• Σκηνές φρίκης, αποτροπιασμού και πρωτοφανούς βαρβαρότητας ζωντάνεψαν ξανά, προκαλώντας βαθιά συγκίνηση, σε όσους παρακολούθησαν την ομιλία του κ. Χριστόφορου Βλάχου (φωτό), εκπροσωπώντας τον Πολιτιστικό Σύλλογο Αηδονοχωρίου Κόνιτσας, σε πρόσφατη εκδήλωση μνήμης για τα 72 χρόνια από το Ολοκαύτωμα του χωριού στις 9 Ιουλίου 1943.
«Την ίδια μέρα που οι σύμμαχοι πραγματοποιούσαν την απόβαση στην Σικελία, οι Γερμανοί ορεινοί, καταδρομείς, της «Εντελβάις», εισέβαλαν στο χωριό μας,αποφασισμένοι, να το αιματοκυλήσουν και να ευτελίσουν, κάθε έννοια ανθρώπινου πολιτισμού», τόνισε, μεταξύ άλλων ο κ. Βλάχος, για να συνεχίσει: «τo τι επακολούθησε, είναι αδύνατον να περιγραφεί. Αδύνατον να χωρέσει, ανθρώπου νους, το τι διέπραξαν, οι γερμανοί καταδρομείς, της «Εντελβάις» στο χωριό μας. Οι ζοφερές σκηνές, της Κολάσεως, ωχριούν, μπροστά στη φρίκη, όπως αυτή εκτυλίχτηκε, μέσα στο χωριό μας. Τα κύρια σημεία της ομιλίας του κ. Βλάχου:

Ομαδικοί βιασμοί…
Αυτά τα τέρατα όμως, δεν σταμάτησαν μόνο εκεί, αλλά συνέχισαν και με ομαδικούς βιασμούς 5 γυναικών. Υποκλινόμαστε με σεβασμό, στις άτυχες αυτές γυναίκες που το μαρτύριο αυτό, το κουβαλούσαν σε όλη τους τη ζωή.
Ο τελικός απολογισμός, της ναζιστικής βαρβαρότητας, κατέγραψε 22 νεκρούς συγχωριανούς μας από τις βαρβαρότητες, καθώς και 7 νεκρούς από τις κακουχίες και την πείνα. Οι υλικές ζημιές ανυπολόγιστες, αφού το χωριό μας, παραδόθηκε στις φλόγες και καταστράφηκε ολοσχερώς, εκτός από την Εκκλησία.

12 εκτελέσεις
Οι καταδρομείς της «Εντελβάις», δολοφόνησαν, εν ψυχρώ 22 κατοίκους, του χωριού.
Εκτελέστηκαν δια πυροβόλου, όπλου οι:
1.Ευάγγελος Μπόνιος ετών 75
2. Κωνσταντίνος Μάνθου ετών 52
3. Πέτρος Τσίπης ετών 18
4. Σπυρίδων Βανούσης ετών 55
5. Πέτρος Κέλης
6. Ηλίας Μαλάμης ετών 14
7. Σωτήριος Σουγκαρίδης ετών 45
8. Γεωργία Πανταζή ετών 60
9. Απόστολος Ζιάκος ετών 80
10. Γεώργιος Βανούσης
11. Σταματία Νικοπούλου
12.  Μάνθου Δημήτριος

10 έκαψαν ζωντανούς!
Επίσης, οι δολοφόνοι της «Εντελβάις», έκαψαν, μέσα στα σπίτια τους:
1. Χαρίκλεια Τσίπη ετών 50
2. Βασιλική Τσίπη ετών 30
3. Ελένη Σουγκαρίδου ετών 55
4. Αικατερίνη Πάντου ετών 28
5.  Ευάγγελος Σιάφης ετών 65
6. Άγνωστο θύμα
7. Άγνωστο θύμα
8. Άγνωστο θύμα
9.  Άγνωστο θύμα
10. Άγνωστο θύμα
Οι δολοφονημένοι αθώοι συγχωριανοί μας, παρέμειναν άταφοι, για αρκετές μέρες, ενώ τα πτώματα κείτονταν στους γύρω  δρόμους και στις αυλές, διαμελισμένα και μισοφαγωμένα, από τα σκυλιά.

