«Η Γέννησίς σου Θεοτόκε, χαράν  εμήνυσεν πάση τη Οικουμένη. Εκ σου ανέτειλεν ο Ήλιος της Δικαιοσύνης, Χριστός, ο Θεός ημών. Και λύσας την κατάραν έδωκε την ευλογίαν…».

Ήδη το απολυτίκιο της γέννησης της Θεοτόκου σηματοδοτεί τη λύση της κατάρας, της προπατορικής ενοχής. Η άτεκνη Άννα, φέρνει στον κόσμο τη Μαρία, που το όνομά της σημαίνει Δέσποινα, Πριγκίπισσα. Η Μαρία θα γεννήσει τον Χριστό και θα λυθεί η βαριά ενοχή που συνόδευε τον άνθρωπο από τον καιρό της πτώσης.

Η Γυναίκα αποκαθαίρει  την παλιά αμαρτία και γίνεται η νέα Εύα. Ταυτόχρονα θα γίνει και το πιο αγαπητό πρόσωπο ανάμεσα στους ανθρώπους που θα ακολουθήσουν, αλλά και το ενοποιητικό  στοιχείο με ότι καλό προϋπήρξε. 

‘’Γιατί ήταν ανάγκη από αυτή τη ρίζα  και με αυτόν τον τρόπο η μητέρα του Θεού  να λάβει το πνευματικό σώμα της: να γεννηθεί από τους ανθρώπους εκείνους που ήταν περισσότερο από όλους τους άλλους οικείοι στον θεό  και με τη δύναμη της προσευχής.  Έπρεπε, δηλαδή,  εκείνη  η οποία συνένωσε τους ανθρώπους με τον θεό, διαλύοντας το μίσος που υπήρχε μεταξύ τους, κι άνοιξε στις προσευχές των ανθρώπων  τον δρόμο για τον ουρανό,  γκρεμίζοντας το διαχωριστικό τείχος, να έρθει στη ζωή χρησιμοποιώντας  τις κατάλληλες βάσεις και αφετηρίες’’, σημειώνει ο ιερός Καβάσιλας.

Διπλά ελπιδοφόρα η γέννηση. Το πρώτο είναι η γέφυρα  ανάμεσα στον Θεό και τους ανθρώπους, καθώς και η απελευθέρωση από την αιώνια κατάρα. Το δεύτερο είναι η ένωση των ανθρώπων, εκείνων που ακολούθησαν την γέννηση και εκείνων που προϋπήρξαν. 

Γι’ αυτό η Μαρία από τη στιγμή της γέννησής της  γίνεται σύμβολο εσαεί των ανθρώπων.   Η γυναίκα  γίνεται,  μέσω της Μαρίας, η τροφός της ιστορίας του ανθρώπου. Θα υπομείνει και τη χλεύη  και τον πόνο, ταυτόχρονα όμως το πρόσωπό της θα γίνει η παραμυθία των  ανθρώπων.

Σύμφωνα πάντα με τον ιερό Καβάσιλα, η γέννηση της Μαρίας συναντά ένα αντίστοιχο μέσα στην ιστορία: εκείνο της δημιουργίας των πρωτοπλάστων. Δεν έχει για γενέθλιο τόπο της τον ουρανό, αλλά τη γη της πτώσης, που έρχεται να επικυρώσει την προοπτική της σωτηρίας. Και θα γίνει αργότερα το κεντρικό πρόσωπο όχι μόνο της ιερής ιστορίας, αλλά και της ποίησης και της λογοτεχνίας και των τραγουδιών των ανθρώπων.

Θα καταστεί το πλέον οικείο πρόσωπο, που οι μετέπειτα θεολογικές έριδες ελάχιστα θα αγγίξουν ή θα αμαυρώσουν αυτό που πραγματικά αισθάνονται οι άνθρωποι  για την Παναγία. Η κόρη της Άννας  συναντά τις μέχρι πριν από τη γέννησή της εχθρικές  μεριές της ιστορίας και  προσφέρει το αγαθό της συμφιλίωσης. Αυτή η μοναχική γυναίκα αποκτά το πλήθος των αγαπημένων της και το καινοφανές και παράδοξο της ζωής της γίνεται οικείο και αγαπημένο. Ένα εσαεί δώρο του Θεού  στον άνθρωπο.

Θεομητορική γιορτή  κατά την οποία η Χριστιανική Εκκλησία τιμά κάθε χρόνο στις 8 Σεπτεμβρίου ‘’ το Γενέθλιον της Υπεραγίας  Δεσποίνης ημών Θεοτόκου ‘’ τη γέννηση δηλαδή της Μαριάμ  (Μαρία) της μητέρας του Ιησού Χριστού. 

