• Πώς θα ήταν άραγε σήμερα τα Γιάννενα αν στο παρελθόν, εκεί λίγο μετά την απελευθέρωση της πόλης από τους Τούρκους, είχε εφαρμοστεί ένα τολμηρό πολεοδομικό σχέδιο στα πρότυπα, ας πούμε, των Ευρωπαϊκών πόλεων;

Αυτή είναι μία ερώτηση που δύσκολα μπορεί να απαντηθεί,ωστόσο ο καθένας μπορεί να υποθέσει τις αλλαγές που θα είχε επιφέρει στον αστικό ιστό της πρωτεύουσας της Ηπείρου μία πολεοδομική τομή, όπως, για παράδειγμα, αυτή που πρότεινε ο Γάλλος αρχιτέκτονας Ernest Hebrard πριν 103 χρόνια περίπου σε μία μελέτη του η οποία δεν υλοποιήθηκε ποτέ!

Ο συγκεκριμένος πολεοδομικός χάρτης είδε ξανά το… φως έπειτα από πολλές δεκαετίες στην αφάνεια χάρη στον ανήσυχο αρχιτέκτονα μηχανικό και ερευνητή Θανάση Ζυγούρη, ο οποίος τον ανακάλυψε «σκαλίζοντας» τα αρχεία της Πολεοδομίας του Δήμου Ιωαννιτών λίγο πριν αυτή μετακομίσει στον Κατσικά και χαθεί οριστικά!

Τον συμπεριέλαβε λοιπόν, μαζί με μερικούς άλλους «γνωστούς» και άγνωστους πολεοδομικούς χάρτες – σχέδια της πόλης μας σε έναν περιεκτικό τόμο με κύριο τίτλο «Από τον Bernasconi στον Hebrard», ο οποίος εκδόθηκε από τον Δήμο και τη Ζωσιμαία Βιβλιοθήκη.

 «Ανεξίτηλο στίγμα…»

Η παρουσίαση της ιδιαίτερα ενδιαφέρουσας αυτής έκδοσης έγινε προχθές το απόγευμα στην αίθουσα εκδηλώσεων του ΤΕΕ Τμήμα Ηπείρου, η οποία άνοιξε έπειτα από καιρό σε εκδήλωση, παρουσία ενός πυκνού ακροατηρίου. 

Την εκδήλωση άνοιξε ο Πρόεδρος της Διοικούσας Επιτροπής του ΤΕΕ Γιάννης Τσίγκρος, ο οποίος, αναφερόμενος στην επαγγελματική πορεία του Θανάση Ζυγούρη, τόνισε πως «άφησε ανεξίτηλο το στίγμα του σε κάθε γωνιά της μικρής μας πόλης με κτίρια και προτάσεις με ξεχωριστό αποτύπωμα που πάντα προσαρμόζονταν στις απαιτήσεις της κάθε εποχής και παραμένουν διαχρονικά στο πέρασμα των ετών». 

Ο κ. Τσίγκρος χαρακτήρισε επίκαιρο το βιβλίο με τους παλιούς πολεοδομικούς χάρτες και σχέδια αν, όπως σημείωσε, «αναλογιστούμε πόσο υστερούν όλοι οι πολεοδομικοί σχεδιασμοί στην περιοχή μας, οι οποίοι ξεπερνούν δυστυχώς την τριακονταετία». Επισήμανε δε την πρόθεση της Διοίκησης του Τεχνικού Επιμελητηρίου να προβάλλει το έργο των μελών του τόσο σε καθαρά επιστημονικά πεδία όσο και σε άλλους τομείς. 

