• Αντιμέτωποι με σημαντικά διλήμματα ηθικής φύσεως είναι στις μέρες μας οι γιατροί, οι οποίοι ανέκαθεν ήταν υπόλογοι για τις αποφάσεις και τις πρακτικές τους όχι μόνο απέναντι στον ασθενή αλλά και στην κοινωνία.
Κάποια απ’ αυτά, μαζί με τις οικονομικές παραμέτρους που ορίζουν την ιατρική έρευνα και την κλινική πρακτική αναλύθηκαν στην ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ημερίδα με θέμα την οικονομία και την ηθική στην υγεία που διεξήχθη το απόγευμα του Σαββάτου στο ξενοδοχείο «Du Lac», στο πλαίσιο του Πανελλήνιου Συνεδρίου Επεμβατικής Καρδιολογίας το οποίο έλαβε χώρα επί τριήμερο στα Γιάννενα.
Παρών  στην ημερίδα ήταν και ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Ιερώνυμος, ο οποίος στον χαιρετισμό του έστειλε το μήνυμα ότι η ηθική της υγείας δεν μπορεί να σχετίζεται με σκοπιμότητα αλλά μόνο με την αρετή και την αγάπη.
Στο ακροατήριο της εκδήλωσης βρέθηκαν επίσης ο Μητροπολίτης Ιωαννίνων  Μάξιμος, η Πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Ιωαννίνων Σταυρούλα Τσιάρα, ο Αναπληρωτής Πρύτανη Θωμάς Μπάκας, αλλά και πολλοί πανεπιστημιακοί γιατροί.

Ο Αρχιεπίσκοπος
Το αίτημα της ηθικής στην ιατρική πράξη και την υγεία γέννησε τον όρκο του Ιπποκράτη, επισήμανε ο Αρχιεπίσκοπος και τόνισε: «Μας χρειάζεται ο φιλόσοφος γιατρός, ο στοχαστής, ο ενάρετος. Τέτοια πρέπει να είναι τα χαρακτηριστικά της ηθικής της υγείας».
Όπως υπογράμμισε ο κ. Ιερώνυμος, «εκείνο που δεν επιδέχεται διαπραγμάτευση είναι η προσήλωσή μας στο αγαθό της ζωής. Δεν θέλουμε τον θάνατο και τον πόνο. Αυτό το αγαθό δεν μπορεί ποτέ να θυσιαστεί στον βωμό του κέρδους ή της οικονομικής σκοπιμότητας. Η ηθική της υγείας δεν μπορεί να είναι ηθική σκοπιμότητος γιατί η απανθρωπιά πάντα ελλοχεύει. Οφείλουμε να στοχεύουμε στην αρετή».
Ο Αρχιεπίσκοπος σημείωσε πως στην εποχή μας οι προκλήσεις είναι σύνθετες και αναφέρθηκε στην εξέλιξη της τεχνολογίας, στην πρόοδο των φαρμάκων, στην επιστημονική έρευνα, στις ασφαλιστικές εταιρείες, στη διαφαινόμενη δυνατότητα του ανθρώπου να προκαθορίσει σε κάποιο βαθμό τη ζωή του και να διαχειριστεί κάπως τον πόνο και τον θάνατο. Όπως πρόσθεσε, σχετικοποιείται η αξία της υγείας, η επιδίωξη του κέρδους καθορίζει την ποιότητα της θεραπείας. Από την άλλη, είναι σκόπιμες θεραπείες σε σημείο όπου ο ασθενής χάνει κάθε αίσθηση ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

«Δεν είναι εμπόρευμα…»
Εκ μέρους του Ιατρικού Συλλόγου Ιωαννίνων η Πρόεδρός του Σταυρούλα Τσιάρα μίλησε για τις εντυπωσιακές επιστημονικές εξελίξεις και τα νέα οικονομικά δεδομένα της εποχής μας επισημαίνοντας πως «οι νέες αυτές δυνατότητες δεν προσφέρονται απλόχερα σε όλους όσους τις έχουν ανάγκη, ακόμα και στην Ελλάδα του 2017».
Περιγράφοντας το καθήκον των γιατρών, τόνισε ότι «πρέπει να αιρόμαστε πάνω από τις περιστάσεις και να ετοιμαζόμαστε να αντιμετωπίσουμε τη νέα εποχή. Έτσι θα διαδραματίσουμε πρωτεύοντα ρόλο στις εξελίξεις», ενώ συμπλήρωσε πως «η υγεία είναι μία δαπανηρή υπόθεση αλλά είναι καθήκον και υποχρέωση κάθε ευνομούμενης πολιτείας και των λειτουργών της να την προσφέρουν και όχι να την πωλούν ως εμπόρευμα».

Η Ιπποκρατειακή Ηθική
Από την πλευρά του ο Καθηγητής Καρδιολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και διοργανωτής του πρόσφατου Πανελλήνιου Συνεδρίου «Cardio Carth» Λάμπρος Μιχάλης (φωτό) σημείωσε πως η ιατρική από την εποχή των Κλασικών Χρόνων στηρίζεται στην Ιπποκρατειακή Ηθική, αίτημα της οποίας αποτελεί η παραδοχή ότι ο γιατρός είναι υπόλογος αποκλειστικά και μόνο στον νοσούντα άνθρωπο. Η Ιπποκρατειακή ηθική δεν υπήρξε η μόνη Ιατρική Ηθική, όπως είπε. Πριν από αυτή υπήρξαν ιατρικές ηθικές απόψεις που βασίζονταν σε παραδοχές ότι ο γιατρός είναι υπόλογος κατά κύριο λόγο στην Κοινωνία και όχι στον νοσούντα άνθρωπο. Άρα όλες οι ιατρικές αποφάσεις όφειλαν να βασίζονται σε ό,τι εθεωρείτο κοινωνικά συμφέρον. Ο κ. Μιχάλης ανέφερε πως στις μέρες μας αυξάνεται το κόστος των υπηρεσιών υγείας, γεγονός που έχει σαν συνέπεια να υπάρχουν αμφισβητήσεις της Ιπποκρατειακής Ηθικής και κατέληξε: «Είναι επομένως αναγκαίο να αρχίσουμε να συζητάμε και να προβληματιζόμαστε σε όλα τα παραπάνω ως κοινωνία».

Ενδιαφέρουσες εισηγήσεις
Άκρως ενδιαφέρουσα η ομιλία του Καθηγητή Χειρουργικής στο Πανεπιστήμιο Ζυρίχης Στέφανου Γερουλάνου για την διαμόρφωση της ιατρικής ηθικής δια μέσου των αιώνων. Ο διακεκριμένος επιστήμονας έκανε αναφορές που ξεκινούσαν από  τον κώδικα του Χαμουραμπί και έφταναν ως την Παλιά Διαθήκη, ενώ αναφέρθηκε  στα εγκλήματα των ναζί και στη δίκη της Νυρεμβέργης, φτάνοντας στο σήμερα, όπου τα διλήμματα των γιατρών αφορούν θέματα όπως οι μεταμοσχεύσεις, η κλωνοποίηση, οι αμβλώσεις και η αντισύλληψη.
Από την πλευρά του ο Δημ. Σιδερής, Ομότιμος Καθηγητής Καρδιολογίας επιχείρησε να απαντήσει στο ερώτημα αν είναι επιτρεπτό η Οικονομία να επηρεάζει την Ηθική στην Υγεία, ενώ ο Π. Τούτουζας, Ομότ. Καθηγητής Καρδιολογίας στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών μίλησε με θέμα περιστολή του κόστους και υγεία».
ΚΩΣΤΑΣ ΑΓΟΡΗΣ