Φέτος το αφόρητο λιοπύρι και η κάψα του καλοκαιριού, όπως φαίνεται θα συνεχίσει και τον Σεπτέμβρη, τον πρώτο μήνα του Φθινοπώρου. Το Φθινόπωρο, λέξη ελληνική αρχαιοτάτη, σημαίνει την εποχή που τελειώνουν τα φρούτα, ή που έρχεται μετά τα φρούτα (μετόπωρον). Είναι μια περίοδος μελαγχολική, επειδή πλησιάζει ο χειμώνας, αλλά και αισιόδοξη για τη συγκομιδή και για το ετοιμασμένο ξεχειμώνιασμα.

Τότε εκείνα τα χρόνια τον Σεπτέμβρη άρχιζαν τα πρωτοβρόχια όπως μας τα δίδασκαν και τα σχολικά μας βιβλία αλλά και τα βιώναμε κι εμείς γιατί γινόμασταν μούσκεμα.

Έτσι φέτος μάλλον θα χάσουμε αυτή την ομορφιά του Φθινοπώρου που θυμόμαστε, αλλά δεν θα αργήσει, όσο θα περνάνε οι μέρες ο ουρανός κι η γη θα αρχίσουν να κουβεντιάζουν για την υγρή τους συμφιλίωση που έχουν να ανταμώσουν από τις ανοιξιάτικες βροχές.

Τα σύννεφα που ήταν ψηλά σκαρφαλωμένα στις μυτερές βουνοκορφές θα καταδεχτούν τώρα να κατέβουν στα χαμηλώματα και ο ήλιος θα σβήνει στις σκιές που θα αφήνουν τα δειλινά όσο η μέρα θα μικραίνει και θα σώνεται.

Τα πρωτοβρόχια αυτά σαν ουρανοδάκρυα θα πλύνουν την σκόνη του καλοκαιριού και θα είναι σαν δώρα, σαν φιλιά στην ξεραμένη γη μέχρι να νοτίσει.

Θα δούμε τον ανήσυχο μαζεμό των χελιδονιών τινάζοντας τις φτερούγες τους να ετοιμάζονται για την μεγάλη φυγή για το υπερατλαντικό ταξίδι αντάμα με τα άλλα αποδημητικά πουλιά και τους πελαργούς, που θα ξεκουράζουν στα φτερά τους. 

Αυτούς τους φτερωτούς φίλους μας που έχουν κατοικιό ψηλά στις κολώνες και στα τζαμιά όπως στην Καλούτσιανη. Διαβαίνοντας αφήνουν νοερούς κύκλους του αποχωρισμού, το όραμα της προσδοκίας, προμηνύματα του ανοιξιάτικου γυρισμού.

Στερνό πέταγμα των χελιδονιών γύρω από τις φωλιές τους που αφήνουν πίσω τους γυρεύοντας την ανθρώπινη συμπόνια να μην ρίξουν τις φωλιές από τις σκεπές των σπιτιών τους και να φροντίσουν να μη τις χαλάσουν τα σπουργίτια που βρίσκουν την θαλπωρή στις χελιδονοφωλιές από τους δυνατούς βοριάδες και το τσουχτερό κρύο και τα χιόνια.

Ο Τρυγητής που λέει ο λαός μας η πιο γνωστή και διαδεδομένη από τις ονομασίες του Σεπτέμβρη στο λαϊκό καλαντάρη, που συνδέεται βέβαια με τον τρύγο, την κύρια αγροτική απασχόληση το μήνα αυτό. 

Στην εικονογραφία των Μηνών ο Σεπτέμβριος παριστάνεται ως τρυγητής με το τρυγοκόφινο, να τρυγάει ο ίδιος, ή να πατά σταφύλια στο πατητήρι, περιστοιχισμένος από άνδρες και γυναίκες σε ευθυμία, που τρυγούν τον μεθυστικό καρπό του αμπελιού.                                                                                                

Φέτος τα Καμποχώρια των Γιαννίνων  απ’ τον καύσωνα, αναστενάζουν και μόνο κάτω απ’ τις κληματαριές στις αυλόπορτές τους ψάχνουν στη σκιά τους  να δροσιστούν, γράφοντας ένα επίκαιρο ποιηματάκι:

Κάτω απ’ την κληματαριά κρέμονται  τα τσαμπιά                                                                                    

Άλλα κέρινα κι άλλα μαβιά να τα τρυγήσει η φαμελιά…

Και μέχρι τα σταφύλια θα ωριμάζουνε

Τα μεσημέρια σκιά και δροσιά θα δοκιμάζουνε

Και θα περιμένουν το μεθυστικό καρπό του αμπελιού

Όπως, τα ψωμί, το λάδι, το νερό…  δώρο Θεού.

Με τα πρωτοβρόχια η γενιά μου αναπολεί, με νοσταλγία, τα χρόνια εκείνα, τις ετοιμασίες  μας για τη νέα σχολική χρονιά, τη μπλε ποδιά, τη σάκα, τα βιβλία και τα τετράδια, εγώ θυμάμαι το βιβλιοπωλείο του Ν. Κωνή, κοντά στο Καπλάνιο που φοιτούσα, πίσω απ’ το παραδοσιακό καφεκοπτείο ο «Αρμένος», που κάθε αρχή σχολικής χρονιάς πηγαίναμε και προμηθευόμασταν τα σχολικά μας είδη. 

Να μην ξεχνάμε όμως ότι τον Σεπτέμβριο σαν μήνας ήπιος που έχει επίσης ολοκληρωθεί η συγκομιδή πολλών γεωργικών, κτηνοτροφικών, και λοιπών προϊόντων είναι ο κατεξοχήν μήνας των παζαριών (εμποροζωοπανήγυρη) πανελλαδικά. 

Έτσι και στα Γιάννινα γινόταν κάθε χρόνο με σταθερή περιοδικότητα και πριν αρχίσουν τα σχολεία.

Πολλά τραγούδια έχουν γραφτεί για τη μελαγχολία του Σεπτέμβρη, όμως το φθινόπωρο δεν είναι μελαγχολικό, απεναντίας είναι η εποχή που έχει εμπνεύσει καλλιτέχνες, όπως ζωγράφους, ποιητές, συγγραφείς, με τα όμορφα χρώματα των φύλλων των δέντρων, πριν πέσουν, και τις όμορφες εναλλαγές των τοπίων. 

Κι όταν σε λίγο καιρό η βροχή θα θεριέψει και θα γαζώνει τα τοπία, θα μας θυμίζουν εργόχειρο που το κεντούν εκατομμύρια υδάτινες βελόνες.

Μπορεί να φεύγουν τα αποδημητικά πουλιά, όπως τα χελιδόνια, οι πελαργοί, τα τρυγόνια, οι τσαλαπετεινοί οι συκοφάγιοι  κ.α στη μακρινή Αραπιά, πλην όμως, θα ξανάρθουν να μας φέρουν την Άνοιξη.

Μπορεί να μαραίνονται τα λουλούδια τ’ ανοιξιάτικα, θα τα αντικαταστήσουν όμως τα χρυσάνθεμα «χαμόγελα», τ’ Αγιοδημητριάτικα. 

ΚΑΛΟ ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ - 

ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