Η 19η Μαΐου έχει καθιερωθεί ως Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου και κάθε χρόνο τιμάται με πολλές εκδηλώσεις σε όλη τη χώρα.

Στα Γιάννενα συγκινητικές εκδηλώσεις έλαβαν χώρα το απόγευμα του Σαββάτου στην πλατεία Μαβίλη, με πρωτοβουλία της Αδελφότητας Ποντίων και Μικρασιατών Ηπείρου. Πλήθος κόσμου παρακολούθησε την ομιλία του Βαλκανιολόγου και υποψ. διδάκτορα Ιστορίας Α.Π.Θ. Στέλιου Ιωαννίδη με  θέμα «Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου. Διπλωματικά έγγραφα και εκθέσεις μητροπολιτών», ενώ καθήλωσαν προσωπικές μαρτυρίες. Ακούστηκαν, τραγούδια από την χορωδία «Ανάσπαλτος Πατρίδα», αλλά και ο πυρρίχιος χορός «Βουβή Σέρρα».

Η Αδελφότητα 

Όπως αναφέρει σε ανακοίνωσή της η Αδελφότητα Ποντίων «ο λόγος του κ. Ιωαννίδη ανέσυρε με δύναμη και σεβασμό την αλήθεια της γενοκτονίας, με λόγια που τίμησαν την Ιστορία και ξύπνησαν συνειδήσεις. Η χορωδία μας «Ανάσπαλτος Πατρίδα» έδωσε πνοή σε λέξεις και μελωδίες που έρχονται από τη γη του Πόντου, κουβαλώντας μνήμη, καημό και ψυχική δύναμη.

»Οι μαρτυρίες των κατοίκων της Ανατολής, αυθεντικές και συγκλονιστικές, φώτισαν το ανθρώπινο πρόσωπο μιας τραγωδίας που δεν έχει ξεχαστεί, αφηγούμενες τις ζωές των παππούδων μας, την πορεία τους και τους αγώνες τους για επιβίωση και αξιοπρέπεια. Η «βουβή Σέρρα» η σιωπηλή κραυγή της μνήμης. Με μοναδική έκφραση το σώμα και το βλέμμα, μετέφερε τον πόνο, την απώλεια και το αβάσταχτο βάρος της γενοκτονίας. 

Σας ευχαριστούμε που σταθήκατε στο πλευρό μας, σε αυτό το ιερό χρέος της Μνήμης και της Τιμής. Η μνήμη αποτελεί θεμέλιο της ύπαρξής μας· τη φυλάσσουμε ως ιερό καθήκον απέναντι στους προγόνους μας».

Στην Ανατολή 

Εκδηλώσεις Μνήμης της Γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού θα λάβουν χώρα και την ερχόμενη Κυριακή, 25 Μαΐου στην Ανατολή.

Την ευθύνη της διοργάνωσης έχουν η Περιφέρεια Ηπείρου και ο Δήμος Ιωαννιτών. Το πρόγραμμα των εκδηλώσεων περιλαμβάνει Θεία Λειτουργία στον Ναό Της Του Θεού Σοφίας Ανατολής (10.00), επιμνημόσυνη δέηση (10.45), χαιρετισμούς και καταθέσεις στεφάνων στο Μνημείο «Αλησμόνητων Πατρίδων» (οδός Ιωαννίνων-Ανατολή). Σε περίπτωση κακοκαιρίας θα μεταφερθούν στην αίθουσα εκδηλώσεων του Πνευματικού Κέντρου Ανατολής.

Η γενοκτονία των Ποντίων

Η γενοκτονία των Ποντίων αποτελεί ένα από τα πιο τραγικά κεφάλαια της σύγχρονης ελληνικής και παγκόσμιας ιστορίας. Αναφέρεται στη μαζική και συστηματική εξόντωση του ελληνικού πληθυσμού της περιοχής του Πόντου, που βρίσκεται στο βόρειο τμήμα της Μικράς Ασίας, κατά την περίοδο 1912–1923.

Οι Πόντιοι ήταν Έλληνες με ιστορία χιλιάδων ετών στον Εύξεινο Πόντο. Διατηρούσαν τη γλώσσα, τη θρησκεία και τα ήθη και έθιμά τους, ενώ είχαν αναπτύξει σημαντικές κοινότητες, σχολεία, εκκλησίες και εμπορική δραστηριότητα. Ωστόσο, στο πλαίσιο των αναταραχών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και της ανόδου του τουρκικού εθνικισμού, στοχοποιήθηκαν ως «εχθρικό στοιχείο».

Από το 1912 ξεκίνησαν οι πρώτοι διωγμοί: συλλήψεις, εξορίες, πορείες θανάτου, βιασμοί, καταστροφές χωριών και μοναστηριών. Η κατάσταση επιδεινώθηκε δραματικά μετά την αποβίβαση του Μουσταφά Κεμάλ στη Σαμψούντα στις 19 Μαΐου 1919, ημερομηνία που θεωρείται η αρχή της δεύτερης φάσης της γενοκτονίας. Χιλιάδες Πόντιοι εκτελέστηκαν ή εξαναγκάστηκαν να πεθάνουν από πείνα και κακουχίες. Περισσότεροι από 350.000 Πόντιοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις πατρογονικές τους εστίες.

Η γενοκτονία ολοκληρώθηκε με την ανταλλαγή πληθυσμών που προβλέφθηκε από τη Συνθήκη της Λωζάννης το 1923. Οι Πόντιοι πρόσφυγες έφτασαν στην Ελλάδα, φέρνοντας μαζί τους τον πολιτισμό, τη μουσική, τη γλώσσα και τις παραδόσεις τους, συμβάλλοντας καθοριστικά στον εμπλουτισμό της ελληνικής κοινωνίας, παρά τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν στην αρχή.

Η 19η Μαΐου καθιερώθηκε ως Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ποντίων, ώστε να τιμώνται οι ψυχές των αδικοχαμένων και να διατηρείται η ιστορική μνήμη ζωντανή. Η γενοκτονία των Ποντίων είναι αναγνωρισμένη  επισήμως από την Ελλάδα με νόμο του 1994 (N. 2193/1994).

Η αναγνώριση της γενοκτονίας από τη διεθνή κοινότητα αποτελεί καθήκον απέναντι στην αλήθεια, τη δικαιοσύνη και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.