτή της δυναστείας των Παπανδρέου, πρωθυπουργό και πατέρα του Ανδρέα και παππού του Γιώργου Παπανδρέου.

Ο Σπυρίδων Μανάρης, που έφυγε από τη ζωή το 1886 στα αγαπημένα του Ιωάννινα και ο τάφος του βρίσκεται στον περίβολο της Εκκλησίας του Αρχιμανδρειού, ανήκει δικαιωματικά στις μεγάλες φυσιογνωμίες του νεοελληνικού διαφωτισμού και της μαθηματικής εκπαίδευσης. Η ζωή και το έργο του αποτυπώνουν το πρότυπο του υπεύθυνου δασκάλου, του οποίου η δράση διαμορφώνει ήθος, γνώση και ιστορική συνέχεια.