• Οι μνήμες και τα βιώματα του καλλιτέχνη παίζουν καθοριστικό ρόλο στη δημιουργική του πορεία, τονίζει ο συμπατριώτης μας διακεκριμένος γλύπτης Θεόδωρος Παπαγιάννης, προσθέτοντας πως τον ίδιο τον επηρέασε ακόμα η λαϊκή τέχνη και το τοπίο.
Με αφορμή την παρουσίαση του βιβλίου «Θεόδωρος Παπαγιάννης. Μύθοι και Σύμβολα» το ερχόμενο Σάββατο στα Γιάννενα,

μιλάει για την πορεία του στον χώρο της τέχνης, τους κριτικούς και τα έργα του που έχουν «ταξιδέψει» σε όλο τον κόσμο, ενώ δηλώνει απογοητευμένος από την έλλειψη σεβασμού που δείχνουμε ως χώρα και πολίτες στα μνημεία που είναι τοποθετημένα στο δημόσιο χώρο.
Η συνέντευξη
-Ποιο ήταν το πρώτο ερέθισμα για να αγαπήσετε την γλυπτική;
Η ανησυχία μου ή για να το πω όπως το λέμε και στο χωριό μου η διαολιά μου. Ήμουν πολύ ανήσυχος και πολύ ζωηρός.

-Τι σας επηρέασε για να σας δοθεί το κίνητρο να ασχοληθείτε με την γλυπτική;
Η ανία μου εκεί που βοσκούσα τα πρόβατα και πέρναγα πολλές ώρες άπραγος αλλά και οι πέτρες που βγάλαμε από το χωράφι όταν το ξελακκώσαμε* για να γίνει εύφορο. Με τις πέτρες αυτές άρχισα να κάνω τα πρώτα μου γλυπτά.

-Σπουδάσατε στην Σχολή Καλών Τεχνών. Κατά πόσο οι δάσκαλοι σας βοήθησαν να μπείτε βαθύτερα στον χώρο της Τέχνης;
Εγώ ειδικά που ερχόμουν από την επαρχία και η εικαστική παιδεία ήταν σχεδόν ανύπαρκτη, οφείλω τα πάντα στους δασκάλους της Α.Σ.Κ.Τ και προπαντός στο Γιάννη Παππά και στον Παντελή Πρεβελάκη. Βέβαια, σε μία σχολή μαθαίνεις από τους πάντες.

-Κάνατε κι άλλες σπουδές και έπειτα γίνατε καθηγητής στη Σχολή Καλών Τεχνών. Ποια πράγματα θεωρούσατε ότι πρέπει να ξέρουν οι σπουδαστές σας όταν θα τελείωναν την Σχολή τους;
Βεβαίως πήρα υποτροφίες του Ι.Κ.Υ και μελέτησα τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Η μελέτη της Αρχαίας Ελληνικής τέχνης ήταν το αντικείμενο που με επηρέασε πολύ. Τους σπουδαστές προσπαθούσαμε να τους βοηθήσουμε να είναι αυτόνομοι, να ακολουθήσουν τους δικούς τους δρόμους, πάντα σεβόμενοι αυτό που θεωρούσαμε το κατάλληλο για το χαρακτήρα τους και το ταλέντο τους, να μάθουν να βλέπουν με τα δικά τους μάτια και όχι με τα ματογυάλια άλλων καλλιτεχνών.

-Ποια είναι η σημασία του γενέθλιου τόπου στο έργο του καλλιτέχνη;
Πιστεύω πως παίζουν καθοριστικό ρόλο οι μνήμες και τα βιώματά του, σε μένα οπωσδήποτε, ακόμα η λαϊκή τέχνη ή το τοπίο. Με περισσότερα λόγια το έχω διατυπώσει στα γραπτά μου.

-Κριτικοί έγραψαν ότι η γλυπτική σας προκαλεί ανάκληση διάχυτων αναμνήσεων από την προϊστορία της ανθρώπινης έκφρασης. Ποια είναι η δική σας άποψη;
Με πολλών κριτικών τις απόψεις συμφωνώ με άλλων όχι. Η αλήθεια είναι ότι η δουλειά μου αναζητά αρχέτυπα που αγγίζουν την προϊστορία, ανατρέχει στις ρίζες μας.

-Πρόσφατα κυκλοφόρησε το βιβλίο Θεόδωρος Παπαγιάννης «Μύθοι και Σύμβολα», εκδόσεις Νίκας. Για ποιο λόγο εκδόθηκε;
Γι’ αυτό πρέπει να ρωτήσετε τον κ. Νίκα ή τον κ. Στεφανίδη ή και τους δύο μαζί! Πιστεύω πως βρήκαν ενδιαφέρουσα τη δουλειά μου και ήθελαν να την κάνουν γνωστή στο κοινό.

-Στο βιβλίο σημαντικοί άνθρωποι της Τέχνης γράφουν και επαινούν το έργο σας. Πώς νιώθετε όταν άνθρωποι του χώρου του δικού σας γράφουν καλά λόγια;
Αισθάνομαι ότι κάτι έχω κάνει στη ζωή μου, δεν τη σπατάλησα άσκοπα. Ποιος άλλωστε δεν αρέσκεται στην καλή κριτική και τα επαινετικά λόγια, αρκεί να μην καβαλήσει το καλάμι.

