Μέσα στο 2027 αναμένεται να ολοκληρωθεί η ανάρτηση των δασικών χαρτών για το σύνολο της χώρας. Στην Ήπειρο η ανάρτησή τους έχει ολοκληρωθεί και η διαδικασία βρίσκεται πλέον στο στάδιο της κύρωσης.

Ωστόσο, υπάρχουν ακόμα σημαντικές εκκρεμότητες που πρέπει να αντιμετωπιστούν στο μεσοδιάστημα. Η βασικότερη ίσως όλων, είναι τα αυθαίρετα σε δασικές εκτάσεις. Η κατεδάφισή τους όπως συμβαίνει στις ακτές είναι αδύνατη, άρα μόνη εφικτή λύση είναι η τακτοποίηση των συγκεκριμένων ακινήτων, τα οποία ανέρχονται σε περίπου 100.000. Το ζήτημα αφορά και την περιοχή μας και φαίνεται πως το Υπουργείο Περιβάλλοντος το έχει θέσει σε προτεραιότητα. Έτσι, μέσα στις επόμενες εβδομάδες αναμένεται να ανοίξει μία νέα ψηφιακή πλατφόρμα, στην οποία θα υποβάλλονται αιτήσεις υπαγωγής σε σχετική ρύθμιση, η οποία εκτιμάται πως θα είναι πιο αυστηρή από την προηγούμενη και σύμφωνη με τις σχετικές αποφάσεις του ΣτΕ, ώστε να μπει οριστικά τάξη, πάντα με σεβασμό στο περιβάλλον.

Η διαδικασία

Το πώς θα γίνεται η υπαγωγή δασικών αυθαιρέτων στη νέα ρύθμιση του ΥΠΕΝ, δεν έχει «κλειδώσει» ακόμα. Ωστόσο, επί τάπητος βρίσκεται το σενάριο να εφαρμοστεί το ίδιο μοντέλο με αυτό που εφαρμόζεται στην τακτοποίηση αυθαιρέτων εντός σχεδίου. Δηλαδή, θα γίνεται δήλωση και υπαγωγή αυθαιρέτου έναντι προστίμου, με σαφή κριτήρια επιλεξιμότητας και διαφάνεια στα βήματα που πρέπει να ακολουθήσουν οι ιδιοκτήτες. Η ρύθμιση θα αφορά αποκλειστικά συστάδες κατοικιών εντός εκτάσεων δασικού χαρακτήρα (οικιστικές πυκνώσεις) και στοχεύει να δώσει μια ενδιάμεση λύση μέχρι την ολοκλήρωση των δασικών χαρτών στα τέλη του 2027. 

Η νομοθετική παρέμβαση, σύμφωνα με πληροφορίες, θα περιλαμβάνει σαφή ορισμό των περιοχών ένταξης, χρονοδιαγράμματα, προβλέψεις για έλεγχο και μηχανισμούς αποτροπής νέων παραβάσεων.

Οι εξαιρέσεις

Στη νέα ρύθμιση δεν θα μπορεί να υπαχθεί ώστε να νομιμοποιηθεί, κάθε αυθαίρετη κατασκευή εντός δάσους. Θα εξαιρούνται κτίσματα τα οποία δεν είναι κατοικίες, ούτε κατασκευές που συνοδεύουν αποκλειστικά την κατοικία (π.χ. τουριστικές ή βιομηχανικές εγκαταστάσεις), κατασκευές που ανεγέρθηκαν μετά τις 28/7/2011, ακίνητα σε περιοχές του δικτύου Natura 2000, κτίσματα σε αιγιαλό, ακίνητα σε αρχαιολογικούς χώρους, αλλά και κατασκευές σε περιοχές που έχουν κηρυχθεί υποχρεωτικά αναδασωτέες και ανεγέρθηκαν μετά την κήρυξη της αναδάσωσης.

Με αυτό τον τρόπο, όπως αναφέρει η ιστοσελίδα «NewsOnline», το ΥΠΕΝ επιχειρεί να θέσει καθαρές γραμμές ανάμεσα σε περιοχές που μπορούν να ρυθμιστούν με όρους ασφάλειας δικαίου και προστασίας του περιβάλλοντος και σε εκείνες που εξ ορισμού πρέπει να μείνουν εκτός.

