Σε εξέλιξη βρίσκεται η αποκατάσταση του Κάστρου της Κιάφας στο Σούλι, η οποία υλοποιείται από την αρμόδια Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων του υπουργείου Πολιτισμού 

Η εξειδικευμένη εταιρία "Έντι Ι. Ράφτης" που κάνει τις εργασίες, τις προχωρά με κανονικούς ρυθμούς και το μέχρι τώρα αποτέλεσμα είναι πολύ ικανοποιητικό. Η ίδια εταιρία αναστηλώνει και το Τζαμί Καλούτσιανης και θεωρείται ειδική στις αποκαταστάσεις μνημείων. Το έργο, προϋπολογισμού 1,5 εκατ. ευρώ που προέρχονται από το Ταμείο Ανάκαμψης, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, αναμένεται να ολοκληρωθεί σε 10 περίπου μήνες από τώρα, δηλαδή προς τα μέσα του 2026.

Αναγκαία παρέμβαση

Χρειαζόταν άμεσα η συγκεκριμένη παρέμβαση, γιατί το Κάστρο της Κιάφας κατέρρεε ημέρα με την ημέρα, αφού είχε υποστεί φθορά από το χρόνο, αλλά και από μεγάλο σεισμό στις 21/3/2020, που προκάλεσε εξαιρετικά σοβαρές ζημιές και καταρρεύσεις, σε πολλαπλά σημεία της περιμέτρου της εξωτερικής και εσωτερικής τοιχοποιίας, καθώς και στις οχυρωματικές κατασκευές του προμαχώνα. 

Κομμάτι της ιστορίας

Παρότι κτίστηκε από τον Αλή πασά, το Κάστρο της Κιάφας είναι συνδεδεμένο με την ιστορία του Σουλίου και αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας του. Οι σκληροτράχηλοι πολεμιστές του Σουλίου, με τη «σπαρτιάτικη» εκπαίδευση, δεν γνώριζαν από κάστρα, αλλά έπιαναν ένα φυσικό συνήθως «ταμπούρι», από τα πάμπολλα που τους πρόσφεραν τα βουνά τους, κι από εκεί επιδίδονταν σε κλεφτοπόλεμο ακόμη και τη νύχτα. Θρυλείται ότι από την κορυφή του λόφου της Κιάφας ξεκίνησε και η επίθεση των 400 γυναικών του Σουλίου με επικεφαλής τη Μόσκω Τζαβέλα, στην εκστρατεία του καλοκαιριού του 1792, οι οποίες έδωσαν το σύνθημα της υποχώρησης στον στρατό του Αλή, αναγκάζοντας και τον ίδιο να καταφύγει στα Γιάννενα για να σωθεί.

Έργο του Αλή πασά

Το Κάστρο της Κιάφας Σουλίου χτίστηκε από τον Αλή πασά μετά το τέλος του δεύτερου πολέμου με τους Σουλιώτες (1802 - 1803), που κατέληξε στην καταστροφή τους. Μετά τον πόλεμο του 1800 την ανατίναξη του Κουγκίου το 1803 και την έξοδο των Σουλιωτών προς την Πάργα, το Ζάλογγο και την μονή Σέλτσου, ο Αλήε έχτισε το ισχυρό κάστρο με ανάκτορο – φρούριο. Οι κάτοικοι στο Τετραχώρι του Σουλίου, όταν ήταν σε κίνδυνο, κατέφευγαν σαν τελευταίο καταφύγιο στο ύψωμα της Τρύπας, όπου υπήρχε πρώτα ένας πύργος (Κούλια) στη θέση Κιάφα και είχε και νερό (πόλεμος του 1792). Στον πόλεμο του 1800 οι Σουλιώτες οχύρωσαν και το Κούγκι με δύο πυροβόλα. 

O Αλή πασάς πάνω στην Κιάφα έφτιαξε το κάστρο για να μην ξαναπατήσουν στην περιοχή του Σουλίου. Το κάστρο χτίστηκε στο ύψωμα Μπίρα ή Τρύπα. Είχε πρόσβαση μόνο από τα ανατολικά, διέθετε πολυγωνικούς προμαχώνες, δύο πύλες εισόδου, θυρίδες ελαφρών όπλων, το σεράι του Αλή, αθέατους διάδρομους επικοινωνίας, αποθήκες, δύο στέρνες νερού, ενδιάμεσους προμαχώνες. Μετά την απελευθέρωση από τους Τούρκους το 1912, εγκαταλείφθηκε οριστικά.

Μέσα από την αναστήλωση του Κάτρου της Κιάφας, αλλά και με την ανάδειξη του ιστορικού χώρου του Σουλίου (που είναι επιβεβλημένη με την υπέρβαση των διάφορων εμποδίων, αλλά και την αποφασιστικότητα, η οποία πρέπει να επιδειχθεί), μπορούν να ανατείλουν παλαιά ιδανικά και να τιμηθούν οι Σουλιώτες, οι οποίοι τον ωραίο Ελληνικό θρύλο τον μετέτρεψαν σε ζωντανή ιστορία.

π. Ηλίας Μάκος