• Πώς ζούσαν άραγε οι νομάδες κτηνοτρόφοι του παρελθόντος και πώς είναι η καθημερινή διαβίωση των σημερινών μετακινούμενων κτηνοτρόφων της Ηπείρου; Πού κοιμούνται, τι τρώνε, πώς ικανοποιούν τις βασικές τους ανάγκες;

Πρόκειται για ερωτήματα τα οποία αναμένεται να απαντηθούν, με βιωματικό μάλιστα τρόπο, το αμέσως επόμενο διάστημα στο πλαίσιο δεκαήμερου εργαστηρίου που έχει ως αντικείμενο την ανακατασκευή παραδοσιακής βλάχικης καλύβας. Το εργαστήριο θα διεξαχθεί από το Οικομουσείο Ζαγορίου σε συνεργασία με την ΕΛΙΞ - Προγράμματα Εθελοντικής Εργασίας στους Δρυμάδες Πωγωνίου, στο «Κονάκι» του Μετακινούμενου Κτηνοτρόφου Κιόση. Διοργανώνεται δε στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2023.

Η κατασκευή της καλύβας θα γίνει με τη συμμετοχή ομάδας εθελοντών και εθελοντριών κάθε ηλικίας καθώς και από το πρόγραμμα «Αειθαλεία», το οποίο προάγει τον εθελοντισμό ατόμων τρίτης ηλικίας και την ενεργή συμμετοχή τους στα κοινά. Τη δράση υποστηρίζουν ο Δήμος Πωγωνίου και η Ένωση Μετακινούμενων Κτηνοτρόφων Ηπείρου (ΕΜΚΗ). 

Πώς φτιάχνεται η καλύβα;

Το πρωτότυπο αυτό εργαστήριο θα λάβει χώρα από αύριο, Παρασκευή και έως τις 2 Οκτωβρίου και θα περιλαμβάνει κατασκευαστικό σκέλος, αλλά και διαλέξεις από ειδικούς επιστήμονες και θεωρητικούς.

Συγκεκριμένα, οι συμμετέχοντες θα κατασκευάσουν μια παραδοσιακή βλάχικη καλύβα, η οποία στο παρελθόν αποτελούσε προσωρινό κατάλυμα στην ύπαιθρο για τους μετακινούμενους κτηνοτρόφους, μια αρχετυπική μορφή κατοίκησης των Νομάδων Βλάχων κτηνοτρόφων του προηγούμενου αιώνα. Μέσα από τη διαδικασία, η ομάδα θα έχει την ευκαιρία να αποκτήσει γνώσεις για τις κοινωνικές και τις πολιτισμικές πρακτικές των κτηνοτρόφων καθώς και για τα ήθη και έθιμα τους. Εξάλλου, κατά τη διάρκεια της δράσης, η ομάδα εθελοντών/ντριών θα συνεργαστεί με την τοπική κοινότητα και τους μετακινούμενους κτηνοτρόφους της περιοχής, προάγοντας την πολιτιστική κληρονομιά όχι μόνο ως επιτέλεση του παρελθόντος, αλλά και ως ζωντανού μέρους της τοπικής ταυτότητας.

Ανάδειξη κληρονομιάς

Σκοπός του όλου εγχειρήματος είναι, όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση, η ανάδειξη της μετακινούμενης κτηνοτροφίας, και η διάσωση της τόσο εφευρετικής πρακτικής δόμησης της καλύβας. Επιπλέον, ανάμεσα στους στόχους του προγράμματος είναι η ανάδειξη των παραμέτρων πολιτιστικής κληρονομιάς, η οποία χαρακτηρίζει τη μετακινούμενη κτηνοτροφία στην Ήπειρο και αποτελεί μέρος της ταυτότητας του τόπου, μαζί με το θετικό αντίκτυπο σε τομείς όπως ο τουρισμός, η αρχιτεκτονική και η τεχνολογία υλικών.

Σημειώνεται πως το Οικομουσείο Ζαγορίου είναι ένα ανοιχτού τύπου μουσείο που λειτουργεί από το 2014 για την ανάδειξη του μεικτού πολιτιστικού τοπίου του Ζαγορίου και την τοπική ανάπτυξη της περιοχής, με βιώσιμο και αειφόρο τρόπο. 

Η δε οργάνωση ΕΛΙΞ δραστηριοποιείται στο χώρο της εθελοντικής εργασίας και της μη-τυπικής εκπαίδευσης, διεξάγοντας επιμορφωτικές κατασκηνώσεις και άλλες δράσεις για νέες και νέους από την Ελλάδα και όλο τον κόσμο.