Έχει περάσει τουλάχιστον ένας αιώνας από τη στιγμή που συζητήθηκε σοβαρά το ενδεχόμενο κατασκευής σιδηροδρομικής γραμμής στην Ήπειρο, αρχικά για τη σύνδεσή της με τη Θεσσαλία. Σάρκα και οστά όμως δεν πήρε ποτέ, με αποτέλεσμα να καταστεί ένα από τα πιο διαχρονικά ανεκπλήρωτα έργα υποδομής σ’ ολόκληρη τη χώρα.

Θα σφυρίξει ποτέ τρένο στην περιοχή μας; Κανείς δεν μπορεί να το πει αυτό με βεβαιότητα. Το σίγουρο είναι ότι ως έργο θεωρείται ακριβό κατασκευαστικά και αυτό δεν αφήνει πολλά περιθώρια αισιοδοξίας. Χρήσιμο πάντως θα ήταν για την περιοχή μας, όπως επισημαίνει σε χθεσινή της παρέμβαση η «Ομάδα Εργασίας για την τουριστική ανάπτυξη του Νομού Ιωαννίνων», η οποία προτείνει καταρχήν να συνδεθούν σιδηροδρομικά η Ηγουμενίτσα και τα Γιάννενα με το Αργυρόκαστρο και σε δεύτερη φάση να εξεταστεί σοβαρά η σύνδεση με το εθνικό σιδηροδρομικό δίκτυο μέσω Καλαμπάκας. Επικαλείται δε σχετική μελέτη του 2016, ζητώντας την επικαιροποίησή της.

Στρατηγικής σημασίας

Στρατηγικής σημασίας έργο για την Ήπειρο χαρακτηρίζει η «Ομάδα Εργασίας για την τουριστική ανάπτυξη του Νομού Ιωαννίνων» τη σιδηροδρομική σύνδεση Ηγουμενίτσα – Γιάννενα – Αργυρόκαστρο. Όπως τονίζει σχετικά, μπορεί να δημιουργήσει έναν νέο διασυνοριακό άξονα μετακίνησης ανθρώπων και εμπορευμάτων, συνδέοντας το λιμάνι της Ηγουμενίτσας με τα Γιάννενα και τη νότια Αλβανία.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει στον ρόλο του λιμανιού της Ηγουμενίτσας, το οποίο, όπως τονίζει, αποτελεί σημαντική δυτική πύλη της χώρας προς την Ιταλία και την Ευρώπη και μπορεί να λειτουργήσει ως κόμβος επιβατικών και εμπορευματικών μεταφορών προς τα Βαλκάνια. «Η σύνδεση του λιμανιού με τα Ιωάννινα και την Αλβανία θα μπορούσε να δημιουργήσει έναν νέο πολυτροπικό διάδρομο μεταφορών, συνδυάζοντας λιμάνι, σιδηρόδρομο και οδικά δίκτυα», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Τα πλεονεκτήματα

Σύμφωνα με την «Ομάδα Εργασίας, η Ήπειρος διαθέτει πλέον ένα σημαντικό πλέγμα οδικών υποδομών, με την Εγνατία Οδό, την Ιόνια Οδό και τον Ε65, ενώ η Ηγουμενίτσα αποτελεί βασικό κόμβο σύνδεσης με την Ιταλία και τα Βαλκάνια. Σ’ αυτό το δίκτυο μπορεί να προστεθεί ο σιδηρόδρομος, ενισχύοντας τόσο τις επιβατικές και εμπορευματικές μεταφορές όσο και τη δημιουργία νέων διασυνοριακών τουριστικών διαδρομών μεταξύ Ηπείρου και νότιας Αλβανίας.

Παράλληλα, δίνει και μία άλλη διάσταση στο όλο ζήτημα. Όπως επισημαίνει, σε οικόπεδο στο βορειοδυτικό Ιόνιο εξελίσσεται ερευνητική δραστηριότητα για υδρογονάνθρακες, με την προοπτική ερευνητικής γεώτρησης εντός του πρώτου τριμήνου του 2027, σύμφωνα με τον υφιστάμενο σχεδιασμό. «Η εξέλιξη αυτή αποτελεί ένα ακόμη νέο δεδομένο που θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στον ευρύτερο αναπτυξιακό και μεταφορικό σχεδιασμό της περιοχής», τονίζει χαρακτηριστικά.

