Ζωντανό παραμένει το αίτημα του Δήμου Πωγωνίου να αναγνωριστεί το Κεφαλόβρυσο και επίσημα ως Μαρτυρικό Χωριό, καθώς πλήρωσε βαρύ φόρο αίματος στις 10 Ιουλίου του 1943, όταν οι ναζί έκαψαν ζωντανούς 22 κατοίκους του.

Χθες συμπληρώθηκαν 83 χρόνια από τη θηριωδία εκείνη και στο πλαίσιο των εκδηλώσεων μνήμης που έγιναν στο χωριό, ο Δήμαρχος Πωγωνίου Κώστας Καψάλης έκανε γνωστό πως ήδη συστήθηκε ειδική επιστημονική επιτροπή, η οποία εργάζεται για τη σύνταξη ενός νέου τεκμηριωμένου φακέλου για το Κεφαλόβρυσο που θα κατατεθεί στις αρμόδιες αρχές. 

«Για εμάς, η αναγνώριση αυτή δεν είναι μια τυπική διαδικασία. Είναι μια ηθική δικαίωση για έναν τόπο που θρήνησε αθώα θύματα. Ο πόνος και η θυσία δεν μετριούνται με ψυχρά ποσοστά ή στατιστικές. Η ιστορική αλήθεια είναι μία και αδιαπραγμάτευτη: Το Κεφαλόβρυσο υπήρξε, είναι και θα παραμείνει στη συνείδηση όλων μας ένας τόπος μαρτυρικός», τόνισε χαρακτηριστικά ο κ. Καψάλης. 

Άλλοι χαιρετισμοί

Τη στήριξή του στο δίκαιο, όπως το χαρακτήρισε, αίτημα του Δήμου Πωγωνίου για αναγνώριση του Κεφαλοβρύσου ως Μαρτυρικού Χωριού εξέφρασε ο βουλευτής Ιωαννίνων της Ν.Δ. Γιώργος Αμυράς τονίζοντας πως είναι χρέος να αναγνωριστεί και τυπικά αυτό που η ίδια η ιστορία έχει γράψει, ενώ ο βουλευτής του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Γιάννης Τσίμαρης σημείωσε ότι η λήθη είναι δεύτερος θάνατος και είναι χρέος της κοινωνίας να μην ξεχάσει ποτέ.

Ο Αντιπεριφερειάρχης Ηπείρου Πρόδρομος Γαϊτανίδης υπογράμμισε πως «το αίμα των 22 αυτών ανθρώπων μάς θυμίζει το αιώνιο χρέος που έχουμε να υπερασπιζόμαστε την αλήθεια της ιστορίας μας». Ο Μητροπολίτης Δρυϊνουπόλεως, Πωγωνιανής και Κονίτσης Αλέξιος έκανε εκτενή αναφορά στη βαθιά πίστη και την αυταπάρνηση των ιερέων της εποχής, οι οποίοι αρνήθηκαν να εγκαταλείψουν το ποίμνιό τους στις πιο μαύρες σελίδες της ιστορίας, επιλέγοντας να θυσιαστούν μαζί με τους συγχωριανούς τους.

Από τη δική του πλευρά, ο Πρόεδρος Κεφαλοβρύσου Γεώργιος Μεντής υπογράμμισε πως η μνήμη των θυμάτων των ναζί «είναι ζωντανή μέσα από την καθημερινότητά μας και η δικαίωση της θυσίας τους αποτελεί για εμάς ιερή παρακαταθήκη», ενώ και ο Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Βλάχων Μιχάλης Μαγειρίας εξέφρασε τη στήριξή του στο αίτημα αναγνώρισης του Κεφαλόβρυσου ως Μαρτυρικού Χωριού.

Την κεντρική ομιλία της ημέρας εκφώνησε ο αναπλ. καθηγητής Ιστορίας του Α.Π.Θ. Στράτος Δορδανάς, αναλύοντας με επιστημονική ακρίβεια το ιστορικό πλαίσιο και τη βαρύτητα της ναζιστικής θηριωδίας.

