Ευτυχώς το δάσος στη «Βάλια Κάλντα» της Πίνδου μας σώθηκε. Η ζημιά από την πυρκαϊά ήταν μικρή. Όμως οι ζημιές από τις άλλες πυρκαϊές που είχαμε εφέτος έως σήμερα στην Ήπειρο και γενικά στη χώρα μας ήταν σημαντικές. Τις παρουσίασαν ο έντυπος Τύπος και τα ΜΜΕ.

 Οι περισσότερες δασικές πυρκαϊές είναι εμπρησμοί. 

Πολύ λίγες είναι εκείνες που οφείλονται σε κεραυνούς, ασυγχώρητη αμέλεια χωρικών που καίγουνε βάτα και καλαμιές ή από καλώδια της ΔΕΔΗΕ που δεν είναι καλοσυντηρημένα. 

 Οι εμπρηστές παλαιότερα ήταν γνωστό σε τι αποσκοπούσαν. Παραδείγματος χάριν στη Θεσπρωτία σκοπός των ήταν να καταστραφεί η βλάστηση από παλιούργια, ασφάκες, κοντοπούρναρα και τέτοια άλλη βλάστηση, προκειμένου την ερχόμενη άνοιξη να βλαστήσει χόρτο σε λόφους και βουνά κατάλληλο για την διατροφή των προβάτων.

 Λίγο πριν και μετά την μεταπολίτευση προστέθηκαν οι «οικοπεδοφάγοι» και άλλοι που αποσκοπούσαν και σε άλλες «αλλαγές χρήσης γης» ή και άλλους σκοπούς ποιο σκοτεινούς, όπως αποκάλυψε σε πρόσφατο βιβλίο του ο δημοσιογράφος Μ. Κοττάκης.

 Στο διαδίκτυο έχει αναφερθεί από πολλούς η πεποίθησή των ότι οι εμπρησμοί των δασών γίνονται σκοπίμως για να «διευκολύνεται» η εγκατάσταση στις κορυφές των βουνών μας ανεμογεννητριών.

Πιθανολογείται ότι στις μέρες μας λοιπόν οι περισσότεροι εμπρησμοί είναι προμελετημένοι, αποσκοπούν σε συγκεκριμένο σκοπό, «προκαλούνται από ωρολογιακούς μηχανισμούς οι οποίοι είναι κατασκευασμένοι να καταστρέφονται μετά την ενεργοποίησή τους». Γι΄ αυτό η σύλληψη των εμπρηστών ή η αποκάλυψή των από τις αρμόδιες αρχές είναι εξαιρετικά δύσκολη έως ανέφικτη.

 Ανακύπτει λοιπόν το ζήτημα τι μπορούμε ως οργανωμένη κοινωνία, ως κράτος, να κάνουμε πέραν του να οργανώσουμε καλύτερα την πυροσβεστική μας υπηρεσία με μέσα και προσωπικό.

Τρεις είναι οι παράγοντες που συντελούν στην μεγέθυνση της καταστροφικότητας των πυρκαϊών. Η μεγάλη καύσιμη ύλη, ο δυνατός άνεμος και η υψηλή θερμοκρασία σε συνδυασμό με την ξηρασία. Στον μόνο παράγοντα που ο άνθρωπος μπορεί οργανωμένα να παρέμβει είναι η καύσιμη ύλη. Για να μειωθεί αυτή, πρέπει τα δάση μας να διαχειρίζονται ορθολογικά, δηλαδή με βάση διαχειριστικές μελέτες, όπως προβλέπεται από την επιστήμη της δασοπονίας.

Εάν στα δάση της Ελάτης ή Πεύκης ή δρυός ή ανεπτυγμένων αείφυλλων πλατύφυλλων (π.χ. αργιές,  πουρνάργια), που εκ φύσεως αναπτύσσονται κατά τρόπο ομήλικο όλα τα δένδρα της κάθε συστάδας, γίνονται διαδοχικά οι καθαρισμοί, οι αραιώσεις, οι φωτοδότηδες και οι σπερματοδότηδες υλοτομίες, τότε δεν θα υπάρχει στην κάθε συστάδα η τεράστια ποσότητα καυσίμου ύλης που γεωμετρικά αυξάνει την δυσχέρεια κατάσβεσης μιας πυρκαϊάς. Από τον δασικό κώδικα (Ν.Δ. 86/1969) προβλέπεται για τα δημόσια δάση η υποχρέωση της δασικής υπηρεσίας να συντάσσει και να υλοποιεί για την διαχείρισή των «διαχειριστικές μελέτες». Επίσης  έχοντας την αρμοδιότητα της δασοπολιτικής επιτήρησης επί των ιδιωτικών, των κοινοτικών και των μοναστηριακών δασών, οφείλει να επιμεληθεί για την ύπαρξη ανάλογης διαχείρισης από αυτούς.

