Η πολιτική, ως «η υψίστη των τεχνών» κατά τον Αριστοτέλη, πρέπει να ασκείται από ανθρώπους «πεπαιδευμένους», πολιτικά και πολιτισμικά συνειδητοποιημένους. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο επιλέγει το έργο του – «Τα Πολιτικά» – για να αναπτύξει τις απόψεις του πως, για τη σωστή διακυβέρνηση μιας χώρας, απαραίτητες προϋποθέσεις είναι η Παιδεία, η Αρετή και η πολιτική σκέψη, όχι μόνο για τους πολιτικούς ηγέτες, αλλά και για τους πολίτες.

Φαίνεται όμως πως τα 400 χρόνια – 500 εδώ στην Ήπειρο – της πικρής σκλαβιάς άφησαν ζωηρά τα χνάρια τους, που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, και ιδιαίτερα με τον ραγιαδισμό, επηρεάζουν βασικά τη συμπεριφορά μας.

Βέβαια, θα μου πείτε, οι αγωνιστές του 1821 –και αυτοί του 1912-1913– με τους προσωπικούς τους σκληρούς αγώνες και τις απαράμιλλες θυσίες, όπως αυτές στο Μεσολόγγι και στα Ψαρά, μας χάρισαν την πολυπόθητη λευτεριά. Όμως, οι μεγάλοι «προστάτες μας» που ασφαλώς συνέβαλαν, και για τους δικούς τους λόγους, στη δημιουργία του νεοσύστατου Ελληνικού Κράτους, ιδιαίτερα μετά τη στυγερή δολοφονία του Καποδίστρια, με την οποία καταδίκασαν την Ελλάδα να μείνει στην άθλια μοίρα των κοτζαμπάσηδων και των ανομολόγητων συμφερόντων, επέβαλλαν, κατά καιρούς, τα δικά τους όργανα –μόνιμα ή εναλλασσόμενα, ξένα ή ντόπια– αρκεί να ήταν πιστά στα προστάγματά τους.

Κατά τη λεγόμενη δε μεταπολίτευση, αυτοί οι ίδιοι αντάλλαξαν τον επάρατο θεσμό της κληρονομικής μοναρχίας με τον φαινομενικά αποδεκτό θεσμό της κληρονομικής οικογενειοκρατίας, που κυβερνάει τούτο τον ταλαίπωρο τόπο μέχρι σήμερα –και μάλιστα με ένα σύστημα κατ’ επίφαση δημοκρατικό, που δεν έχει καμιά σχέση με την πραγματική δημοκρατία, που είναι γέννημα και θρέμμα αυτού του τόπου. Και τον κυβερνάει, με ελάχιστες εξαιρέσεις, με μια πολιτική ηγεσία, κομμένη και ραμμένη στα μέτρα τους. Αυτή βρίσκεται, κατά την επίσημη δήλωση του νομπελίστα ποιητή μας, του Οδυσσέα Ελύτη, «σε μαύρα σκοτάδια, από άποψη ουσιαστικής πνευματικής καλλιέργειας και βαθύτερης ελληνικής παιδείας».

Αυτό το μαύρο πνευματικό σκοτάδι, στο οποίο είναι βυθισμένη η πολιτική μας ηγεσία, είναι, κατά τον ίδιο ποιητή, η βασική αιτία όλων των δεινών που μαστίζουν αυτόν τον δύσμοιρο τόπο· κορύφωσή τους το ανεπανόρθωτο πνευματικό, ηθικό, πολιτικό και οικονομικό κατρακύλισμα των τελευταίων 20 ετών. Γνωστοί οι πέντε τελευταίοι πολιτικοί ηγέτες –για να μείνουμε σ’ αυτούς που βρίσκονται στη ζωή. Πρόκειται για τους πέντε πρωθυπουργούς της Ελλάδας που γνώρισε η Μέρκελ, κατά τη διάρκεια της θητείας της ως καγκελάριος της Γερμανίας, από το Νοέμβριο του 2005 μέχρι το Δεκέμβριο του 2021. Και όταν ρωτήθηκε για τη συνεργασία που είχε μαζί τους, απάντησε: «Ήταν και οι πέντε καλά παιδιά».

