Πρόσφατα πληροφορηθήκαμε από τα ΜΜΕ, ότι αναρτήθηκε σε δημόσια διαβούλευση, (24-09-2025) στο Ηλεκτρονικό Περιβαλλοντικό Μητρώο ΥΠΕΚΑ, η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του έργου, «Αντιπλημμυρικής προστασίας του Λεκανοπεδίου Ιωαννίνων».

Σε αυτήν αποτυπώνονται αναλυτικά οι παρεμβάσεις που προτείνονται, με τα ανάλογα τεχνικά έργα, όπως διαπλατύνσεις υπαρχόντων τάφρων, δημιουργία νέας δίδυμης υδραυλικής σήραγγας στην τάφρο Λαγκάτσας (περιοχή Ανατολής), κατασκευή νέων υπενδεδυμένων με σκυρόδεμα τάφρων, διάνοιξη νέων ανοιχτών και κλειστών τάφρων,  αντικατάσταση υπαρχόντων τεχνικών με πλακοσκεπείς οχετούς και γέφυρες, φρεάτια υδροσυλλογής σε οδούς, λεκάνες συγκράτησης φερτών υλικών κ.λ.π. 

Πρόκειται για ένα έργο που θα αλλάξει αρκετά από τα υπάρχοντα, με τα νέα δεδομένα του. Ο αρχικός σχεδιασμός των έργων του υπάρχοντος στραγγιστικού και αντιπλημμυρικού συστήματος του Λεκανοπεδίου Ιωαννίνων ήταν να λειτουργούν ως αποστραγγιστικά έργα καλλιεργήσιμων εκτάσεων. Με την πάροδο  του χρόνου οι χρήσεις γης σε κάποιες περιοχές  μεταβλήθηκαν και οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις αντικαταστάθηκαν από οικιστικές περιοχές, με αποτέλεσμα να μετατραπούν οι συνθήκες απορροής. Οι περιοχές αυτές παρουσίασαν μεγάλη πληθυσμιακή ανάπτυξη και αντίστοιχη επέκταση του δομημένου χώρου, με αύξηση των αδιαπέραστων επιφανειών τους. Στις περιοχές αυτές, εκεί όπου υπάρχει η εντονότερη επέκταση του οικιστικού περιβάλλοντος, έχουν παρουσιαστεί στο παρελθόν και πλημμυρικά φαινόμενα (περιοχή Σεισμόπληκτων, Βοτανικού, Πεδινής, Περάματος, Μπάφρας, κ.λπ.).

Η διαφοροποίηση στην εδαφοκάλυψη (κτίρια – αυλές με τσιμέντα -  οδοί με άσφαλτο κ.λ.π) με αδιαπέραστα υλικά, η αλλαγή χρήσεων γης και οι κατασκευές δυσαναλόγων και μικρών ιδιωτικών και δημοτικών  έργων επηρέασαν την συρροή και απορροή των βρόχινων νερών. Συνέπεια των ανωτέρω, οι τάφροι στις αναφερόμενες περιοχές να αποκτούν χαρακτήρα καθαρά αντιπλημμυρικού έργου εντός αστικής περιοχής. Η ανεπάρκεια των υπαρχόντων διατομών λόγω αύξησης των απορροών  και με την κατασκευή τεχνικών έργων ανεπαρκούς διατομής, επιδρούν συνδυαστικά και αποτελούν παράγοντες που  επιδεινώνουν την υφιστάμενη κατάσταση, αυξάνοντας τους κινδύνους εμφάνισης επικίνδυνων  πλημμυρικών φαινομένων.

Παρόλα αυτά, τα υπάρχοντα πάλαια στραγγιστικά έργα, στο πρόσφατο παρελθόν  έχουν δοκιμαστεί από έντονα καιρικά φαινόμενα, αλλά φαίνεται με την παρουσιαζόμενη κλιματική αλλαγή αδυνατούν να ανταποκριθούν στις ανάγκες των σημερινών και μελλοντικών  δεδομένων, με ορίζοντα για περίοδο Τ=50 έως 100 έτη, παρέχοντας εγγύηση αντιπλημμυρικής προστασίας.

Κανείς δεν αμφισβητεί ότι πρέπει να τεθεί σε προτεραιότητα η νέα μελέτη  αντιπλημμυρικής  προστασίας του Λεκανοπεδίου Ιωαννίνων, με νέες παρεμβάσεις σε αρκετές ισάριθμες περιοχές του Δήμου μας και του Δήμου Ζίτσας, ωστόσο, μέχρι να ολοκληρωθούν τα απαιτούμενα αντιπλημμυρικά έργα που έχουν προγραμματιστεί, πρέπει  και να φροντίσουμε για την συντήρηση των υπαρχόντων. Η κλιματική αλλαγή αυξάνει όλο και περισσότερο την συχνότητα και την ένταση των βροχοπτώσεων, με ακραία καιρικά φαινόμενα και πρέπει όλοι να αντιμετωπίσουμε το θέμα με μεγάλη σοβαρότητα. Για μένα πρόκειται για ένα σύνθετο πρόβλημα, που χρειάζεται ολοκληρωμένες λύσεις και η αντιμετώπισή του απαιτεί τη συνεργασία των εμπλεκόμενων φορέων και υπηρεσιών. (Περιφέρειας, Δήμων, Πολιτείας και Φορέων).

