Διαχρονικά μηνύματα του ‘21 προς την εποχή μας... Πρωινός Λόγος

ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ

Διαχρονικά μηνύματα του ‘21 προς την εποχή μας...

25 Μάρ 2021 • 10:05

Tο μεγάλο πολιτικό και πνευματικό κίνημα του 18ου αιώνα στην Ευρώπη, με επίκεντρο τη Γαλλία, ήταν ο Διαφωτισμός. Οι ρίζες του βαθιές ανάγονται στην ελληνική κλασική αρχαιότητα του 5ου και 4ου π.Χ. αιώνα. Τότε, υπό την επίδραση της φιλοσοφίας, της ρητορικής και της σοφιστικής και με κύρια όπλα την Παιδεία και το Λόγο, δημιουργήθηκε το πρώτο μεγάλο διαφωτιστικό κίνημα που είναι γνωστό στην Ιστορία ως Αρχαίος Ελληνικός Διαφωτισμός.

Με τις διαρκείς μεταβιβάσεις του, τις μεταγγίσεις και τις αναπλάσεις του, το ελληνικό στοιχείο ασκεί δημιουργική επίδραση, αποκτάει οικουμενικό χαρακτήρα, γίνεται πανανθρώπινο και θέτει σαν βασικό στόχο το φωτισμό του ανθρώπου. Αυτός ο φωτισμός αρχίζει στη Γαλλία με το έργο του Μοντεσκιέ, «Το Πνεύμα των Νόμων», με τη δημοσίευση του οποίου διατυπώθηκε η άποψη πως «ο Πολιτικός Διαφωτισμός του Αριστοτέλη μεταφέρθηκε στην Ευρώπη του 18ου αιώνα».

Από τα δύο αυτά διαφωτιστικά κινήματα, ποτισμένα με τα νάματα της αρχαίας Ελληνικής Παιδείας αναπλασμένα από το διεισδυτικότητα πνεύμα των πνευματικών ταγών της Ευρώπης, πάρθηκε ο σπόρος που φυτεύθηκε σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του Ελληνισμού. Από αυτόν φύτρωσε σε καθαρά ελληνικό έδαφος με ρίζες και κορμό που είχαν μέσα τους χυμό γνήσια ελληνικό, ένα νέο δέντρο- μπολιασμένο από επιδέξια χέρια, με βλαστάρια προσεκτικά κομμένα, ο Νεοελληνικός Διαφωτισμός.

Αυτό το οφείλουμε βασικά σε κείνο το ανεκτίμητο εθνικό κεφάλαιο που ακούει στο όνομα Απόδημος Ελληνισμός ή Ελληνισμός της Διασποράς. Ήταν, όπως λέει με την αφοπλιστική του απλότητα ο Κολοκοτρώνης, «η τρίτη τάξη, οι έμποροι και οι προκομμένοι, το καλύτερο μέρος των πολιτών», με το «δαιμόνιο» του Έλληνα μέσα τους, που τους ωθούσε «το της εμπορίας κέρδος και η φιλελευθερία», κατά τον Κων/νο Κούμα ή αν θέλετε καλύτερα, «ο έρωτας για την ελευθερία», που βλασταίνει, επί τρεις τώρα χιλιετηρίδες, πάνω στην ελληνική γη και αποτελεί την αρχή και το τέλος, το βάθρο και το αέτωμα της ανθρώπινης ζωής.

Αυτό ακριβώς το πρόσωπο της Ελλάδας πρόσφερε στον Παγκόσμιο Πολιτισμό ο Απόδημος Ελληνισμός, με τους δημιουργικούς Εμπόρους - Εθνικούς Ευεργέτες και με τους φωτισμένους Δασκάλους του Γένους, η παρουσία και η δράση των οποίων, με γνώμονα το συμφέρον της πατρίδας μας, αποτελεί σταθμό πραγματικό στην πολυκύμαντη ιστορία του εθνικού μας βίου, σε μια από τις πιο κρίσιμες στιγμές του. Έτσι, λοιπόν, «αδελφικά» δεμένοι, Ευεργέτες και Δάσκαλοι του Γένους, οι πρώτοι με τον ιδρώτα τους, οι δεύτεροι με το φωτισμένο μυαλό τους, θα κτίσουν το λαμπρό οικοδόμημα της Παιδείας, με το οποίο θα βοηθήσουν το υπόδουλο Γένος «να αποθέση τα όπλα του σκότους και να ενδυθή τα όπλα του φωτός», ώστε να ανοίξει ο δρόμος για τον «παραδεισένιο απέραντο χώρο της ελευθερίας». Πάνω σ’ αυτόν τον κοινό στόχο στήριξε τη δράση του ο Νεοελληνικός Διαφωτισμός.

Αυτός ο βασικός στόχος υπαγόρευσε την κοινή πορεία στον Αδαμάντιο Κοραή και στη γενναία Αδελφότητα των Ζωσιμάδων, με την «αδρά δαπάνην» της οποίας ο πιο αξιόλογος εκπρόσωπος του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, πιστός στη θεμελιώδη άποψή του πως «το Γένος για να λυτρωθεί, πρέπει πρώτα να μορφωθεί», ανάστησε με την «Ελληνική Βιβλιοθήκη» ολόκληρο τον πνευματικό μας θησαυρό και τον πρόσφερε στο υπόδουλο Γένος με τα σωτήρια διαφωτιστικά μηνύματα, πραγματικά εγερτήρια σαλπίσματα ελευθερίας, που εκπέμπονταν από τα «Προλεγόμενά» της.

Ο ίδιος βασικός στόχος ωθεί τον πρωτομάρτυρα του Έθνους αοιδό Ρήγα, στα λυτρωτικά του κηρύγματα και στη διακήρυξη της ιερότητας του αγώνα του ανθρώπου «να αντιστέκεται, όταν τον καταθλίβουν και τον αδικούν», υπό την απαραίτητη προϋπόθεση ότι «όλοι πρέπει να ηξευρουν γράμματα, διότι εκ των γραμμάτων γεννάται η προκοπή, με την οποίαν λάμπουν τα ελεύθερα έθνη». Ο μαρτυρικός πρόωρος θάνατός του τον σταμάτησε εκεί που πύργωσε το μεγαλόπνοο όραμά του, πρόλαβε όμως και έσπειρε αρκετόν σπόρο ελευθερίας από τον οποίο το Έθνος θέρισε τους γλυκείς καρπούς.

Διαχρονικά μηνύματα του ‘21 προς την εποχή μας...

Σχετικά Άρθρα

Ροή Eιδήσεων