Στην ανάγκη ενίσχυσης της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, ιδιαίτερα σε ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές όπως η Ήπειρος, αναφέρεται η Γενική Γραμματέας Δημόσιας Υγείας Χριστίνα - Μαρία Κράββαρη, μιλώντας στον «Πρωινό Λόγο». Αναλύει την κατάσταση στα Κέντρα Υγείας του Νομού Ιωαννίνων, τον ρόλο της τηλεϊατρικής και των Κινητών Ομάδων Υγείας, ενώ τοποθετείται και στο διαχρονικό αίτημα για Υγειονομική Περιφέρεια με αρμοδιότητα την Ήπειρο. Παράλληλα παρουσιάζει την πορεία του προγράμματος «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ», τις νέες προληπτικές εξετάσεις που σχεδιάζονται, το πρόγραμμα αντιμετώπισης της παχυσαρκίας και τον σχεδιασμό για ουσιαστική αποσυμφόρηση των νοσοκομείων.

Η συνέντευξη

Ποια είναι η κατάσταση στα Κέντρα Υγείας του Νομού Ιωαννίνων και ειδικά σε εκείνα των ορεινών περιοχών;

Η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας αποκτά διαφορετικό βάρος σε μια περιοχή όπως τα Ιωάννινα. Η ορεινότητα, οι μεγάλες αποστάσεις και η διασπορά του πληθυσμού σημαίνουν ότι η πρόσβαση σε μια υπηρεσία υγείας δεν είναι πάντοτε αυτονόητη και ότι ο σχεδιασμός της φροντίδας οφείλει να λαμβάνει υπόψη τη γεωγραφία, τη δημογραφική σύνθεση και τις πραγματικές συνθήκες ζωής των ανθρώπων. Στην Περιφερειακή Ενότητα Ιωαννίνων λειτουργούν επτά Κέντρα Υγείας, ενώ τα προηγούμενα χρόνια υλοποιήθηκε, με σημαντικούς πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ένα εκτεταμένο πρόγραμμα αναβάθμισης των υποδομών της Π.Φ.Υ, με ανακαινίσεις, ενεργειακές παρεμβάσεις, νέο εξοπλισμό και ψηφιακή αναβάθμιση. Πρόκειται για μια σημαντική επένδυση, η οποία ενισχύει τη δυνατότητα των δομών να καλύπτουν περισσότερες ανάγκες, από την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση έως την παρακολούθηση των χρόνιων νοσημάτων. {…} Σε αυτή την κατεύθυνση αναπτύσσεται το Εθνικό Δίκτυο Τηλεϊατρικής, με περισσότερους από 300 σταθμούς Ιατρού–Ασθενούς, 35 σταθμούς Ιατρού - Συμβούλου και 3.000 συστήματα κατ’ οίκον παρακολούθησης. Παράλληλα, περισσότερες από 170 Κινητές Ομάδες Υγείας, με πάνω από 1.000 επαγγελματίες, επιχειρούν σε όλη τη χώρα, ενώ περισσότεροι από 60.700 πολίτες έχουν ήδη εξυπηρετηθεί μέσω των ΚΟΜΥ, μεταξύ των οποίων 14.800 με κατ’ οίκον επισκέψεις. {…} Για την Ήπειρο αυτή η προσέγγιση έχει ιδιαίτερη σημασία. Η ισότιμη πρόσβαση δεν προϋποθέτει ένα απολύτως ίδιο μοντέλο υπηρεσιών σε κάθε περιοχή της χώρας. Προϋποθέτει έναν σχεδιασμό αρκετά ευέλικτο ώστε η ορεινότητα, η απόσταση ή η ηλικία να μην εξελίσσονται σε πρόσθετους παράγοντες υγειονομικής ανισότητας.

Η δημιουργία μιας ΥΠΕ με αρμοδιότητα την Ήπειρο ήταν αίτημα πολλών χρόνων. Είναι εφικτό κάτι τέτοιο το επόμενο διάστημα;

Πρόκειται για ένα διαχρονικό αίτημα της περιοχής, με συγκεκριμένη επιχειρηματολογία, και θεωρώ εύλογο να βρίσκεται στον δημόσιο διάλογο για την οργάνωση των υπηρεσιών υγείας στην Ήπειρο. Οποιαδήποτε μεταβολή στη διοικητική διάρθρωση του συστήματος υγείας προϋποθέτει, βεβαίως, συνολικό σχεδιασμό και αξιολόγηση πολλών παραμέτρων. Δεν θα ήθελα, επομένως, σε αυτή τη φάση να προκαταλάβω μια συζήτηση που χρειάζεται να γίνει συνολικά και στο κατάλληλο θεσμικό επίπεδο{…}. Η Ήπειρος έχει χαρακτηριστικά που πρέπει να αποτυπώνονται στον υγειονομικό σχεδιασμό: Έντονη ορεινότητα, μεγάλες αποστάσεις και απομακρυσμένους οικισμούς, αλλά ταυτόχρονα ισχυρές νοσοκομειακές και πανεπιστημιακές δομές και σημαντικό επιστημονικό δυναμικό. Είτε, λοιπόν, συζητούμε για τη διοικητική οργάνωση είτε για την κατανομή ανθρώπινων και υλικών πόρων, το ουσιαστικό ερώτημα είναι, πώς μπορούν να συνδεθούν αποτελεσματικότερα η Πρωτοβάθμια Φροντίδα, τα νοσοκομεία και οι εξειδικευμένες υπηρεσίες, ώστε ο σχεδιασμός να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες του πληθυσμού της Ηπείρου.