Αρχειακοί θησαυροί

Χαιρετισμούς απηύθυναν επίσης ο πρ. αντιδήμαρχος και δημοτικός σύμβουλος σήμερα της παράταξης του Θ. Μπέγκα Θωμάς Γιωτίτσας, ο οποίος αναφέρθηκε στη γνωριμία του με τον συγγραφέα όταν ζητήθηκε η συνδρομή του Δήμου για την έκδοση του βιβλίου «Από τον Bernasconi στον Hebrard. ‘Γνωστοί’ και άγνωστοι πολεοδομικοί χάρτες των Ιωαννίνων» και ο συνεργάτης του Δημάρχου Χρήστος Παπαδόπουλος, ο οποίος μετέφερε συγχαρητήριο μήνυμα του Μ. Ελισάφ προς τον Θανάση Ζυγούρη. Εκ μέρους της Ζωσιμαίας Δημόσιας Ιστορικής Βιβλιοθήκης Ιωαννίνων η Προϊσταμένη της Βάια Οικονόμου σημείωσε πως η πόλη των Ιωαννίνων «κρύβει» αρχειακούς θησαυρούς διάσπαρτους, περισσότερο ή λιγότερο γνωστούς, οι οποίοι αποτελούν αδιάψευστους μάρτυρες της πολυπολιτισμικής ιστορίας των Ιωαννίνων, ενώ έκανε λόγο για πενία των καταγεγραμμένων, αρχειοθετημένων και προσβάσιμων αρχείων, με αποτέλεσμα η γνώση να παραμένει αναξιοποίητη στα ράφια ή να χάνεται. 

Χαιρετισμό έκανε και ο πρ. δήμαρχος Φίλιππας Φίλιος, ο οποίος μίλησε με ιδιαίτερα θερμά λόγια για τον συγγραφέα και σημείωσε ότι τα αρχεία του Δήμου περιλαμβάνουν πολύτιμα ντοκουμέντα που είναι ανάγκη να αξιοποιηθούν.

Έγινε η αρχή

Στο κυρίως μέρος της εκδήλωσης ο αρχιτέκτονας Γιώργος Σμύρης, επίκ. Καθηγητής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων τόνισε, μεταξύ άλλων, πως η μελέτη των πολεοδομικών σχεδίων, εννοώντας τις οργανωμένες αρχιτεκτονικές – πολεοδομικές μελέτες που εκπονούνται κατόπιν διοικητικών επαγγελιών, είναι ίσως το ασφαλέστερο εργαλείο για την καταγραφή του αρχιτεκτονικού αποθέματος μίας πόλης όπως τα Γιάννενα, αλλά και για τον βαθμό κατανόησης της δυναμικής των αστικών πληθυσμών και της παρέμβασής τους στο κρατικό μόρφωμα. Ο κ. Σμύρης παρουσίασε την πορεία και το έργο του Θαν. Ζυγούρη, τονίζοντας πως ο δρόμος που άνοιξε είναι μακρύς, ενώ επισήμανε ότι η μελέτη που έκανε είναι το πρώτο πολεοδομικό σύγγραμμα για την πόλη των Ιωαννίνων.

Από την πλευρά της η υπεύθυνη του Ιστορικού Αρχείου του Δήμου Ιωαννιτών Μαρία Παππά, αναφέρθηκε στην πρόκληση της ανάδειξης και ψηφιοποίησής του καθώς, όπως τόνισε, αποτελεί ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο τόσο για τον Δήμο όσο και για τους ιστορικούς του μέλλοντος.  

Το τραμ του… 1919!

Ακολούθησε η παρουσίαση από τον ερευνητή – συγγραφέα του βιβλίου και ιδιαίτερα των σπάνιων πολεοδομικών μελετών του Ιταλο – Ελβετού μηχανικού Bernasconi και του Ernest Hebrard, με παράλληλη προβολή σχετικών διαφανειών. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις τολμηρές προτάσεις του δεύτερου, οι οποίες δεν υλοποιήθηκαν ποτέ, καθώς τα εμπόδια για τις μεγάλες τομές που πρότεινε υπήρξαν πολλά! Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Γάλλος αρχιτέκτονας είχε προβλέψει ακόμη και γραμμές τραμ στα Γιάννενα. Όλα αυτά το μακρινό 1919!

ΚΩΣΤΑΣ ΑΓΟΡΗΣ