Προσωπικά ένιωσα βαθιά μελαγχολία, όταν, όπως τόνισα στο προηγούμενο σημείωμα, διαπίστωσα πως ο σημερινός πρωθυπουργός της Ελλάδας δεν είναι σε θέση να γράψει ένα ορθογραφημένο επίσημο σημείωμα. Δε δίστασε μάλιστα, στη συνέχεια, σε συνέντευξη που έδωσε στον αθηναϊκό Τύπο, επίσημα να δηλώσει πως «είναι ανορθόγραφος, και πως, όταν ξαναδιαβάζει το λανθασμένο κείμενο, δεν αναγνωρίζει το λάθος που έχει διαπράξει».

Επίσης, ένιωσα παρόμοια μελαγχολία –και οργή συνάμα– όταν στα Μ.Μ.Ε. είδα τον άλλο πρωθυπουργό, με παρακαθήμενο τον υπουργό Εξωτερικών της Ελλάδας, να υπογράφει, σε κλίμα πανηγυρικό, τη διαβόητη συμφωνία των Πρεσπών, με την οποία παραχωρούσε μακεδονική γλώσσα και μακεδονική ιθαγένεια σε άσχετους Σλάβους γείτονες, που δεν είχαν καμιά σχέση με τη Μακεδονία, με τη μακεδονική γλώσσα και με τον Ελληνισμό. Δεν είχαν υποβληθεί στον κόπο να διαβάσουν τη γνωστή σε όλο τον κόσμο δήλωση του πρώτου προέδρου των Σκοπίων, του Κίρο Γκλιγκόροφ, ο οποίος, το 1992, διαβεβαίωνε τους πάντες ότι: «Εμείς είμαστε Σλάβοι, δεν έχουμε καμία σχέση με τους αρχαίους Μακεδόνες και με το Μέγα Αλέξανδρο· ήρθαμε στην περιοχή τον 5ο και τον 6ο μ.Χ. αιώνα».

Είναι δε προς τιμή των Βουλγάρων Ευρωβουλευτών, οι οποίοι υποχρέωσαν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να αφαιρεθούν οι αναφορές στη μακεδονική γλώσσα και στη μακεδονική ταυτότητα από την έκθεση για τη Βόρεια Μακεδονία. Εκεί καταντήσαμε: να μας δείχνουν οι Βούλγαροι τι σημαίνει εθνική πολιτική!

Τι είδους πολιτικούς ηγέτες χρειαζόμαστε σήμερα; Θέλουμε ηγέτες να ξέρουν, να μιλάνε και να γράφουν σωστά την ελληνική γλώσσα· να ξέρουν και να σέβονται την ελληνική ιστορία· να είναι «Ελληνικοί», όπως εννοούσε τον όρο ο Καβάφης· να σκέφτονται και να ενεργούν ως γνήσιοι Έλληνες· να μη χαρίζουν απερίσκεπτα ελληνική γλώσσα και εθνότητα σε λαούς άσχετους με τον Ελληνισμό· και να θέτουν την ιστορία και τα διδάγματά της στην υπηρεσία των ανθρώπων, ως εργαλείο μεταβολής της κοινωνίας και όχι διαιώνισης μιας άρρωστης πραγματικότητας.

Βαριά άρρωστη –και ίσως ανίατη– η σημερινή πραγματικότητα, δημιούργημα ανθρώπων βυθισμένων στο «βαθύ σκοτάδι από άποψη πνευματικής καλλιέργειας και ελληνικής παιδείας», που φιλοδοξούν να συνεχίσουν ή να επανέλθουν στην ολέθρια πολιτική τους δράση, με την οποία μας έφεραν στο σημερινό κατάντημα. Δεν τους φθάνει το γεγονός ότι, όπως γράφει η έγκυρη γερμανική εφημερίδα «Frankfurter Allgemeine», αυτοί «παρέδωσαν την ανεξαρτησία του ελληνικού κράτους, και η Ελλάδα εφεξής μόνο κατ’ όνομα θα υπάρχει ως αυτοτελές, και πολύ περισσότερο ως τάχα ανεξάρτητο ευρωπαϊκό κράτος, αφού η χώρα και ο λαός της τελούν υπό ξένη δημοσιονομική και ελεγκτική κατοχή»;