Πενιχρά αποτελέσματα

Πενιχρά ήταν τα αποτελέσματα της προηγούμενης προσπάθειας καταγραφής και προσωρινής εξαίρεσης από κατεδάφιση αυθαίρετων σε δασικές εκτάσεις. Αυτή είχε τρέξει από τα τέλη του 2022 (Οκτώβριος) μέχρι την άνοιξη του 2023 (Μάρτιος) με μία τρίμηνη παράταση, μέσω πλατφόρμας του Κτηματολογίου.

Οι ιδιοκτήτες που υπέβαλαν αίτηση μέχρι την ορισθείσα προθεσμία, εξασφάλιζαν πάγωμα διοικητικών προστίμων και προσωρινή εξαίρεση από κατεδάφιση με παράβολο 250 ευρώ. Ωστόσο, η συμμετοχή κινήθηκε χαμηλά. Στο πρώτο τρίμηνο υποβλήθηκαν μόλις 620 οριστικές αιτήσεις, ενώ μέχρι τη λήξη συγκεντρώθηκαν συνολικά 2.772 δηλώσεις, αντιστοιχώντας σε 382.653 παράνομα τετραγωνικά. Τα στοιχεία αυτά ανέδειξαν την ανάγκη για πιο ξεκάθαρους κανόνες, καλύτερη ενημέρωση των πολιτών και πλήρη συμβατότητα με τη νομολογία του ΣτΕ.

Και άλλο «αγκάθι»…

Πέρα από τα αυθαίρετα σε δασικές εκτάσεις, εκκρεμεί και το ζήτημα των «μαύρων περιγραμμάτων» στους δασικούς χάρτες. Πρόκειται για ένα ποσοστό της τάξης του 5% στο σύνολο της επικράτειας που εξαιρέθηκε από την ανάρτηση δασικών χαρτών, επειδή το καθεστώς τους διέπεται από άλλες πολεοδομικές ρυθμίσεις και δεν εξετάστηκαν ως προς τον δασικό χαρακτήρα. 

Το ΥΠΕΝ επεξεργάζεται ξεχωριστή ρύθμιση, η οποία αναμένεται τους επόμενους μήνες, ώστε να υπάρξει οριστική αντιμετώπιση και αυτής της εκκρεμότητας και να κλείσει συνολικά το κεφάλαιο των χαρτών.

Οι δασικοί χάρτες

Στόχος του Υπ. Περιβάλλοντος είναι η ολοκλήρωση των δασικών χαρτών έως την εκπνοή του 2027. Γι’ αυτό και έχει επιταχυνθεί η εκδίκαση αντιρρήσεων, ενώ πρόσφατα απλουστεύθηκε η διαδικασία διόρθωσης πρόδηλων σφαλμάτων. Από τις 466.000 αντιρρήσεις που υποβλήθηκαν πανελλαδικά, έχουν εξεταστεί ήδη 227.000, δηλαδή περίπου το 50%, εκ των οποίων το 2% αφορούσε πρόδηλα σφάλματα. Η μεγαλύτερη πίεση εντοπίζεται σε Ανατολική Αττική, Κρήτη, Λακωνία, Βοιωτία και Ζάκυνθο. 

Παρά τις δυσκολίες, τα τρία τέταρτα της χώρας κινούνται από ικανοποιητικά έως άριστα, με ορισμένες περιοχές όπως Καστοριά, Κοζάνη και μεγάλο τμήμα της Ηπείρου και της Μακεδονίας, να έχουν ήδη ολοκληρώσει την ανάρτηση δασικών χαρτών.

Έγκαιρη προετοιμασία

Πάντως, οι ιδιοκτήτες που εμπίπτουν στις οικιστικές πυκνώσεις, θα πρέπει να προετοιμαστούν έγκαιρα για τη νέα διαδικασία υπαγωγής, συγκεντρώνοντας τα απαραίτητα δικαιολογητικά (τίτλους, τοπογραφικά, υπεύθυνες δηλώσεις μηχανικού κ.λπ.) και να ελέγξουν αν τα ακίνητά τους πληρούν τα κριτήρια για υπαγωγή στη νέα ρύθμιση τακτοποίησης. 

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στα όρια προστατευόμενων περιοχών και στην κρίσιμη ημερομηνία της 28/7/2011. Παράλληλα, η ρύθμιση δεν θα πρέπει να εκληφθεί ως «λευκή επιταγή», καθώς το πλαίσιο θα είναι αυστηρό, με προβλεπόμενους ελέγχους και στοχευμένες εξαιρέσεις για ευαίσθητες ζώνες, ώστε να μην υπονομεύεται η δασική προστασία ούτε η δημόσια ασφάλεια.