Καίριας σημασίας υπόθεση είναι η διαχείριση βάσει σχεδίου των καλαμώνων της λίμνης Παμβώτιδας, ώστε αφενός να μην επεκταθούν υπερβολικά σε βάρος της και αφετέρου να επιτελούν τις ευεργετικές τους λειτουργίες για το σπάνιο οικοσύστημά της, κυρίως ως «σπίτι» πουλιών, ερπετών και αμφίβιων ειδών.

Τη συγκεκριμένη δυνατότητα δίνει η προμήθεια αμφίβιου μηχανήματος και συγκεκριμένα ενός ειδικού καλαμοκοπτικού ερπυστριοφόρου Truxor, το οποίο προμηθεύτηκε ο ΟΦΥΠΕΚΑ στο πλαίσιο υλοποίησης της πράξης «Διαχειριστικές Δράσεις Προστατευόμενων Περιοχών, Ειδών και Οικοτόπων στην περιοχή ευθύνης  του τέως Φορέα Διαχείρισης Παμβώτιδας Ιωάννινων» του ΕΠ-ΥΜΕΠΕΡΑΑ.

Με την άφιξη του οχήματος έγινε επίδειξη κοπής καλαμώνα στην περιοχή της Αμφιθέας από το προσωπικό της Μονάδας Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών Ηπείρου του ΟΦΥΠΕΚΑ και  πραγματοποιήθηκε συζήτηση για τη σημασία του σημαντικού αυτού οικοτόπου και την αναγκαιότητα διαχείρισής του βάσει ειδικού σχεδίου. Στην επίδειξη συμμετείχε και ο βουλευτής Ιωαννίνων Γιώργος Αμυράς. 

Πολλαπλές λειτουργίες

Ο καλαμώνας αποτελεί ένα πολύ σημαντικό στοιχείο του οικοσυστήματος της λίμνης Παμβώτιδας με πολλαπλές λειτουργίες. Συγκεκριμένα, αποτελεί ενδιαίτημα για πληθώρα ομάδων οργανισμών (πουλιά, μικρά θηλαστικά, ερπετά, αμφίβια, έντομα, μαλάκια), ενώ παράλληλα λειτουργεί σαν φίλτρο για τις εισροές ομβρίων και αποτελεί κατάλληλο χώρο αναπαραγωγής για τα ψάρια καθώς ζεσταίνεται νωρίτερα την άνοιξη.

Σύμφωνα με ανακοίνωση της Μονάδας Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών Ηπείρου, η διαχείρισή του με βάση συγκεκριμένο σχεδιασμό, λειτουργεί ευεργετικά για τη βιοποικιλότητα, μέσω της δημιουργίας υγρολίβαδων  και της διευκόλυνσης της πρόσβασης διαφόρων ειδών προς αυτά τα ρηχά νερά  και της αύξησης της ετερογένειας στην δομή της ελοφυτικής βλάστησης μέσα από την  δημιουργία ανοιγμάτων. Η αξία των καλαμώνων αυξάνει όσο αυξάνει η ετερογένειά τους, καθώς παρέχουν ποικιλία ενδιαιτημάτων για διάφορα είδη, ενώ από την άλλη, η μη διαχείρισή τους μπορεί να οδηγήσει στην πύκνωσή, μειωμένη ποικιλότητα ειδών, βαθμιαία επέκτασή του σε βάρος του  υγροτόπου και επιτάχυνση της φυσικής διαδοχής του  προς ένα χερσαίο οικοσύστημα, όπως τονίζεται σχετικά. 

Στόχος η προστασία

Σκοπός της δράσης του ΥΜΕΠΕΡΑΑ «Διαχείριση καλαμώνων, με στόχο την βελτίωση των βιοτόπων αναπαραγωγής και τροφοληψίας υδρόβιων ειδών και την αύξηση του αναπαραγόμενου πληθυσμού της Βαλτόπαπιας (Aythya nyroca) στη λίμνη Παμβώτιδα» ήταν να διασφαλιστεί η προστασία και αναβάθμιση των οικολογικών λειτουργιών των καλαμώνων, να επιτευχθεί η βελτίωση των ενδιαιτημάτων συγκεκριμένων προστατευόμενων ειδών, καθώς και η διατήρηση σημαντικών οικοτόπων. Στο πλαίσιο αυτό πραγματοποιήθηκαν στοχευμένες κοπές στον καλαμώνα, σύμφωνα με το σχέδιο διαχείρισης που ολοκλήρωσε η Μονάδα Διαχείρισης. Έτσι, για την  Βαλτόπαπια, που λειτουργεί ως είδος - ομπρέλα,  οι στοχευμένες κοπές που υλοποιήθηκαν για την διατήρηση και βελτίωση των πληθυσμών της, ωφελούν, όπως αναφέρεται και πολλά ακόμη είδη πουλιών και υδρόβιων οργανισμών, που χρησιμοποιούν τα κρίσιμα παραλίμνια ενδιαιτήματα της Παμβώτιδας.

Xρήσιμες μετρήσεις

Στο μεταξύ, χρήσιμα στοιχεία για τη μόλυνση του αέρα αλλά και την ποιότητα των υδάτων της λίμνης προσφέρει η «Pamvotis, a Digital For Green common pool of resources- Παμβώτις», μια ψηφιακή, πράσινη κοινή δεξαμενή πόρων, η οποία εγκατέστησε δύο σταθμούς αισθητήρων με τους οποίους μετρώνται δεδομένα όπως ύψος στάθμης, θερμοκρασία υγρού και επίσης παράμετροι όπως η ηλεκτρική αγωγιμότητα, το pH, το διαλυμένο οξυγόνο, το αμμώνιο (NH₄⁺) και τα ιτρικά (NO₃⁻) του νερού.

Το DFGLake είναι ένα πιλοτικό έργο διάρκειας 12 μηνών, που εφαρμόζεται στην περιοχή της λίμνης Παμβώτιδας στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου καινοτομίας CLIMABOROUGH. Στο πλαίσιό του προτάθηκε η εγκατάσταση ενός πλήρους Μετεωρολογικού Σταθμού στην περιοχή του Πάρκου Ερμηνείας του Οικοσύστηματος της Παμβώτιδας του ΟΦΥΠΕΚΑ και ενός σταθμού Ποιότητας Αέρα στο Παράρτημα του Δημαρχείου Ιωαννιτών, στην Κατσικά. 

Πλέον, ο Δήμος Ιωαννιτών έχει στην διάθεσή του μετρήσεις αέρα, ηλιοφάνειας, θερμοκρασίας και υγρασίας  μαζί με μετρήσεις αιωρούμενων σωματιδίων (ΡΜ2.5 και ΡΜ10) κλπ.