Στην «Black Friday», την καθιερωμένη ημέρα προσφορών στα τέλη Νοεμβρίου, προσβλέπουν τώρα οι μικρομεσαίοι έμποροι των Ιωαννίνων για μια ανάσα στον τζίρο, πριν τις γιορτές. Ωστόσο, οι προσδοκίες τους είναι συγκρατημένες, γιατί συνήθως την… τιμητική τους έχουν οι μεγάλες αλυσίδες και οι ψηφιακές πλατφόρμες.
Η απογοήτευση στην τοπική αγορά είναι έκδηλη, ιδιαίτερα στα πολύ μικρά, οικογενειακά καταστήματα, όπου οι λογαριασμοί ανεβαίνουν και οι εισπράξεις με δυσκολία καλύπτουν τις υποχρεώσεις. Κι αν οι προσφορές του Νοεμβρίου φέρουν περισσότερη κίνηση, μένει να φανεί πόση από αυτή θα φτάσει στα ταμεία των «μικρών». Για τις χριστουγεννιάτικες αγορές, πάλι, οι επαγγελματίες κρατούν «μικρό καλάθι». Η ακρίβεια έχει ήδη περιορίσει τα περιθώρια των νοικοκυριών και οι γιορτές βρίσκουν καταναλωτές και εμπόρους να μετρούν τα έξοδά τους.
Μείωση τζίρου
Τις διαστάσεις της πίεσης αποτυπώνει σε ενδιαφέρον άρθρο του στη «Ναυτεμπορική» ο πρόεδρος της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας (ΕΣΕΕ) Σταύρος Καφούνης. Το 2025 περίπου το 35% των μικρών εμπορικών επιχειρήσεων κατέγραψε μείωση του κύκλου εργασιών και το 39% στασιμότητα. Σχεδόν τρεις στις τέσσερις, δηλαδή, έβγαλαν τη χρονιά με ίδιο ή χαμηλότερο τζίρο, παρότι στο σύνολο του εμπορίου καταγράφηκε οριακή αύξηση. Το ανησυχητικό είναι ότι διαμορφώνεται μια αγορά δύο ταχυτήτων, με τις μεγάλές επιχειρήσεις να απορροφούν το μεγαλύτερο μέρος της όποιας ανόδου.
Το πορτοφόλι στενεύει…
Το πρόβλημα, όπως τονίζει και ο Πρόεδρος της ΕΣΕΕ, φαίνεται καθαρά στην ένδυση και την υπόδηση, κλάδους με έντονη παρουσία μικρών καταστημάτων. Όταν τρόφιμα, στέγη και ηλεκτρικό ρεύμα απορροφούν μεγαλύτερο μέρος του οικογενειακού εισοδήματος, ένα ζευγάρι παπούτσια ή η αντικατάσταση μιας συσκευής μπορούν να περιμένουν. Η μείωση της αγοραστικής δύναμης αλλάζει και τη σειρά με την οποία ψωνίζει ο καταναλωτής. Για τον μικρό έμπορο αυτό σημαίνει λιγότερες πωλήσεις και εμπόρευμα που μένει περισσότερο στο ράφι!
Τα έξοδα τρέχουν…
Στο μεταξύ, το ενοίκιο, οι εισφορές, οι φόροι, η μισθοδοσία και τα μεταφορικά τρέχουν. Σύμφωνα με τις έρευνες της ΕΣΕΕ που επικαλείται ο κ. Καφούνης, το 98% των επιχειρήσεων δηλώνει αυξήσεις στις τιμές με τις οποίες αγοράζει εμπορεύματα και το 92% υψηλότερους λογαριασμούς ενέργειας. Κι όσο αργεί να πουληθεί το «στοκ», τόσο δυσκολότερα βρίσκεται το χρήμα για το ενοίκιο του μήνα ή για την επόμενη παραγγελία.
Χρέη και δανεικά
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει ο πρόεδρος της Συνομοσπονδίας, το 24% των επιχειρήσεων έχει ληξιπρόθεσμες οφειλές σε προμηθευτές και το 23% χρωστά στην Εφορία. Η καθυστέρηση μιας πληρωμής μπορεί να δυσκολέψει και τον επόμενο ανεφοδιασμό, την ώρα που το κατάστημα χρειάζεται φρέσκο εμπόρευμα για να προσελκύσει πελάτες. Μόλις το 9% αξιοποιεί τραπεζικό δανεισμό, ενώ το 17% καταφεύγει σε χρήματα συγγενών!
Άνισος αγώνας στις προσφορές
Και μιας και βρισκόμαστε λίγες μέρες πριν την «Black Friday», θα πρέπει να επισημανθεί η ανισορροπία που υπάρχει στην αγορά. Οι μεγάλες αλυσίδες έχουν μεγαλύτερα αποθέματα, καλύτερους όρους προμήθειας και τη δυνατότητα να διαφημίζουν τις προσφορές τους για ημέρες. Το μικρό κατάστημα πρέπει να υπολογίσει πόση έκπτωση αντέχει και τι θα του μείνει για να πληρώσει τον προμηθευτή.
Ο ανταγωνισμός συνεχίζεται καθημερινά στις ψηφιακές πλατφόρμες, όπου ο καταναλωτής συγκρίνει τιμές από δεκάδες καταστήματα μέσα σε λίγα λεπτά. Ο κ. Καφούνης επισημαίνει ότι η ψηφιακή αναβάθμιση είναι πλέον αναγκαία.
Ζήτημα κοινωνικής συνοχής
Η επόμενη δοκιμασία πάντως για την αγορά των Ιωαννίνων θα είναι τα Χριστούγεννα. Τα γιορτινά ψώνια μπορούν να βοηθήσουν το ταμείο, αλλά οι υποχρεώσεις θα συνεχιστούν και τον Ιανουάριο.
Γι’ αυτό και είναι επιτακτική ανάγκη η στήριξη του μικρού εμπορίου.
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Στ. Καφούνης «Κάθε κατάστημα που κατεβάζει ρολά δεν είναι μόνο μια επιχείρηση που χάνεται. Είναι θέσεις εργασίας που χάνονται, ένα ακόμη άδειο ακίνητο, ένας εμπορικός δρόμος που υποβαθμίζεται, μια τοπική οικονομία που αποδυναμώνεται. Γι’ αυτό και η προστασία της μικρής επιχειρηματικότητας δεν αποτελεί κλαδικό αίτημα· είναι ζήτημα οικονομικής και κοινωνικής συνοχής».