Σκηνικό κόλασης…
Οι επιζήσαντες της σφαγής, συγχωριανοί μας Αηδονοχωρίτες, μετά από δύο εβδομάδες επέστρεψαν στο χωριό και αντίκρισαν τα καμένα σπίτια, την ερημιά και την μαυρίλα. Παντού στάχτες και αποκαΐδια, συνέθεταν ένα πραγματικό σκηνικό της κόλασης του Δάντη, για το άλλοτε όμορφο χωριό μας.
Θάψανε τους νεκρούς μας, ενώ κάποιους νεκρούς,  τους έκαψαν στη μέση του δρόμου, γιατί δεν μπόρεσαν να τους μετακινήσουν, λόγω της αποσύνθεσης από τις υψηλές θερμοκρασίες.
Μετά από όλα αυτά, η παραμονή στο χωριό ήταν αδύνατη για τους επιζήσαντες συγχωριανούς μας. Υπήρξε πείνα και δυστυχία, αλλά και η μόνιμη απειλή του γερμανικού στρατού, εξανάγκασε τους κατοίκους να εγκαταλείψουν και πάλι το χωριό μας.

Άλλες 12 απώλειες
Από τις κακουχίες, τις στερήσεις, την πείνα και την δυστυχία, στην διάρκεια της κατοχής έχασαν την ζωή τους, επιπλέον επτά ακόμη συγχωριανοί μας.                                                           
1. Σιάφης Βασίλειος   
2. Λάγιου Κ. Παρασκευή     
3. Σουγκαρίδου Ευφροσύνη
4. Ευαγγέλου Αλεξάνδρα
5. Κιόση Θεοδώρα
6. Ρεστάνη Καλιόπη
7. Δήμου Σ. Ειρήνη.
Μετά την απελευθέρωση, άλλοι τρεις συγχωριανοί μας,  βρήκαν τραγικό θάνατο, από το  εγκαταλελειμμένο πολεμικό υλικό, των στρατευμάτων κατοχής.
1. Λάμπρου Βάγιος
2. Σουγκαρίδης Βασίλειος
3. Στεργίου Δημήτριος.
Επίσης στην διάρκεια του ελληνοϊταλικού πολέμου, σκοτώθηκαν και 2 συγχωριανοί μας,  στρατιώτες στο Αλβανικό μέτωπο.
1.  Μπόνιος Βασίλειος
2.  Παπαδόπουλος  Δημήτριος      

Ποτέ πια πόλεμος…                                                                                                                                          
Και ο κ. Βλάχος κατέληξε στην αποκαλυπτική και πλήρης στοιχείων ομιλία του: μετά το πέρας των δεινών του πολέμου, από τις 120 οικογένειες του χωριού μας, επέστρεψαν μόνον 40 οικογένειες, που σε πείσμα των καιρών δοκίμασαν, να ξαναχτίσουν την ζωή τους και να δώσουν μια καινούρια πνοή, στο άλλοτε περήφανο Αηδονοχώρι, που προσπαθούσε να αναγεννηθεί, μέσα από τις στάχτες  και τα δεινά, που επέφερε η κατοχή και η γερμανική ναζιστική βαρβαρότητα.
Σήμερα 72 χρόνια μετά τον αφανισμό των κατοίκων του χωριού μας, από την γερμανική ναζιστική βαρβαρότητα, προχωρήσαμε σε μία σειρά από ενέργειες – δράσεις, ούτως ώστε να εντάξουμε τον χωριό μας και επίσημα πλέον, στον κατάλογο των Μαρτυρικών, Ολοκαυτωμένων, χωριών ανά την Ελλάδα.
Από το ακριτικό πολύπαθο Αηδονοχώρι  στέλνουμε, ένα μήνυμα προς όλους, ένα μήνυμα ειρήνης, ενάντια στους πολέμους, ενάντια σε κάθε είδους φασισμό, «ποτέ πια πόλεμος».