Και σε αυτό το δημοσίευμα μου, θέτω κάποια ερωτήματα. Στα θέματα πλημμύρας εμπλέκονται και οι αστικές περιοχές και τα υπάρχοντα αστικά αποχετευτικά δίκτυα της πόλης μας και των γύρω περιοχών της. Μπορούν αυτά να αντιμετωπίσουν την ποσότητα του νερού που πέφτει με ένταση, υπάρχουν τα ανάλογα φρεάτια υδροσυλλογής στις οδούς και η διαστασιολόγηση των υπαρχόντων δικτύων απορροής είναι  ικανοποιητική; 

Υπάρχουν σήμερα στην πόλη μας και στην περιφέρειά της (αστικό περαστικό ιστό), περιοχές όπου μπορεί να συμβεί «πλημμύρα», δηλαδή  προσωρινή κατάκλυση της περιοχής αυτής από νερό, η όποια υπό κανονικές συνθήκες, δεν είναι καλυμμένη με νερό; Θεωρώ ότι με δεδομένη την ήδη διαμορφωμένη κατάσταση δόμησης στον αστικό ιστό της περιοχής  Σεισμοπλήκτων, Βοτανικού υπάρχει ο έμμεσος κίνδυνος. 

Στην περιοχή της καταβόθρας Πεδινής και Μπάφρας υπάρχει πλημμυρικός κίνδυνος και η κατασκευή έργων αντιπλημμυρικής προστασίας, προκειμένου να ελαχιστοποιήσουμε τον κίνδυνο  πλημμύρας, είναι απαραίτητη. Υπάρχει η μεριμνά για αυτές τις περιοχές;

Έχει δοθεί επιπλέον  ιδιαίτερη μέριμνα, στη διαχείριση της Λίμνης μας, στην διαχείριση των καταβοθρών μας, στους φυσικούς αποδέκτες του Λεκανοπέδιου μας συμπεριλαμβανόμενου του ποταμού Καλαμά,  που απορρέουν τα βρόχινα νερά. Καθώς με τις πλημμύρες και γενικά τις ήπιες βρόχινες απορροές το περιβάλλον πλήττεται από ρυπαντικές ουσίες που παρασέρνουν τα νερά αυτών, από τις αποπλύσεις της επιφάνειας του εδάφους και οδών, ο υπόγειος υδροφόρος  ορίζοντάς μας, μέσω των καταβόθρων δέχεται  μεγάλες ποσότητες  ρύπων, καθώς  και η Λίμνη των Ιωαννίνων, ο ποταμός Καλαμάς, μέσω των αποχετευτικών αυλακών (τάφρων) που απορρέουν σε αυτά. Υπάρχει η αντιρρυπαντική προστασία αυτών;

Τα τελευταία χρόνια υπάρχει και μια μεγάλη οικιστική ανάπτυξη στην εκτός σχεδίου δόμηση περιοχή του Λεκανοπεδίου Ιωαννίνων, αλλά και πρόβλεψη ένταξη περιοχών στο σχέδιο πόλης, επίσης στο Λεκανοπέδιο έχουν κατασκευαστεί και κατασκευάζονται σημαντικά οδικά δίκτυα (είσοδος πόλης, παράκαμψη πόλης, οδός προς Πανεπιστήμιο, μεγάλοι οδικοί άξονες, Εγνατία, Ιόνια οδός, δρόμος προς Κακκαβιά κ.λ.π)  Όλα αυτά  έχουν μεταβάλλει την παλαιά  αντιπλημμυρική προστασία  του Λεκανοπέδιου μας  δημιουργώντας  νέα  δεδομένα. Πιστεύω να έχουν ληφθεί αυτά υπόψιν, από τους μελετητές. 

Τέλος, οποιαδήποτε έργα και εάν γίνουν, η ελλιπής συντήρησή τους έχει ως  αποτέλεσμα να εμφανίζουν συχνά λειτουργικά προβλήματα.  Εύχομαι στο μέλλον με την ολοκλήρωση των έργων της μελέτης,  η αναγγελία  από τα μετεωρολογικά δελτία της χώρας μας, ότι από αύριο ή μεθαύριο ή την Δευτέρα θα χαλάσει ο καιρός με σφοδρές βροχοπτώσεις να μην μας ανησυχεί πλέον.

Ο Δημήτρης Μακρής είναι Πολιτικός Μηχανικός Τ.Ε. με ειδίκευση σε υδραυλικά έργα υποδομής και εγγείων βελτιώσεων.