Για την πορεία του θέματος άρδευση του κάμπου της Λαψίστας, στην πρόσφατη σύσκεψη της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Ηπείρου, από τους συμμετέχοντες, έγιναν δηλώσεις, αναφέρθηκαν  παρεμβάσεις και προτάθηκαν λύσεις άρδευσης.

Στο βασικό ζητούμενό μας, της απουσίας νερού για πότισμα του κάμπου Λαψίστας και σε συνέχεια ενός κρίσιμου ερωτήματος της Εφημερίδας σας, γιατί οι τοπικές καλλιέργειες ποτίζονται σχεδόν αποκλειστικά από την τάφρο Λαψίστας, 

που αποτελεί και αποδέκτη κάθε τοπικού ρυπαντή, θα προσθέσω και την απορία κάποιων πολιτών: Καλά δεν υπάρχει κάποια άλλη λύση; «Απαντώ ναι, υπάρχει». Στην σύσκεψη προτάθηκε και ως λύση, χωρίς να αποκλείονται άλλες προτάσεις, η δημιουργία μιας δεξαμενής αποθήκευσης νερού (ταμιευτήρας) για τις ανάγκες άρδευσης του Κάμπου της Λαψίστας, που αποτελεί μια από τις προτάσεις της ιστορικής Επιτροπής Ηγουμενίτσας. Η δημιουργία ενός ταμιευτήρα νερού, για τις ανάγκες άρδευσης του Κάμπου της Λαψίστας, ως εναλλακτική λύση περιόδων λειψυδρίας, ή συνεχιζόμενα, νομίζω ότι είναι μια καλή ιδέα. Ακολουθούν όμως, τα επόμενα ερωτήματα: Να γίνει ένας ταμιευτήρας νερού, αλλά σε ποια θέση; Τι χωρητικότητας, μικρός, μεσαίος, μεγάλος; Τι ποσότητα νερού θέλουμε για τις ανάγκες άρδευσης; Τι ποιότητας νερό και από πού θα το προμηθευτούμε (Γεώτρηση, Πηγές, Νερά βροχής, Λίμνη Παμβώτιδα, Επεξεργασμένα λύματα Βιολογικού ΔΕΥΑΙ – από άλλους Φυσικούς Αποδέκτες με μεταφορά νερού -  κλπ); 

Ας πούμε ότι, ωραία λοιπόν ως εδώ, βρήκαμε τις λύσεις για τα πιο πάνω. Τα ερωτήματά μου όμως  συνεχίζονται: Η σχετική διαδικασία (προμελέτες – μελέτες – διαγωνισμοί –εγκρίσεις κ.λ.π ) θα ξεκινήσουν άμεσα, το ζήτημα της άρδευσης θα λυθεί εύκολα, θα χαθεί και άλλη καλλιεργητική χρονιά.

Η ενασχόλησή μου, λόγω του συγκεκριμένου αντικειμένου γνώσης σε ανάλογα θέματα άρδευσης, απαιτούν στην πρόταση αυτής της λύση του ταμιευτήρα άρδευσης, να προσδιοριστούν κάποιες, τεχνικές και επιστημονικές παράμετροι. Ως ποσότητα και ποιότητα νερού άρδευσης, επιλεγούμε τα επεξεργασμένα κατάλληλα λύματα της εκροής του βιολογικού της πόλης μας, ποσότητα νερού από τις πηγές του Σεντινίκου και ποσότητα νερού από την Λίμνη μας. Η εν γένει διαχείριση των υγρών αποβλήτων, έτσι ώστε να μπορούν να ανακτηθούν ως νερό με σκοπό την επαναχρησιμοποίησή τους και την αξιοποίηση του ανακτημένου νερού για άλλες χρήσεις, εκτός της πόσης, όπως την άρδευση, αναφέρεται στην νομοθεσία μας (Υ.Α. 145116/2011) ως «Έμμεση Επαναχρησιμοποίηση». Δηλαδή προβλέπεται η αποθήκευση των επεξεργασμένων υγρών αποβλήτων (ανακτημένο νερό) σε επιφανειακό ταμιευτήρα πλησίον του βιολογικού, πριν από την επαναχρησιμοποίησή του και κατά κανόνα η ανάμιξή του με άλλα νερά. Θέσεις πλησίον του βιολογικού υπάρχουν (αγροκτήματα που μπορούν να απαλλοτριωθούν), η δυνατότητα εύκολης ανάμιξης με αλλά κατάλληλα νερά, είναι εφικτή (νερά πηγών Σεντινίκου και νερά Λίμνης Παμβώτιδας) ίσως και ομβρίων της περιοχής, αλλά την αρδευτική περίοδο (καλοκαιρινοί μήνες) είναι δύσκολο να βρεθούν. Εγγύηση της ποιότητας νερών για άρδευση έχουμε, για τα λύματα ο «Φορέας Παροχής Ανακτημένου Νερού»: Το φυσικό ή νομικό πρόσωπο, το οποίο έχει την ευθύνη λειτουργίας της εγκατάστασης επεξεργασίας των υγρών αποβλήτων (Δ.Ε.Υ.Α.Ι), για τα νερά των πηγών και λίμνης δεν υπάρχει πρόβλημα. 