Το Μνημείο Πεσόντων

Στο μεταξύ, ο Δήμος Πωγωνίου έχει δρομολογήσει την αποκατάσταση του Μνημείου Πεσόντων στο Κεφαλόβρυσο και του περιβάλλοντος χώρου, έργο συνολικού προϋπολογισμού 69.000 ευρώ. Όπως είπε χθες ο Κ. Καψάλης, το έργο πρόκειται να ξεκινήσει το φθινόπωρο και διαβεβαίωσε πως μέσα στον επόμενο χρόνο, η πλατεία και το μνημείο του χωριού θα έχουν μια ανανεωμένη και αντάξια της ιστορίας τους όψη. «Αυτό το σύμβολο θυσίας θα στέκει σύντομα αναβαθμισμένο, όχι απλώς για να καλλωπίσει τον χώρο, αλλά για να αποτελεί έναν τόπο αξιοπρέπειας και παιδείας για τις επόμενες γενιές», σημείωσε με έμφαση.

Οι εκδηλώσεις

Οι εκδηλώσεις μνήμης στο Κεφαλόβυσο ξεκίνησαν χθες το πρωί με Αρχιερατικό Μνημόσυνο στον Ναό Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, χοροστατούντος του Μητροπολίτη Δρυϊνουπόλεως, Πωγωνιανής και Κονίτσης. Ακολούθησε επιμνημόσυνη δέηση στο Ηρώο Πεσόντων, προσκλητήριο νεκρών και κατάθεση στεφάνων.

Η ημέρα περιλάμβανε και φέτος τον καθιερωμένο «Δρόμο Μνήμης 5 χλμ.», με τους αθλητές να τρέχουν για να τιμήσουν τις ψυχές των πεσόντων. Μετά το πέρας του ακολούθησε η βράβευση των νικητών. Την πρώτη θέση έλαβε ο Φαίδων Μεντής, τη δεύτερη θέση έλαβε ο Γιώργος Νατσίκος και την τρίτη θέση πήρε ο Άγγελος Ντόστι.

Στο Αηδονοχώρι

Μία ημέρα πριν το Κεφαλόβρυσο, στις 9 Ιουλίου 1943, οι ναζί πυρπόλησαν το Αηδονοχώρι Κόνιτσας και εκτέλεσαν 22 από τους κατοίκους του, σε αντίποινα για την συμμετοχή τους στην αντίσταση κατά τη διάρκεια της κατοχής. 

Και αυτό το ολοκαύτωμα τιμήθηκε προχθές με εκδηλώσεις στο Αηδονοχώρι (φωτό), το οποίο έχει ενταχθεί επίσημα στον χάρτη των Μαρτυρικών Χωριών και Πόλεων της Ελλάδας από το 2017. Οι εκδηλώσεις περιλάμβαναν Θεία Λειτουργία και μνημόσυνο στον ναό των Αγίων Αποστόλων του χωριού, ενώ στη συνέχεια έγινε μετάβαση στον χώρο του μνημείου, που ανεγέρθηκε από τον Δήμο Κόνιτσας προς τιμήν των εκτελεσθέντων. Εκεί τελέστηκε επιμνημόσυνη δέηση, έγινε κατάθεση στεφάνων, προσκλητήριο νεκρών, χαιρετισμοί και μια ιστορική αναδρομή της εγκληματικής δράσης της 1ης Ορεινής Μεραρχίας Ορεινών Καταδρομών «Εντελβάϊς» του γερμανικού στρατού από τον ιστορικό και ερευνητή Χριστόφορο Βλάχο. Η εκδήλωση έκλεισε με δεξίωση.   

Παραβρέθηκαν ο Μητροπολίτης Κονίτσης Αλέξιος, ο βουλευτής Ιωαννίνων Γιώργος Αμυράς, ο Δήμαρχος Κόνιτσας Ανδρέας Παπασπύρου, ο Αντιπεριφερειάρχης Ηπείρου Κωνσταντίνος Κίτσιος, ο Διοικητής του 583 Τάγματος Προκαλύψεως Αντισυνταγματάρχης Ιωάννης Φούκας, εκπρόσωποι φορέων και συλλόγων, οι συγγενείς των θυμάτων, κάτοικοι του Αηδονοχωρίου και της ευρύτερης περιοχής.