• «Η φύση του ανθρώπου είναι να νοιάζεται για το διπλανό του, όμως η καθημερινότητα και η κοινωνία τον αποπροσανατολίζει», τονίζει στον «Π.Λ.» ο ηθοποιός Κωνσταντίνος Φάμης, συμπληρώνοντας πως ένα καλό ερέθισμα συχνά αρκεί ως αφορμή ώστε να αλλάξει κανείς τον τρόπο που αντιμετωπίζει όσους είναι διαφορετικοί από εκείνον.

Τα παραπάνω με αφορμή την παράσταση «Βρωμιά», η οποία παρουσιάζεται για ένα τριήμερο, από σήμερα, μέχρι την Κυριακή, στο Καμπέρειο Θέατρο -χορηγός επικοινωνίας είναι ο «Π.Λ.». Το έργο έχει στο επίκεντρό του έναν μετανάστη, τον Σαντ, ο οποίος άφησε το Ιράκ αναζητώντας καλύτερη μοίρα στη Γερμανία, με τον πρωταγωνιστή του να τονίζει πως είναι κρίμα εξελιγμένες, κατ’ επίφαση, κοινωνίες, όπως η δική μας να μην αγκαλιάζουν ταλαιπωρημένους ανθρώπους όπως εκείνος. 

Η συνέντευξη

• Πώς είναι ως εμπειρία η «αναμέτρησή» σου με τον πρωταγωνιστή της «Βρωμιάς», τον Σαντ; 

-Δε θα την έλεγα αναμέτρηση αλλά συμπόρευση. Νιώθω ότι ο Σαντ είναι ένα δικό μου κομμάτι και η συνάντηση μαζί του κάθε φορά είναι μια διαδικασία αυτογνωσίας και ενεργοποίησης του συναισθηματικού μου κόσμου. 

• Τι αποκόμισες βιωματικά ενσαρκώνοντάς τον στην παράσταση;

-Η ενασχόλησή μου με αυτό το έργο με έκανε ακόμη πιο ευαίσθητο απέναντι στους ανθρώπους. Η μεγαλοψυχία και ο συναισθηματικός πλούτος αυτού του χαρακτήρα είναι πολύ συγκινητικός.

• Το έργο είναι μονόλογος, δύσκολο είδος για έναν ηθοποιό, υποθέτω… Ποια είναι για σένα ως πρωταγωνιστή του η μεγαλύτερη πρόκληση;

-Αυτήν την πρόκληση θα την ονόμαζα αναμέτρηση. Είναι δύσκολο είδος ο μονόλογος για έναν ηθοποιό. Μόνος πάνω στη σκηνή καλείσαι να είσαι ολόκληρος σε ετοιμότητα. Απ’ τα εκφραστικά σου μέσα μέχρι το σώμα, τη φωνή και το νευρικό σου σύστημα. Χρειάζεται να έχεις πολύ καλή αίσθηση του ρυθμού, δεδομένου του ότι δεν υπάρχει συμπαίκτης για να δημιουργηθεί από δύο ηθοποιούς. 

Το συγκεκριμένο έργο δε, αυξάνει κατά πολύ την δυσκολία εξαιτίας των πολλών και απότομων εναλλαγών του. Ο Σνάιντερ βάζει τον Σαντ να μιλά ως μετανάστης και ακαριαία αλλάζει ρόλο και γίνεται Γερμανός πολίτης. Ο ήρωας της «Βρωμιάς», μόνος μέσα στο υπόγειο δωμάτιό του άλλοτε είναι ευαίσθητος, άλλοτε μανιασμένος, άλλοτε πονεμένος και άλλοτε θυμωμένος. Πολλές οι απαιτήσεις για τον ηθοποιό που επωμίζεται αυτόν τον ρόλο. Αλλά και πολύ γοητευτική η διαδικασία. 