Αξέχαστη θα μου μείνει όσα χρόνια κι αν περάσουν, το προσκύνημα την ημέρα αυτή στο μοναστήρι της Τσούκας που γιορτάζει την μέρα αυτή. Ξεκινούσαμε από το χωριό μου το Χαροκόπι να πάμε στο μοναστήρι να κοινωνήσουμε, με άλλες οικογένειες, κυρίως με τις μανάδες μας, με τα πόδια διά μέσου του χωριού Μουζακαίοι, να φτάσουμε στο Ελληνικό.

Όταν λοιπόν φτάναμε ανεβαίναμε στα κελιά να βρούμε μέρος όπου θα κοιμόμασταν το βράδυ. Παίρναμε μια ψάθα κι επάνω στρώναμε την κουρελού. Μετά πηγαίναμε στο εκκλησάκι να προσκυνήσουμε την  εικόνα και ν’ ανάψουμε τα κεριά. Ανταμώναμε και με άλλα παιδιά από άλλα χωριά και πιάναμε κουβέντα υποστηρίζοντας τα χωριά μας ποιο ήταν καλύτερο και πιο ωραίο…. 

Στο χωριό μας δεν είχαμε καμπαναριό (η καμπάνα ήταν στερεωμένη σε διχάλα δέντρου) και μας έκανε μεγάλη εντύπωση. Πόσο ψηλό είναι και  μάλιστα με 3 καμπάνες. Ο αδελφός μου, μεγαλύτερος σε ηλικία  δεν έκλεινε μάτι γιατί ήθελε να ξυπνήσει χαράματα να χτυπήσει πρώτος την μεγάλη - μεσαία καμπάνα του καμπαναριού στον όρθρο που έχει γλυκόλαλο ήχο. 

Αντίκρυ πριν σουρουπώσει αγναντεύαμε το Πετροβούνι και τους Χουλιαράδες και το βάραθρο του Τσιμόβου που αργότερα το 1958 έπεσε το λεωφορείο με τα 29 θύματα στον Άραχθο ποταμό. Αριστερά μας φαίνονταν τα λίγα φώτα  τότε των Γιαννίνων σαν κωλοφωτιές στο λόγγο σκορπισμένες.

Το βράδυ, αφού τρώγαμε ψωμί, ντομάτα κι ελιές, μια γειτόνισσα μας έδινε λίγο πεπόνι, ακόμα και τώρα το θυμάμαι, κοιμηθήκαμε, γιατί δεν είχε φώτα τότε, μόνο τα κεριά έφεγγαν.

Ξυπνάγαμε χαράματα, νιβόμασταν και κατεβαίναμε να παρακολουθήσουμε τη θεία λειτουργία και να κοινωνήσουμε. Πράγματι κατανυκτική η θεία λειτουργία της Παναγίας.             Ίσως γιατί ακούγαμε άλλον παππά να ψέλνει και μας φαινόταν αλλιώτικη η λειτουργία.

Όπως τα φέρνω τώρα  στο νου μου, όλα αυτά που βιώναμε τότε, μου φαίνεται ότι αυτή η πεζοπορία από τα χωριά μας  3-4 ώρες δρόμο φορτωμένες οι μανάδες μας κι’ ανεβαίνοντας ψηλά στο μοναστήρι   ήταν σαν μια ανάταση  ψυχής προς τον Πλάστη και την Παναγία.

Όταν πρωτοαντίκρισα την εκκλησία, που ήταν διαφορετική από τη δική μας , με το εκκλησάκι στη μέση και γύρω –γύρω τα κελιά  μου φάνηκε ότι πηγαίναμε στο Σπίτι του Θεού και της Παναγίας, έτσι το συνέδεσα  στο παιδικό μου μυαλό βλέποντας την.

Ξύπνησα θυμάμαι κάποια στιγμή και είδα τις μανάδες  μας  άγρυπνες,  γονατιστές με τις μαύρες μαντήλες, όπως σε αρχαία τραγωδία, με  κατάνυξη, σαν σε αγρυπνία Μεγάλης Εβδομάδας, να προσεύχονται, παρακολουθώντας την ιερά αγρυπνία. 

Πόσες φορές έχω γράψει ‘’πόσο άλλαξαν οι καιροί’’ και  αν οι νέοι τα διαβάσουν αυτά που γράφω,  θα τους φανούν μάλλον  εξωπραγματικά της φαντασίας μου. Κι’ όμως….

Σήμερα η επίσκεψη  στο μοναστήρι είναι πολύ εύκολη. Τα αυτοκίνητα φτάνουν μέχρι την είσοδο. Ξεχάστηκε ο ποδαρόδρομος. Δεν έχει σημασία όμως με τι μέσον –ποδαρόδρομος  ή αυτοκίνητο-, η Χάρη Της θα ευωδώνει τις προσευχές  και τις ικεσίες μας για  πάντα.

Αυτή η εμπειρία όμως που βιώναμε εμείς οι παλιότεροι παραμονή και ανήμερα της   Παναγίας θα μας μείνει αξέχαστη και άσβεστη στη μνήμη μας.

Γιάννης Τσόδουλος