-Σε ένα κείμενό σας, στη μελέτη, γράφετε «δεν ξέρω από πόσο μακριά μου έρχονται οι μορφές αυτές». Από πού έρχεται η έμπνευση για να φτιάξετε ένα έργο;
Ναι, το έχω πει πολλές φορές, πιστεύω πως τα έργα μας έρχονται από πολύ μακριά και μας ξαφνιάζουν. Πολλά πράγματα πέρα από τα βιώματά μας περνούν μέσα μας υποσυνείδητα και βγαίνουν αφού υποστούν τη μετάλλαξή τους. Με τη λογική πάντως πολλά δεν εξηγούνται, αυτό είναι και το μυστήριο της τέχνης.

-Λέτε: «Θέλω να φωνάξω πώς δεν μπορώ άλλο να ζω ανάμεσα στους αδιάφορους...Τον τόπο αυτό τον πονάω». Μπορείτε να αιτιολογήσετε τα λόγια σας;
Αυτό το εξέφρασα όταν έγραψα το κείμενο για το κάψιμο του Πολυτεχνείου. Ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι. Έγραψα τότε, εκθέτοντας και τα αποκαΐδια. Όμως ποιος δεν αγανακτεί κάθε χρόνο με τις καταστροφές από τις πυρκαγιές στον τόπο μας. Εγώ δεν αγανακτώ απλώς, αλλά αρρωσταίνω. Αυτό είναι καταστροφή για τη χώρα μας. Μόνο οι αναίσθητοι μένουν αδιάφοροι.

-Και κλείνετε λέγοντας «Είμαστε πολλοί, πάρα πολλοί συνένοχοι σ’ αυτόν το τόπο». Αλήθεια, το γνωρίζουν αυτό οι συμπολίτες μας;
Αυτό είναι το συμπέρασμά μου από αυτό που βλέπω. Ακούσατε κάτι για το κάψιμο του Πολυτεχνείου; Για τους αναρχικούς που για 40 χρόνια το είχαν στέκι και δεν ξέρω αν έχουν φύγει; Κάναμε μία γενναία διαδήλωση ενάντια στις καταστροφές για τις πυρκαγιές; Δεν υπάρχει υπεύθυνη κοινή γνώμη στη χώρα μας όπως συμβαίνει σε άλλες χώρες. Αυτό είναι το συμπέρασμά μου και λυπάμαι για αυτό.

- Έχετε εργαστεί πολύ και τα έργα σας κοσμούν πολλά μέρη της χώρας μας. Πώς νιώθετε γι’ αυτό το γεγονός;
Είναι για μένα μεγάλη ικανοποίηση όταν συναντώ έργα μου στα ταξίδια μου στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό. Είναι σαν να συναντώ τα παιδιά μου. Καθώς όμως δεν σεβόμαστε και πολύ την τέχνη ή τα μνημεία στο δημόσιο χώρο, λυπάμαι αφάνταστα όταν τα βλέπω κακοποιημένα ή ρυπαρά και σε αυτόν τον τομέα η χώρα μας υστερεί. Λυπούμαι γι ’αυτό. Αυτό δείχνει και το επίπεδο του πολιτισμού μας.

- Αλήθεια, η πολιτεία έχει αναγνωρίσει την δουλειά σας;
Ρωτήστε την πολιτεία. Δεν μπορώ να πω, δεν είμαι αγνώμων. Τιμήθηκα από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας όσο λίγοι, ελάχιστοι καλλιτέχνες για την προσφορά μου, από την Ακαδημία Αθηνών με το αργυρό μετάλλιο, από το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων αναγορεύτηκα Επίτιμος Διδάκτωρ και η μεγαλύτερη διάκριση ένα σχολείο στα Γιάννενα, το 10ο Γυμνάσιο πήρε το όνομά μου, πόσο μεγαλύτερη τιμή...

-Ποια συμβουλή θα δίνατε στους νεότερους που ασχολούνται με τις Τέχνες;
Να είναι ο εαυτός τους, να μορφωθούν, να δουλέψουν σκληρά. Χωρίς δουλειά δεν γίνεται τίποτα. Να ενημερώνονται, να αναρωτιούνται γι’ αυτό που κάνουν. Να μην επαναπαύονται. Να κοιτάζουν βαθιά μέσα τους και πριν "διορθώσουν" τον κόσμο να κοιτάξουν να διορθώσουν τον εαυτό τους.

-Τι θα απευθύνατε στους αναγνώστες που θα διαβάσουν τη συνέντευξή σας;
Η τέχνη κάνει καλό αν ασχοληθούν λίγο με αυτή, να της δώσουν λίγο από το χρόνο τους.

*ξελάκκωμα λέμε όταν ένα χωράφι χέρσο το σκάβουμε βαθειά για να βάλουμε τις πέτρες να γίνει εύφορο.