Την διαχείριση αποθήκευσής τους & ανάμιξη, του νερού για άρδευση, αναλαμβάνει ο «Φορέας Διαχείρισης του ανακτημένου νερού» το φυσικό ή νομικό πρόσωπο, το οποίο έχει την ευθύνη παραλαβής & διαχείρισης του κατάλληλα επεξεργασμένου και ανακτημένου νερού του βιολογικού, με σκοπό την επαναχρησιμοποίησή του για άρδευση (ΓΟΕΒ Λεκανοπεδίου Ιωαννίνων) και την χρήση του νερού για άρδευση αναλαμβάνει μετά την απορροή του από τον ταμιευτήρα ο «Χρήστης Ανακτημένου Νερού»: το φυσικό ή νομικό πρόσωπο, το οποίο χρησιμοποιεί το ανακτημένο νερό (ΤΟΕΒ Λαψίστας). 

Με λίγα λόγια, η ΔΕΥΑ Ιωαννίνων παρέχει το νερό στον φορέα που αναλαμβάνει την διαχείριση του ανακτημένου νερού (ΓΟΕΒ) και ο χρήστης του νερού (ΤΟΕΒ)  είναι αυτός, που το χρησιμοποιεί. Σαν ποσότητες νερού άρδευσης νομίζω καλυπτόμαστε, καθώς ο υπολογισμός της παροχής των αστικών λυμάτων του βιολογικού της πόλης των Ιωαννίνων και της ευρύτερης περιοχής (παλαιού & νέου) βασίζεται στα πληθυσμιακά δεδομένα, με καλή κατ’ εκτίμηση ημερήσια παροχή. Μια αναφορά γίνεται για παροχή λυμάτων από την εγκατάσταση Q=1000 l/sec  (παλαιού βιολογικού). Ολόκληρη η προς άρδευση περιοχή είναι εμβαδού 37.300 στρ. και σύμφωνα με στοιχεία του ΓΟΕΒ, παρατηρείται μια σταδιακή εγκατάλειψη των αρδευόμενων εκτάσεων στο λεκανοπέδιο Ιωαννίνων, ίσως και στο κάμπο Λαψίστας. Η προγραμματισμένη επαναχρησιμοποίηση επιτρέπεται για γεωργική χρήση (άρδευση) και σαν  χρονική περίοδος επαναχρησιμοποίησης των επεξεργασμένων υγρών αποβλήτων του βιολογικού μας, θα γίνεται μια ορισμένη εποχή του έτους κυρίως κατά τους μήνες Μάιο - Ιούνιο – Ιούλιο – Αύγουστο –Σεπτέμβριο. Σαν τρόπος άρδευσης, υπάρχει και η εναλλακτική δυνατότητα να γίνεται η χρήση τους για άρδευση, χωρίς να ανακατεύονται τα νερά του ταμιευτήρα με τα νερά της τάφρου Λαψίστας, το νερό μετά τον ταμιευτήρα να οδηγείται με την υπάρχουσα προσαγωγό διώρυγα, στα αντλιοστάσια  (Αγ. Ιωάννη – Τούμπας & Πετάλι) για το αντλιοστάσιο Ροδοτοπίου, χρειάζεται νέα πρόταση μεταφοράς του από ένα σημείο της προσαγωγού και μετά, είναι δε εφικτό να εμπλουτιστεί  με τα νερά των Πηγών Τούμπας. Αποφεύγουμε με τον τρόπο αυτό την ανάμιξή των με αλλά νερά (τυχόν ρυπογόνα) και ακολούθως για την περιορισμένη άρδευση με επεξεργασμένα υγρά (απόβλητα), απαιτείται να εξεταστεί και η ανάλογη εκπόνηση μελέτης σχεδιασμού και εφαρμογής της άρδευσης, ανάλογα με το συγκεκριμένο είδος της καλλιέργειας και τη συγκεκριμένη περιοχή. 

Εφικτές λοιπόν προτάσεις υπάρχουν, αλλά πρέπει όλες να εξεταστούν από ειδικούς, εύχομαι να δοθούν οι κατάλληλες και σύντομες λύσεις. Χρειάζεται η προσοχή μας για τα νερά άρδευσης και ύδρευσης, γιατί  ο χαρακτήρας των υδάτινων σωμάτων στο Υδατικό Διαμέρισμα του Λεκανοπεδίου Ιωαννίνων, μεταβλήθηκε λόγω υδρομορφολογικών αλλαγών από την δραστηριότητα του ανθρώπου. Όταν η ζήτηση νερού για διάφορες χρήσεις (ανάγκες), είναι σήμερα μεγαλύτερη από τους διαθέσιμους υδατικούς πόρους μας, έχουμε το φαινόμενο της Λειψυδρίας. Αυτό θα γίνεται μεγαλύτερο λόγω της αύξησης του πληθυσμού και της αλλαγής του κλίματος.

* Ο Δημήτρης Μακρής είναι Πολιτικός Μηχανικός Τ.Ε. με ειδίκευση σε έργα υδραυλικών υποδομών και εγγείων βελτιώσεων.