Τη χάραξη μίας θεματικής διαδρομής επιλεγμένων παραδοσιακών επαγγελμάτων των Ιωαννίνων, η οποία θα έχει ως στόχο την ανάδειξη και την ένταξή τους στο τουριστικό προϊόν της πόλης προτείνει μελέτη του Ινστιτούτου Μικρών Επιχειρήσεων της ΓΣΕΒΕΕ.

Στη μελέτη, την οποία εκπόνησε η Ελισάβετ Κώστα, διδάκτορας Πολιτιστικής Διαχείρισης – μουσειολόγος και ερευνήτρια του Ιόνιου Πανεπιστημίου, περιλαμβάνονται τα παραδοσιακά επαγγέλματα της πόλης, τσαρουχάδες, βυρσοδέψες, αργυροχρυσοχόοι και έμποροι. Ως σταθμοί της προτεινόμενης διαδρομής επιλέχθηκαν τα σημεία εκείνα όπου δραστηριοποιήθηκαν οι συγκεκριμένοι επαγγελματίες στα Γιάννενα, τα οποία εκτιμάται πως θα βοηθήσουν τους κατοίκους και επισκέπτες να κατανοήσουν καλύτερα τα παραδοσιακά επαγγέλματα, καθώς, όπως επισημαίνεται από τους μελετητές, η διαδρομή δημιουργεί μια ατμόσφαιρα «συνένωσης» υλικών και άυλων στοιχείων πολιτιστικής κληρονομιάς σε ένα δίκτυο με στόχο την καλύτερη ερμηνεία του θέματος.

Σημειώνεται πως οι πολιτιστικές διαδρομές είναι αρκετά διαδεδομένες στην  Ευρώπη, καθώς προσφέρουν δυνατότητες για αξιοποίηση και προώθηση της πολιτιστικής κληρονομιάς, ενώ παράλληλα περιλαμβάνουν δυνατότητες δημιουργίας νέων τουριστικών προϊόντων, διατηρώντας τη δυναμική που δημιουργείται από τις νέες τάσεις του τουρισμού. 

Τέσσερα επαγγέλματα

Όπως τονίζεται, μεταξύ άλλων, στη μελέτη της κ. Κώστα, το επάγγελμα των τσαρουχάδων βρισκόταν στην ακμή του μέχρι και τις παραμονές του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Μάλιστα, η Ήπειρος προμήθευε με τσαρούχια πολλές περιοχές ανά την Ελλάδα όπως τη Μακεδονία, τη Στερεά Ελλάδα, τη Θεσσαλία, την Κέρκυρα, αλλά πολλοί ήταν και εκείνοι που έρχονταν από την Αλβανία για να προμηθευτούν τα τσαρούχια. Μετά το τέλος του Πολέμου τα τσαρούχια αρχίζουν σταδιακά να παραχωρούν τη θέση τους στα δυτικά πρότυπα της υποδηματοποιίας. 

Τα δέρματα οι τσαρουχάδες τα προμηθεύονταν από τους βυρσοδέψες των Ιωαννίνων. Τα εργαστήριά τους, τα ταμπάκικα, βρίσκονταν στην ανατολική πλευρά του κάστρου και στην άκρη της λίμνης Παμβώτιδας. Οι βυρσοδέψες των Ιωαννίνων ήταν γνωστοί για την επιδεξιότητά τους, η οποία αποτυπωνόταν και στον τρόπο επεξεργασίας των δερμάτων.

Όπως επισημαίνει η μελέτη, τα Γιάννενα διαχρονικά αποτέλεσαν και αποτελούν κέντρο των αργυροχρυσοχόων. Kατά τη δεύτερη δεκαετία του 19ου αιώνα, στην πόλη δραστηριοποιούνταν 34 χρυσοχοεία. Ωστόσο, έντονη δραστηριότητα υπήρχε και από τα περιφερειακά εργαστήρια, όπως αυτά στο χωριό Καλαρρύτες. Οι αργυροχρυσοχόοι των Ιωαννίνων κατασκεύαζαν κυρίως κοσμήματα, αντικείμενα για οικιακή αλλά και για λατρευτική χρήση. Τα κοσμήματα και τα λατρευτικά αντικείμενα αποτελούσαν τις πιο δημοφιλείς κατηγορίες. Τα αντικείμενα τα οποία δεν ήταν τόσο δημοφιλή ήταν τα ασημικά οικιακής χρήσης εξαιτίας της οικονομικής κατάστασης των περισσότερων νοικοκυριών. 

Εξάλλου, η περιοχή της Ηπείρου και κυρίως η πόλη των Ιωαννίνων ως εμπορικό κέντρο έδωσε τη δυνατότητα για την ανάπτυξη της εμπορικής δραστηριότητας. Με το εμπόριο ασχολήθηκαν οι Χριστιανοί και οι Εβραίοι, τομέας στον οποίο υπήρχε ανταγωνισμός από τον 19ο αιώνα. Ειδικά οι Εβραίοι έμποροι των Ιωαννίνων κατείχαν κεντρικό ρόλο στην εμπορική δραστηριότητα κατά τον Μεσοπόλεμο, ενώ όπως αναφέρει η μελέτη, συμμετείχαν στα συμβούλια του εμπορικού συλλόγου των Ιωαννίνων, έχοντας μάλιστα και διοικητική επιρροή, αλλά και στη λειτουργία του Επαγγελματικού και Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου.

Ψηφιακό Μουσείο

Η μελέτη του Ινστιτούτου Μικρών Επιχειρήσεων της ΓΣΕΒΕΕ περιλαμβάνει και προμελέτη για τη δημιουργία Ψηφιακού Μουσείου παραδοσιακών επαγγελμάτων Ηπείρου με στόχο την ένταξή του σε ερευνητικό χρηματοδοτικό πρόγραμμα. 

Όπως επισημαίνεται, βασικό πρότυπο για τη δημιουργία του Ψηφιακού Μουσείου θα αποτελέσει μια σύνθετη μορφή ψηφιακής παρουσίας στο διαδίκτυο, που ακολουθούν οι περισσότεροι μεγάλοι οργανισμοί παγκοσμίως και μέσω της οποίας παρουσιάζονται οι συλλογές με γνώμονα τη διάδραση με τον επισκέπτη. Προτείνεται δε να δημιουργηθεί ένα μοντέλο που να δίνει στον επισκέπτη/χρήστη τη δυνατότητα επιλογής της πορείας του με βάση τα ενδιαφέροντά του.