Λίγες πόλεις ανά τον κόσμο έχουν τόσο επικίνδυνη ατμοσφαιρική ρύπανση όσο η πρωτεύουσα της Κίνας, το Πεκίνο των εκατομμυρίων κατοίκων. Ανάμεσά τους και τα Γιάννενα, τα οποία αναδεικνύονται «πρωταθλήτρια» πόλη στις συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων, ιδιαίτερα κάθε χειμώνα, με την εμφάνιση της αιθαλομίχλης. 

Αυτό τόνισε ο Δήμαρχος Θωμάς Μπέγκας μιλώντας στο 2ο συνέδριο του Aristotelis Climate Forum που διεξήχθη στην Αθήνα, κατά την παρέμβασή του στη θεματική ενότητα με τίτλο «Υγιείς και Bιώσιμες Πόλεις. Προκλήσεις και Λύσεις για το Αστικό Μέλλον» που αφορούσε την ατμοσφαιρική ρύπανση στις ελληνικές πόλεις. Αυτό μάλιστα συμβαίνει, όπως είπε, παρά τη συμμετοχή των Ιωαννίνων στην Ευρωπαϊκή αποστολή «Net Zero Cities» που αφορά στις 100 κλιματικά ουδέτερες και έξυπνες πόλεις.

Όπως επισήμανε, το πρόβλημα οφείλεται σχεδόν αποκλειστικά στην οικιακή καύση βιομάζας, η οποία επιλέγεται λόγω της ενεργειακής φτώχειας, των τοπικών συνηθειών, του υψηλού κόστους του πετρελαίου θέρμανσης, των γεωμορφολογικών χαρακτηριστικών της περιοχής (κλειστό λεκανοπέδιο, έντονος χειμώνας, άπνοια) και της χαμηλής ενεργειακής απόδοσης των κατοικιών.

Τι κάνει ο Δήμος

Ο Δήμος Ιωαννιτών, όπως σημείωσε ο κ. Μπέγκας, ως μια πρώτη γραμμή άμυνας κινείται σε μία σειρά από άξονες. Ο πρώτος είναι η οργάνωση καμπάνιας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των πολιτών. Ακολουθεί η καταγραφή της ενεργειακής απόδοσης των κατοικιών και η εκτίμηση των συνοφελειών στην υγεία μέσω του ευρωπαϊκού προγράμματος Metronome, σε συνεργασία με την ΕΛΣΤΑΤ και το Εθνικό Αστεροσκοπείο.

Ο Δήμος ποντάρει επίσης στη διεκδίκηση θεσμικών και χρηματοδοτικών εργαλείων για ενεργειακές αναβαθμίσεις ιδιωτικών κτιρίων, με ευνοϊκούς όρους ειδικά για την περιοχή, καθώς και στη λειτουργία διεπιστημονικής επιτροπής με τη συμμετοχή του ΤΕΕ Ηπείρου και του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.

Κλείνοντας την τοποθέτησή του, ο Δήμαρχος τόνισε την ανάγκη «οι αρχές να ακολουθήσουν μια ολιστική προσέγγιση διαχείρισης σε κεντρικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, επιδοτώντας καθαρότερες εναλλακτικές λύσεις θέρμανσης, όπως οι αντλίες θερμότητας. Σχεδιάζοντας εξειδικευμένο πρόγραμμα ενεργειακών αναβαθμίσεων κτιρίων, καθώς το πρόβλημα δεν είναι οριζόντιο πανελληνίως, ενώ ο κίνδυνος για τη Δημόσια υγεία είναι τεκμηριωμένα υψηλότατος. Μειώνοντας τις τιμές του πετρελαίου θέρμανσης και αναπτύσσοντας υποδομές φυσικού αερίου».

Το Κλιματικό Σύμφωνο

Ο κ. Μπέγκας παρουσίασε επίσης τις παρεμβάσεις που προγραμματίζει ο Δήμος Ιωαννιτών στο πλαίσιο του Κλιματικού Συμφώνου και της ευρωπαϊκής αποστολής για τις κλιματικά ουδέτερες πόλεις.

Όπως ανέφερε, ανάμεσα στα έργα που βρίσκονται υπό σχεδιασμό περιλαμβάνονται η δημιουργία ποδηλατόδρομου κατά μήκος του αστικού παραλίμνιου μετώπου, η βιοκλιματική ανάπλαση της πλατείας Χατζή, η ανάπλαση του κεντρικού υπαίθριου δημοτικού πάρκινγκ και η μετατροπή του σε ζώνη εμπλουτισμένου πρασίνου, η ανάπλαση εννέα σχολικών αυλών με συμμετοχικό σχεδιασμό και βιοκλιματικά κριτήρια και ο σχεδιασμός νέας Δημοτικής Λαϊκής Αγοράς που θα ενσωματώνεται αρμονικά στο αστικό περιβάλλον.

Ο Στ. Καλογιάννης

Στις εργασίες του 2ου Aristotelis Climate Forum συμμετείχε και ο Σταύρος Καλογιάννης, ο οποίος, μεταξύ άλλων, αναφέρθηκε στις μεγάλες μεταρρυθμίσεις που υλοποίησε το ΥΠΕΧΩΔΕ στον σχεδιασμό, την περίοδο 2004 - 9, όταν για πρώτη φορά η χώρα απέκτησε εθνικό και ειδικό χωροταξικό σχεδιασμό (για ΑΠΕ, Βιομηχανία, Τουρισμό), ο οποίος εφαρμόζεται μέχρι σήμερα. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στα Ρυθμιστικά Σχέδια των μεγάλων περιφερειακών πόλεων, για τα οποία δεν εκδόθηκε ΠΔ. 

Αναφερόμενος στα 257 Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια που εκπονούνται, ο κ. Καλογιάννης δήλωσε ότι αποτελούν μεγάλη επιτυχία και μπορούν να φέρουν μετρήσιμες βελτιώσεις στην ποιότητα ζωής των πολιτών και στον τρόπο εξέλιξης του αστικού χώρου, δεδομένου ότι με αυτά λύνονται πολλά θέματα συγχρόνως: καθορίζονται χρήσεις γης, οριοθετούνται οικισμοί και ρέματα, καθορίζονται ζώνες υποδοχής συντελεστή δόμησης. 

Όπως τόνισε, «το μεγάλο στοίχημα που έχουμε μπροστά μας είναι η έγκαιρη ολοκλήρωση των μελετών ΤΠΣ/ΕΠΣ και η έκδοση των Προεδρικών Διαταγμάτων έγκρισής τους. Απαιτείται ουσιαστική συνεργασία μελετητών, Δήμων, Υπ. Περιβάλλοντος, πολιτών και εν τέλει του Συμβουλίου Επικρατείας».