• Οι μνήμες από τις θηριωδίες των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής, που στοίχισαν τη ζωή σε εκατοντάδες Ηπειρώτες κάθε ηλικίας, κατέστρεψαν περιουσίες και παρέδωσαν στις φλόγες σπίτια και ολόκληρα χωριά, παραμένουν άσβεστες στην Ήπειρο.
Όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος τα «μαρτυρικά» χωριά, το ένα μετά το άλλο τελούν εκδηλώσεις ώστε να κρατηθεί «ζωντανή» η ιστορία και να αποδοθεί φόρος τιμής στα αθώα θύματα. Μετά το Κεφαλόβρυσο, το Αηδηνοχώρι Κόνιτσας που προηγήθηκαν το Σαββατοκύριακο, οργανώθηκαν δύο ακόμη εκδηλώσεις σε Χίνκα- Ασπραγγέλους, ενώ αύριο στην αντίστοιχη της Μουσιωτίτσας θα παραστεί και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος (αναλυτικά το πρόγραμμα στην 4η σελίδα).
Στη Χίνκα
Εβδομήντα πέντε χρόνια συμπληρώθηκαν από τη θηριωδία των Γερμανών κατακτητών στη Χίνκα και ο Δήμος Ζίτσας με τους τοπικούς φορείς τίμησε τη μνήμη των νεκρών δημοτών του με μια σεμνή τελετή που περιελάμβανε εκτός από την καθιερωμένη εκδήλωση και παρουσίαση βιβλίου. Στον τόπο του μαρτυρίου, στο μνημείο των σφαγιασθέντων κατοίκων της Χίνκας, το πρωί της Κυριακής τελέσθηκε επιμνημόσυνη δέηση και κατάθεση στεφάνων παρουσία του Δημάρχου Μιχάλη Πλιάκου, της Αντιδημάρχου Γιαννούλας Γεωργούλη, του Δημοτικού Συμβούλου Στέφανου Μιχάλη, του Προέδρου του Φιλοπρόοδου Συλλόγου Ιωάννη Μήτση, κατοίκων και συγγενών των θυμάτων της ναζιστικής θηριωδίας. Ακολούθως στην αίθουσα του παλαιού δημοτικού σχολείου ο συγγραφέας Γεώργιος Σιμιτζής, παρουσίασε το βιβλίο του Δημήτριου Λιούγκου με τίτλο: «Κάποια Λάθη γονέων…».
Στους Ασπραγγέλους
Άσβεστη παραμένει η μνήμη του ολοκαυτώματος των Ασπραγγέλων (όπως και πολλών άλλων χωριών στο Ζαγόρι και ευρύτερα στο νομό Ιωαννίνων) από τα ναζιστικά στρατεύματα κατοχής και συγκεκριμένα από την δολοφονική δράση και τις θηριωδίες της μεραρχίας «Εντελβάις», που έγιναν στις 15 Ιουλίου 1943.
Η εκδήλωση διανθίστηκε με ντοκουμέντα και φωτογραφίες που παρουσίασε ο ιστορικός ερευνητής Αλέκος Ράπτης, ο οποίος ήταν ο κεντρικός ομιλητής της εκδήλωσης με θέμα «Τα εγκλήματα πολέμου της γερμανικής μεραρχίας Εντελβάις», προέκυψαν ενδιαφέροντα στοιχεία που αποδεικνύουν το μέγεθος της καταστροφής τόσο στους Ασπραγγέλους, όσο και σε άλλα χωριά του Ζαγορίου στα οποία ήταν έντονη η παρουσία και η δράση των αντιστασιακών οργανώσεων του ΕΛΑΣ και του ΕΔΕΣ, αλλά και συνολικά του νομού.