• Τι φταίει και άνθρωποι όπως ο ήρωας του έργου μένουν «ξένοι» στις νέες τους πατρίδες; Είναι οι προκαταλήψεις των ανθρώπων στις χώρες υποδοχής, είναι τα στερεότυπα, ο ρατσισμός; Μπορεί να έχουν μερίδιο ευθύνης και οι ίδιοι οι μετανάστες που δεν μπορούν ή δεν θέλουν να προσαρμοστούν;

-Καταρχάς, δεν πιστεύω ότι ο μετανάστης έχει την παραμικρή ευθύνη. Ποτέ το θύμα δεν έχει ευθύνη. Αν σκεφτόμουν κάτι τέτοιο θα συντασσόμουν και με τις γνωστές φράσεις που συχνά λέγονται σε θύματα κακοποίησης, είτε σεξουαλικής, είτε σωματικής. Διότι οι μετανάστες είναι θύματα πολύ συχνά. Οι άνθρωποι αυτοί δε φέρουν καμία ευθύνη για την δυσκολία μας να αποδεχτούμε κάτι που δε μοιάζει με μας. Να τους δώσουμε χώρο και να τους γνωρίσουμε. Κι αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μην αφομοιώνονται και να μένουν ξένοι. Τουλάχιστον στις περισσότερες περιπτώσεις.

Επίσης, όταν κανείς αποφασίζει, με πόνο ψυχής τις περισσότερες φορές, να αφήσει την οικογένεια του, το σπίτι του και τους δικούς του ανθρώπους πίσω και να ταξιδέψει σε ένα άγνωστο μέρος για μια καλύτερη ζωή, είναι τουλάχιστον υποχρέωση των ανθρώπων που τον υποδέχονται να τον αγκαλιάσουν και να τον καλοδεχτούν ώστε να του κάνουν αυτήν την μετάβαση λιγότερο οδυνηρή. Αντ´ αυτού, επιλέγουμε τον ρατσισμό τις περισσότερες φορές. Ποσό άδικο για αυτούς τους ανθρώπους. 

• Έχεις καταλήξει σε μία εξήγηση για τους λόγους που ως εξελιγμένες κοινωνίες φοβόμαστε, αντιμετωπίζουμε με δυσπιστία ή αδιαφορούμε εντελώς για τον άλλο, τον διαφορετικό από εμάς;

-Δυσπιστώ κατά πόσο ζούμε σε ουσιαστικά εξελιγμένες κοινωνίες. Αν ήμασταν δε θα χρειαζόταν να κουβεντιάζουμε τώρα γι’ αυτά τα θέματα ούτε θα αφορούσε τόσο αυτό το έργο. Ζούμε σε μια συντηρητική κοινωνία που χρειάζεται πολλή δουλειά ακόμα για να μπορέσει να ονομάζεται εξελιγμένη. Γίνονται βέβαια βήματα σημαντικά. Αργά αλλά γίνονται. 

Ένας σημαντικός λόγος αδιαφορίας προς τον συνάνθρωπο πιστεύω πως είναι και το γεγονός ότι οι άνθρωποι στερούνται ενσυναίσθησης και όλο και περισσότερο επιλέγουν να μένουν μόνοι. Αντικαθιστώντας την δια ζώσης επικοινωνία, η μοναξιά αυξάνεται κι αυτό έχει ως αποτέλεσμα να σκεφτόμαστε συχνά μόνο τον εαυτό μας, αδιαφορώντας για τον διπλανό μας. Μοιάζει πιο βολικό να φοβάται κανείς να γνωρίσει κάποιον που δεν μοιάζει με εκείνον. Χρειάζεται εσωτερική μετακίνηση και οι άνθρωποι δεν μπαίνουν εύκολα στη διαδικασία, νομίζω. 

