Πλήθος κόσμου παρακολούθησε το τιμητικό αφιέρωμα στο μεγάλο δάσκαλο του Γένους Αθανάσιο Ψαλίδα, κορυφαία μορφή του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, το οποίο πραγματοποιήθηκε την Κυριακή στη Μονή Αγίας Παρασκευής Μαρμάρων, μετά τη θεία λειτουργία. 

Για την προσωπικότητα και το έργο του Ψαλίδα μίλησαν εμπεριστατωμένα και με ιστορική ακρίβεια ο φιλόλογος - συγγραφέας Σπύρος Εργολάβος, ο οποίος ανέπτυξε το θέμα «Ο Αθανάσιος Ψαλίδας, η Καπλάνειος Σχολή και το Λύκειο Λευκάδας», η αναπληρώτρια Διευθύντρια Εφορείας Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων Βαρβάρα Παπαδοπούλου, η οποία μίλησε για «Τα Γιάννινα στην εποχή του Ψαλίδα» και η επισκέπτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Βελίκο Τύρνοβο Βουλγαρίας Ελένη Κουρμαντζή,  η οποία παρουσίασε το θέμα «Αθανάσιος Ψαλίδας – Αικατερίνη Β΄: Μια αφιέρωση και ένα πόνημα (1791 – 1792)».

Οι παρουσίες

Το «παρών» στην εκδήλωση, που φιλοξενήθηκε στον χώρο της Μονής, κτήτορες της οποίας ήταν ο Αθανάσιος Ψαλίδας και η οικογένειά του, έδωσαν ο Πρόεδρος της Βουλής Κων/νος Τασούλας, ο Περιφερειάρχης Ηπείρου Αλέξανδρος Καχριμάνης, οι υποψ. βουλευτές Γιώργος Αμυράς και Μαρία Κεφάλα, ο Πρωτοσύγκελος της Μητροπόλεως Ιωαννίνων αρχιμανδρίτης π. Θωμάς Ανδρέου κ.ά.. Στους χαιρετισμούς του συνεχάρησαν τους διοργανωτές για την πρωτοβουλία. Την εκδήλωση, την οποία συντόνισε ο φιλόλογος - συγγραφέας  Χάρης Λεοντάρης, συνδιοργάνωσαν η Μητρόπολη Ιωαννίνων, η Περιφέρεια Ηπείρου, ο Δήμος Ιωαννιτών, η Δημοτική Ενότητα Μαρμάρων και η Εταιρία Λογοτεχνών και Συγγραφέων Ηπείρου. 

Η ζωή και η πορεία του

Ο Αθανάσιος Ψαλίδας γεννήθηκε το 1767 στα Γιάννενα και οι γονείς του καταγόταν από το Μονοδένδρι Ζαγορίου. Αφού σπούδασε στη Ρωσία και στη Βιέννη (όπου παρακολούθησε μαθήματα ιατρικής, φιλοσοφίας, ελληνικής και λατινικής φιλολογίας, φυσικομαθηματικής και φυσικής πειραματικής και ξένων γλωσσών), επέστρεψε στον τόπο του. Το 1795 ανέλαβε διευθυντής στη Μαρούτσειο Σχολή, ενώ ίδρυσε το 1797, με την οικονομική στήριξη του Ηπειρώτη εμπόρου στη Ρωσία Ζώη Καπλάνη την Καπλάνειο Σχολή, η οποία λειτούργησε έως το 1820 και από την οποία αποφοίτησε μεγάλος αριθμός σπουδαίων πνευματικών προσώπων. Έκανε προσπάθεια να δώσει άλλη διάσταση, πιο λαϊκή, με την καθιέρωση της δημοτικής γλώσσας, και πιο παιδαγωγική, με τη θέσπιση χρήσιμων μαθημάτων, στην εκπαίδευση της τουρκοκρατούμενης Ελλάδας και ήρθε σε σύγκρουση με άλλους κορυφαίους παράγοντες της παιδείας, κυρίως κληρικούς. Οι Άγγλοι, που τον θεωρούσαν Ρωσόφιλο, δεν επέτρεψαν να αναδειχθεί καθηγητής στην Ιόνιο Ακαδημία, της οποίας αναγορεύτηκε διδάκτορας. Στην Κέρκυρα παρέμεινε από το 1822 έως το 1828, με την αγωνία να στεριωθεί και να συγκροτηθεί ένα οργανωμένο ελληνικό κράτος. Λίγο πριν πεθάνει υπήρξε διευθυντής του Λυκείου Λευκάδας. 

Σημαντική προσωπικότητα

Ο Αθανάσιος Ψαλίδας δεν ξέχασε ούτε για μια στιγμή, παρά τη γοητεία του γαλλικού πνεύματος και του γερμανικού ιδεαλισμού, τα πολύτιμα βιώματα του γένους του ελληνικού. Και μέσα από τη διδασκαλία του και τα συγγράμματά του το ατίμητο μήνυμά του ήταν να ανυψωθούν οι Έλληνες πνευματικά σε όλους τους τομείς και να κερδίσουν, έτσι, τη λευτεριά. Κατόρθωσε, υψηλής αξίας προσωπικότητα, όπως ήταν, να μεταδώσει ένα πελώριο παιδαγωγικό νόημα, βαθύτερο, ουσιαστικότερο και ελληνικότερο σε σχέση με άλλα εκείνης της εποχής.