Από τα περίφημα 135 καστρόσπιτα των Ασπραγγέλων οι καταδρομείς της «Εντελβάις» έκαψαν τα 118, επίσης την εκκλησία και το μοναστήρι, το σχολείο, τους αχυρώνες. Οι περιγραφές της καταστροφής μέσα από μαρτυρίες κατοίκων και αναφορές των γερμανών, είναι συγκλονιστικές.
Βαρύ τίμημα
Με τα μέχρι τώρα στοιχεία που έχει συγκεντρώσει ο κ. Ράπτης, μέσα από ημερήσιες αναφορές και το πολεμικό ημερολόγιο, προκύπτει ότι στον Νομό Ιωαννίνων η μεραρχία «Εντελβάις», στο πέρασμα της από την Αλβανία προς την Ήπειρο το καλοκαίρι του 1943, κατέστρεψε και έκαψε 342 χωριά, 6.804 οικίες, ενώ δολοφόνησε περισσότερους από 2.660 άμαχους πολίτες. Η μεραρχία «Εντελβάις» παρέμεινε στην Ήπειρο για 4 μήνες από τον Ιούλιο έως τον Νοέμβριο του 1943 και επανήλθε ξανά το 1944.
Ο άμαχος πληθυσμός των χωριών της Ηπείρου πλήρωσε ακριβά το τίμημα και ο φόρος του αίματος των χωριών της Ηπείρου υπήρξε αρκετά βαρύς.
Ο κ. Ράπτης αναφέρθηκε και στον ολοκληρωμένο φάκελο που παρέδωσε τον Φεβρουάριο του 2016, ανταποκρινόμενος στο κάλεσμα του Ελληνικού Κοινοβουλίου για την διεκδίκηση των γερμανικών αποζημιώσεων και οφειλών, στον βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ Γιάννη Καραγιάννη, ο οποίος με την σειρά του τον κατέθεσε στον πρόεδρο της Διακομματικής Επιτροπής Τριαντάφυλλο Μηταφίδη, για την διεκδίκηση των γερμανικών οφειλών.
Πέρα από τις κατά καιρούς «συγνώμες» των Γερμανών υπάρχει σε εκκρεμότητα στον Γενικό Εισαγγελέα του Μονάχου υλικό 150 σελίδων που παρέδωσε αρχικά το 2002 ο Αλέκος Ράπτης στον αρμόδιο Γεν. Εισαγγελέα Ρηνανίας και Βεστφαλίας και μέχρι σήμερα δεν υπήρξε εξέλιξη. Επίσης, όπως αποκάλυψε στην ομιλία του ο κ. Ράπτης, υπάρχει μια απόρρητη έκθεση (2009-2010) της Γερμανικής Υπηρεσίας Στρατιωτικών Ιστορικών Ερευνών του Γερμανικού Στρατού (MGFA), προς το Γερμανικό Υπουργείο Άμυνας η οποία αναφέρει πως: «H 1η ορεινή μεραρχία ορεινών καταδρομών «Εντελβάις» αποτέλεσε υπόδειγμα για την πολεμική της δραστηριότητα στα Βαλκάνια στην διάρκεια του Β΄ Π.Π»
Την εκδήλωση που συμπεριελάμβανε και μουσική από την Ιουλία Νάκου και τη Χαρά Σιώλου στο βιολί, τίμησαν με την παρουσία τους ο καταγόμενος από τους Ασπραγγέλους βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Γιάννης Καραγιάννης, ο δήμαρχος Ζαγορίου Βασίλης Σπύρου, οι επικεφαλής των παρατάξεων της μειοψηφίας, μείζονος Γαβριήλ Παπαναστασίου και ελάσσονος Λεωνίδας Τσουμάνης, ο Εκτελεστικός Γραμματέας της Περιφέρειας Δημήτρης Σιώλος, νυν και πρώην αυτοδιοικητικοί, εκπρόσωποι των φορέων και κάτοικοι του χωριού. Εκ μέρους του Πολιτιστικού Συλλόγου Ασπραγγέλων τον συντονισμό είχε η Μάχη Καραγιάννη.