• Ερμηνεύεις τον Σαντ αρκετά χρόνια τώρα, από το 2016. Έχει αλλάξει ο τρόπος που αντιμετωπίζεις τον ήρωα;

-Σίγουρα. Η παράσταση είναι ένας ζωντανός οργανισμός που ολοένα μεταβάλλεται. Υπάρχει φυσικά ο βασικός πυρήνας αλλά όσο ο ηθοποιός αποκτά νέες εμπειρίες με το πέρασμα του χρόνου, τόσο και ο ρόλος εξελίσσεται, εμπλουτίζεται και η ερμηνεία αποκτά κι άλλο βάθος. Μού αρέσει που επιστρέφω κάθε τόσο σ’ αυτόν τον χαρακτήρα. Κι επειδή τον αγαπώ αλλά κι επειδή, όταν περνάει ένα χρονικό διάστημα, ανακαλύπτω αλλά σημεία που θέλω να φωτίσω. Αυτή η διαδικασία με έναν ρόλο δεν τελειώνει ποτέ, έτσι κι αλλιώς. 

• Τι εισπράττεις από το κοινό τόσο της Αθήνας όσο και της περιφέρειας παρουσιάζοντας τη «Βρωμιά»; Προβληματίζονται από το θέμα του έργου, τους δίνει κίνητρο να συζητήσουν ή μήπως για τους περισσότερους περνάει… ξώφαλτσα;

-Δε θέλω να φανώ υπερβολικός αλλά νομίζω πως δε μένει κανείς ασυγκίνητος. Ο Σνάιντερ έχει γράψει ένα εξαιρετικό έργο και έναν πολύ ανθρώπινο χαρακτήρα και, παρέα με την Κατερίνα Πολυχρονοπούλου, την σκηνοθέτη της παράστασης, φτιάξαμε μια πολύ συγκινητική και ειλικρινή παράταση. Η αγάπη, οι αγκαλιές και η ζεστασιά που έχω λάβει απ´ τον κόσμο είναι κάτι που μού δίνει πολλή χαρά. Τέλος, πιστεύω ότι η φύση του ανθρώπου είναι να νοιάζεται για το διπλανό του. Η καθημερινότητα και η κοινωνία είναι που τον αποπροσανατολίζει. Οπότε αν παρακολουθήσει κάτι που θα τον συγκινήσει, αυτό ίσως σταθεί ικανό να τον μετακινήσει και να σκεφτεί πώς θα φερθεί σε έναν διαφορετικό από εκείνον άνθρωπο την επόμενη φορά. Είτε αυτός είναι μετανάστης, είτε ντύνεται διαφορετικά από εκείνον, ή επιλέγει άλλον σεξουαλικό προσανατολισμό. Αυτό έχω ακούσει από μηνύματα που έχω δεχτεί για την παράσταση.

• Πώς είναι ως εμπειρία η περιοδεία με ένα θεατρικό έργο ανά την Ελλάδα στις μέρες μας; Παρατηρείς αλλαγές σε σχέση με παλιότερα; Ο κόσμος αγαπάει ακόμα το θέατρο; Το στηρίζει;

-Μου αρέσει πολύ να ταξιδεύω τον χειμώνα παίζοντας παραστάσεις σε διαφορετικά μέρη. Το απολαμβάνω κι αυτό που παρατηρώ είναι ότι, δεδομένης της χαμηλής προσφοράς, το κοινό της επαρχίας έχει μεγάλη ανάγκη από καλές παραστάσεις και τις στηρίζει. Νομίζω επίσης ότι όλο και περισσότερο ο κόσμος πάει στο θέατρο. Κι αυτό φάνηκε και μετά την καραντίνα. Το θέατρο μπορεί να είναι μια πολυτελής επιλογή ψυχαγωγίας αλλά νομίζω πως ποτέ δε θα σταματήσουν οι άνθρωποι να το αγαπούν. Η μαγεία της επικοινωνίας μεταξύ σκηνής και θεατή δεν αντικαθίσταται με τίποτα.