Επικαλείται εξάλλου το γεγονός πως η Αλβανία προχωρά στην αναβάθμιση του σιδηροδρομικού της δικτύου, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη παρεμβάσεις, όπως η αναβάθμιση της γραμμής προς τα σύνορα με το Μαυροβούνιο, τονίζοντας πως αυτό «καθιστά ακόμη πιο επίκαιρη την εξέταση μιας μελλοντικής σιδηροδρομικής διασύνδεσης Ελλάδας – Αλβανίας μέσω Ιωαννίνων και Αργυροκάστρου».

Σύνδεση με Καλαμπάκα

Παράλληλα, η «Ομάδα Εργασίας» βάζει στο τραπέζι ένα ακόμη έργο που απασχολεί την Ήπειρο εδώ και πολλές δεκαετίες, το οποίο όμως φαίνεται να έχει μπει τα τελευταία χρόνια στο… συρτάρι λόγω μεγάλου κόστους. 

Πρόκειται για τη σύνδεση της Ηπείρου με το εθνικό σιδηροδρομικό δίκτυο μέσω Καλαμπάκας, δημιουργώντας του άξονα Ηγουμενίτσα – Ιωάννινα – Καλαμπάκα – Θεσσαλία – Αθήνα/Θεσσαλονίκη. Όπως σημειώνει, η συγκεκριμένη σύνδεση πρέπει να εξεταστεί μακροπρόθεσμα, γιατί θα ενίσχυε σημαντικά τη διασύνδεση της Ηπείρου με την υπόλοιπη Ελλάδα και θα έδινε στη γραμμή Ηγουμενίτσα – Ιωάννινα – Αργυρόκαστρο ευρύτερη εθνική και ευρωπαϊκή διάσταση.

Μελέτη υπάρχει!

«Δεν πρόκειται για μια απλή θεωρητική πρόταση», σπεύδει να επισημάνει η «Ομάδα Εργασίας για την τουριστική ανάπτυξη του Νομού Ιωαννίνων» για το έργο που προτείνει, υπενθυμίζοντας πως έχει εκπονηθεί σχετική μελέτη ήδη από το 2016, στο πλαίσιο του προγράμματος Ευρωπαϊκής Εδαφικής Συνεργασίας Ελλάδας – Αλβανίας. Αυτή αφορούσε στη σιδηροδρομική γραμμή Λιμένας Ηγουμενίτσας – Βιομηχανικό Πάρκο Ηγουμενίτσας – Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων – Αεροδρόμιο Ιωαννίνων – Κακαβιά – Αργυρόκαστρο και περιλάμβανε προμελέτη χάραξης, προϋπολογισμό έργων και μελέτη βιωσιμότητας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, η συνολική γραμμή ανέρχεται περίπου σε 73 χιλιόμετρα και περιλαμβάνει δύο σημαντικές σήραγγες συνολικού μήκους περίπου 10,3 χιλιομέτρων, εννέα σήραγγες ανοικτής εκσκαφής συνολικού μήκους περίπου 4,6 χιλιομέτρων, καθώς και περίπου 26 μικρές οδικές και σιδηροδρομικές γέφυρες. «Η ύπαρξη της συγκεκριμένης μελέτης αποτελεί σημαντική βάση για το επόμενο βήμα», σημειώνει η «Ομάδα Εργασίας» και ζητάει να επικαιροποιηθεί με βάση τα σημερινά δεδομένα κόστους, τεχνολογίας, μεταφορικής ζήτησης, βιωσιμότητας και διαθέσιμων ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων.

Οι προτάσεις

«Η μελέτη του 2016, που προωθήθηκε τότε από την Αντιπεριφερειάρχη Αναπτυξιακού Προγραμματισμού της Περιφέρειας Ηπείρου κα Τατιάνα Καλογιάννη, δεν θα πρέπει να παραμείνει στα συρτάρια», προσθέτει η «Ομάδα Εργασίας». 

Προτείνει λοιπόν επικαιροποίησή της, επανεξέταση της τεχνικής και οικονομικής βιωσιμότητας του έργου, διερεύνηση της δυνατότητας εξυπηρέτησης επιβατικών και εμπορευματικών μεταφορών, σύνδεση με το λιμάνι της Ηγουμενίτσας και τις υποδομές logistics, συντονισμό με την Αλβανία για τη συνέχεια της γραμμής προς Αργυρόκαστρο, καθώς και διερεύνηση της σύνδεσης της Ηπείρου με το ελληνικό σιδηροδρομικό δίκτυο μέσω Καλαμπάκας. «Η Ήπειρος χρειάζεται έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό», καταλήγει.