Εάν έχουμε δασικές εκτάσεις που καλύπτονται με χαμηλή βλάστηση αείφυλλων πλατύφυλλων (αργιές, πουρνάργια, κουμαργιές κ.λ.π.), τότε να συνταχθούν μελέτες βοσκο-ικανότητας και οι αντίστοιχοι κύριοι των εκτάσεων αυτών να επιμεληθούν για την βόσκησή των με τον σωστό αριθμό αιγών. Έτσι θα αυξήσουμε και την παραγωγή της χώρας μας σε κρέας και γάλα.

Επειδή όμως αυτά ναι μεν από την δασοπονία και την νομοθεσία προβλέπονται, όμως δεν γίνονται σημαίνει ότι το στοιχείο του διοικείν που ονομάζεται ΕΛΕΓΧΟΣ στη διοικητική λειτουργία του κράτους μας δεν λειτουργεί σε όλες τις βαθμίδες του.

Για να μπει μπροστά να λειτουργεί ο έλεγχος στη χώρα μας, θα πρέπει το σώμα των Εισαγγελικών Λειτουργών να «ενεργοποιηθεί» και να αναζητήσει ευθύνες για οφειλόμενες νόμιμες ενέργειες των όποιων οργάνων της διοίκησης (δημόσιας, αυτοδιοίκησης, ΝΠΔΔ) αλλά και κυβερνητικών οργάνων. 

 Να τους θυμίσουμε ότι: 

Στο του Νόμου 1845 του 1989 (ΦΕΚ 102 Τεύχος Α΄) διαβάζουμε:

Στο άρθρο 36 παράγραφο 1 με τίτλο «Αντικείμενο της δασοπροστασίας»

  «Αντικείμενο της δασοπροστασίας είναι:

 α. Η προστασία των δασών……..των αλσών και πάρκων αναψυχής…….. από κάθε κίνδυνο από τον οποίο απειλούνται και ιδιαίτερα τις πυρκαγιές….»

Το άρθρο 37 και 38 αναφέρεται στους υπεύθυνους για την δασική προστασία και στο «Φορέα Δασοπροστασίας». 

 Για την προστασία των δασών υπάρχει σωρεία διατάξεων στους δασικούς  νόμους Ν.Δ. 86/1969, Ν. 998/1979, καθώς επίσης και στους νόμους1650/1986 και 4042/2012.

Δυστυχώς, η κωδικοποίηση της δασικής νομοθεσίας που είναι ευθύνη της Βουλής των Ελλήνων επί σαράντα και πλέον χρόνια δεν έχει γίνει παρά την έκδοση μεγάλου αριθμού σχετικών νόμων για να είναι σίγουρος ο υπεύθυνος πολίτης να καταγγείλει προς την αρμόδια εισαγγελική αρχή τις παραλήψεις συγκεκριμένων οφειλόμενων νομίμων ενεργειών.

Το γεγονός όμως αυτό δεν εμποδίζει το χρέος μου να μην την επισημάνω έστω και γενικά την μη εφαρμογή των σχετικών διατάξεων των ανωτέρω νόμων και οφείλει η αρμόδια εισαγγελική αρχή να ενεργήσει τα δέοντα, αφού  μέχρι σήμερα οι αρμόδιες ελεγκτικές διοικητικές αρχές εκ των πραγμάτων αποδεικνύεται ότι δεν έπραξαν τα εκ του νόμου οφειλόμενα για τον πειθαρχικό έλεγχο των υπευθύνων και απλώς «κοιμούνται».

 Απευθύνομαι προς τους Εισαγγελείς Εφετών και Πρωτοδικών των Εφετείων και Πρωτοδικείων της χώρας και τους υπενθυμίζω ότι, για το δημόσιο συμφέρον οφείλουν να ενεργήσουν και σύμφωνα με τις αρμοδιότητές των που απορρέουν από τις διατάξεις των ανωτέρω νόμων κατά παντός υπευθύνου υπάλληλου ή άλλου οργάνου της πολιτείας, που με πρόθεση παραβαίνει τα καθήκοντά του με τυχόν υπαρκτές ενδείξεις «να προσπορίσει στον εαυτό του ή σε άλλον παράνομο όφελος η για να βλάψει το Κράτος η κάποιον άλλο»  (άρθρο 259 του Ποινικού Κώδικα Ν.4619/1-7-2019) και ( υπ. Αριθ. Πρωτ. 4759/εγκ.9/ 27-5-2022 εντολή του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου «Ζητήματα σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος και μέτρα για την αποφυγή πρόκλησης πυρκαϊών».

*Ο κ. Νικήτας Αποστόλου είναι συνταξιούχος πρ. Τμηματάρχης του πρώην Υπουργείου Γεωργίας, Πτυχιούχος ΠΑΣΠΕ