Πώς εξελίσσεται το πρόγραμμα των προληπτικών εξετάσεων; Ανταποκρίνονται οι πολίτες;

Η ανταπόκριση των πολιτών είναι πολύ μεγάλη και τα τελευταία στοιχεία αποτυπώνουν πλέον μια κλίμακα οργανωμένης πρόληψης που δεν είχαμε στο παρελθόν στη χώρα. Περισσότεροι από 6,86 εκατομμύρια πολίτες είναι δικαιούχοι των προγραμμάτων του «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ», ενώ σε περισσότερους από 274.000 ανθρώπους έχουν ήδη εντοπιστεί έγκαιρα ευρήματα. Πίσω από αυτά τα μεγέθη βρίσκεται η ουσιαστική αξία του προγράμματος: άνθρωποι χωρίς συμπτώματα ή χωρίς γνώση ενός αυξημένου κινδύνου είχαν τη δυνατότητα να εξεταστούν και, όταν προέκυψε εύρημα, να προχωρήσουν έγκαιρα στην απαραίτητη διερεύνηση ή θεραπεία. {…}. Με απόφαση του Πρωθυπουργού, το «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» συνεχίζεται έως το 2030 με 300 εκατομμύρια ευρώ από εθνικούς πόρους….

Το πρόγραμμα «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» θα επεκταθεί και σε άλλου είδους ιατρικές εξετάσεις;

Η εμπειρία που έχουμε αποκτήσει από την εφαρμογή του «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» μας επιτρέπει πλέον να σχεδιάζουμε την επόμενη φάση με πολύ περισσότερα δεδομένα. Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται νέες παρεμβάσεις για την υπέρταση, τον καρκίνο του πνεύμονα και τον καρκίνο του δέρματος, με βάση την επιστημονική τεκμηρίωση και τις κατευθύνσεις των αρμόδιων επιστημονικών επιτροπών. {…}. Η εξέταση είναι η αρχή μιας διαδρομής και χρειάζεται να συνδέεται με την επιβεβαίωση της διάγνωσης, την κατάλληλη παραπομπή και, όπου απαιτείται, τη θεραπεία. {…}. Η επόμενη περίοδος του «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» αφορά επομένως τόσο τη διεύρυνση των πεδίων πρόληψης όσο και την καλύτερη σύνδεσή τους με το υπόλοιπο σύστημα υγείας, ώστε το όφελος για τον πολίτη να μην σταματά στην πραγματοποίηση μιας εξέτασης.

Πώς λειτουργεί και πώς εξελίσσεται το πρόγραμμα πρόληψης και αντιμετώπισης της παχυσαρκίας ενηλίκων;

Η αναγνώριση της παχυσαρκίας ως χρόνιας νόσου αλλάζει ουσιαστικά και τον τρόπο με τον οποίο οφείλουμε να την αντιμετωπίζουμε. Συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων, σακχαρώδη διαβήτη και άλλων χρόνιων παθήσεων και απαιτεί παρακολούθηση στον χρόνο, με ιατρική και διατροφική υποστήριξη προσαρμοσμένη στις ανάγκες κάθε ανθρώπου. Γι’ αυτό το πρόγραμμα για την παχυσαρκία ενηλίκων συνδέθηκε λειτουργικά με το πρόγραμμα πρόληψης των καρδιαγγειακών νοσημάτων {…}.Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η δυνατότητα υποστήριξης ανθρώπων για τους οποίους η ίδια η νόσος δημιουργεί σοβαρή δυσκολία μετακίνησης. Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορούν να ενεργοποιηθούν οι Κινητές Ομάδες Υγείας για κατ’ οίκον αξιολόγηση και υποστήριξη. {…}

Είναι εφικτή η αποσυμφόρηση των νοσοκομείων από διαδικασίες που δεν συνδέονται με τη δευτεροβάθμια ή τριτοβάθμια περίθαλψη;

Η καλύτερη κατανομή των αναγκών μεταξύ Πρωτοβάθμιας Φροντίδας και νοσοκομείων αποτελεί βασική προϋπόθεση για ένα σύστημα υγείας που λειτουργεί αποτελεσματικά{…}. Η πρόληψη, η παρακολούθηση των χρόνιων νοσημάτων, σημαντικό μέρος της διαγνωστικής διερεύνησης και της θεραπευτικής παρακολούθησης μπορούν να αναλαμβάνονται από την Πρωτοβάθμια Φροντίδα. Αυτό περιορίζει περιττές μετακινήσεις και αναμονές για τους πολίτες και επιτρέπει στα νοσοκομεία να διαθέτουν περισσότερο από το εξειδικευμένο προσωπικό και τις υποδομές τους στα σύνθετα περιστατικά που απαιτούν δευτεροβάθμια ή τριτοβάθμια περίθαλψη {…}. Η επόμενη πρόκληση είναι λειτουργική: επαρκές ανθρώπινο δυναμικό, περισσότερες διαγνωστικές δυνατότητες στην ΠΦΥ, τηλεϊατρική, Κινητές Ομάδες Υγείας και καλύτερη ψηφιακή διασύνδεση μεταξύ των διαφορετικών επιπέδων φροντίδας. {…} Για την Ήπειρο, όπου μια παραπομπή μπορεί να συνεπάγεται σημαντική απόσταση και χρόνο μετακίνησης, η σωστή οργάνωση αυτής της διαδρομής έχει άμεσο αντίκτυπο στην καθημερινότητα. Ένας άνθρωπος σε μια ορεινή περιοχή πρέπει να μπορεί να παρακολουθείται από την ΠΦΥ, να έχει πρόσβαση σε εξειδικευμένη συμβουλή μέσω τηλεϊατρικής και να μεταβαίνει στο νοσοκομείο όταν το απαιτεί η κλινική του κατάσταση, με οργανωμένη παραπομπή και διαθέσιμη την απαραίτητη πληροφορία {…}.