Βαρύ και πολυσήμαντο το προσκλητήριο που απευθύνει προς κάθε σκεπτόμενο Έλληνα μέσα από τις σελίδες του πολυδιαβασμένου βιβλίου του «Η Ελλάδα των κρίσεων», ο διεθνούς φήμης Έλληνας επιστήμονας Βασίλειος Μαρκεζίνης: «Μήπως είναι όντως οι Έλληνες τόσο εξαντλημένοι, ώστε δεν έχουν πλέον τη διάθεση να ζήσουν, να εκσυγχρονιστούν, να διαπρέψουν; Ειλικρινά δεν το νομίζω. Ο χρόνος θα δείξει πόσο δίκιο έχω να ασκώ πιέσεις για ολοκληρωτική κάθαρση αυτών των στάβλων του Αυγείου, με τους οποίους μοιάζει το σύγχρονο ελληνικό κράτος».

Περί αυτού ακριβώς πρόκειται. Και αυτό το άθλιο κατασκεύασμα, αυτοί «οι στάβλοι του Αυγείου», που «χρειάζονται ολοκληρωτική κάθαρση», είναι δημιούργημα των «πέντε καλών παιδιών» της Μέρκελ. Κάποιοι αποσύρθηκαν οικειοθελώς. Οι άλλοι τι περιμένουν; Μήπως τον επανακάμψαντα Καμμένο, που, όπως ο ίδιος δήλωσε, όχι μόνο «καθαρίζει, σε ό,τι εξαρτάται από τους Αμερικανούς, ακόμα και για τους δεσποτάδες», αλλά γνωρίζει και σε ποια σειρά βρίσκεται ο κάθε ενδιαφερόμενος «στην ατζέντα του Τραμπ για την Ελλάδα»;

Σε τέτοιο κατάντημα δεν έχει ξαναφτάσει ο τόπος· «δεν υπάρχει άλλο σκαλί να κατρακυλήσουμε πιο βαθιά στου κακού τη σκάλα». Το επόμενο σκαλί θα είναι ο πάτος. Οπότε, δεν αποκλείεται να ακούσουμε την κραυγή κάποιου νέου Μέττερνιχ: «Grecia fuit, non est». Στο άκουσμά της οι πρόγονοί μας –φωτισμένοι Έμποροι, Ευεργέτες και Δάσκαλοι του Γένους– επιστράτευσαν όλες τις δυνάμεις τους και τον διέψευσαν. Το ίδιο έχουμε χρέος να κάνουμε κι εμείς, με πρωτεργάτες ασφαλώς τους πνευματικούς μας ηγέτες, που πρέπει να ακολουθήσουν όσους από τις τάξεις τους έχουν υψώσει ήδη τη φωνή τους και μας δείχνουν το δρόμο της κάθαρσης και της απαλλαγής από αυτούς που έχουν μετατρέψει το σύγχρονο ελληνικό κράτος σε «στάβλους του Αυγείου» και φιλοδοξούν να μας κρατήσουν στο δικό τους «μαύρο σκοτάδι».

Για να γίνει όμως αυτό, χρειάζεται «ολοκληρωτική κάθαρση». Με παλιά και φθαρμένα υλικά, με ανθρώπους που βρίσκονται «στο βαθύ σκοτάδι» της απαιδευσίας και της έλλειψης στοιχειώδους διάθεσης αυτοκριτικής και συγγνώμης για όσα δεινά επισώρευσαν στον τόπο, κάθαρση δε γίνεται. Ας το πάρουμε απόφαση: η ελληνική ιστορία και η συνακόλουθη πολιτική ζωή του τόπου, όπως τις γνωρίσαμε τα τελευταία 51 χρόνια της λεγόμενης μεταπολίτευσης, έκλεισαν τον κύκλο τους. Αν αυτό δεν το κατανοήσουμε, αν δεν το λάβουμε σοβαρά υπόψη και δεν αλλάξουμε πορεία, θα έχουμε καταδικάσει τα παιδιά μας και το μέλλον τους. Και μην ξεχνάτε: το 2032 λήγει η περίοδος χάριτος, οπότε αρχίζουν, όχι απλώς τα δύσκολα, αλλά τα τραγικά για τον τόπο.

Σπύρος Εργολάβος