Ο Λαός μας για την πολιτική του οργάνωση επέλεξε ως πολίτευμα για το Ελληνικό Κράτος με το δημοψήφισμα της 8-12-1974, την Δημοκρατία (Αβασίλευτη), συνεπής στην μακραίωνη ιστορική του παράδοση. Δηλαδή, το πολίτευμα στο οποίο αυτοδίκαια η εξουσία  πηγάζει από την θέληση των πολιτών και ασκείται από αυτούς με κανόνες (νόμους), που υλοποιούν την θέλησή του.

 Το πολιτικό μας σύστημα και η επικρατούσα πνευματική ηγεσία, ρητά ή σιωπηρά, από την μεταπολίτευση του 1974 και μέχρι σήμερα, έχει αποδεχθεί το ιδεολόγημα “Ανήκομεν εις την Δύσιν”, το οποίο διακήρυξε εμφατικά στη Βουλή το 1975 ο Κωνσταντίνος Καραμανλής.

Έτσι, χωρίς την διενέργεια δημοψηφίσματος ενέταξε την χώρα μας στην Ε.Ο.Κ. στις 19-11-1979. Η ΕΟΚ μετεξελίχθηκε στις 7 Φεβρουαρίου του 1992  στην αυτοαποκαλούμενη  Ευρωπαϊκή Ένωση με την Συνθήκη του “Μάαστριχτ”, την οποία η χώρα μας εισήγαγε στην έννομη τάξη της  στις 1-12-2009.

Με βάση την ιδεολογική αυτή επιλογή, όταν συντάχθηκε και ψηφίστηκε το Σύνταγμα του 1975, η τότε Βουλή είχε μεριμνήσει να μην υπάρξουν συνταγματικά εμπόδια στον δρόμο προς την ένταξη στην τότε ΕΟΚ και περιέλαβε στο Σύνταγμα ειδική διάταξη στο άρθρο 28. Η διάταξη αυτή μεθοδεύει και διευκολύνει την μεταβίβαση αρμοδιοτήτων των άμεσων οργάνων της Πολιτείας μας σε όργανα διεθνών οργανισμών, όπως είναι η Ε.Ε., χωρίς να απαιτείται  γι’ αυτήν έγκριση δια δημοψηφίσματος.

Συνεπώς, από τις19-11-1979 το βασικό κείμενο της  Συνταγματικής Οργάνωσης της Πολιτείας μας το Σύνταγμα του 1975 όπως αναθεωρήθηκε τα έτη 1986, 2001, 2008 και 2019, συνυπάρχει  και με το διεθνές δίκαιο και με το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που μάλιστα διεκδικούν υπεροχή επιβολής στην Ελληνική έννομη τάξη.

Σημειωτέον ότι το ελληνικό Σύνταγμα πρέπει να είναι σε διαρκή εναρμόνιση με κοινοτικό δίκαιο, σύμφωνα με το άρθρο 3 της συνθήκης Ρώμης και την νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Συγκεκριμένα το Δικαστήριο αυτό  έχει νομολογήσει ότι όλα τα κράτη μέλη της Ένωσης οφείλουν να συμμορφώνονται με το ευρωπαϊκό δίκαιο και ουδεμία διάταξη εσωτερικού δικαίου (νόμου ή Συντάγματος) δεν μπορεί να αποτελεί δικαιολογία για μη συμμόρφωσή των.

Είναι λοιπόν χρήσιμο να δει κανείς ποια ζητήματα της Συνταγματικής και γενικά της θεσμικής  μας Οργάνωσης μεταβιβάσαμε στα όργανα της Ε.Ε., ώστε στη συνέχεια να εκτιμήσουμε και τις δυνατότητες και την σημασία του προσδιορισμού των αναθεωρητέων διατάξεων του Συντάγματός μας, εν όψει και του δεδομένου ότι η παρούσα Βουλή έχει αυτήν την  αρμοδιότητα, αφού πέρασε πενταετία από την προηγούμενη αναθεώρησή του το 2019.

Το πρωτογενές δίκαιο της Ε.Ε. περιέχεται στις Συνθήκες της. Με τις συνθήκες θεσμοθετήθηκαν έξι κύρια θεσμικά όργανά  της. Αυτά παρέχουν από κοινού κατευθύνσεις πολιτικής για την  Ένωση και τα κράτη μέλη και ορίζουν τις αρμοδιότητες των οργάνων της: Τα όργανα αυτά είναι: Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Ε.Ε. έχει πέντε είδη πράξεων έκδοσης δεσμευτικών κανόνων για τα κράτη μέλη. Αυτές είναι, οι κανονισμοί, οι οδηγίες, οι αποφάσεις, οι συστάσεις και οι γνωμοδοτήσεις.

Τον Ιούνιο του 1988 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφάσισε: Από την 1η Ιουλίου 1990 πλήρη απελευθέρωση των συναλλαγών κεφαλαίου, αυξημένη συνεργασία μεταξύ των κεντρικών τραπεζών και ελεύθερη χρήση του ECU (Ευρωπαϊκή Νομισματική Μονάδα, πρόδρομος του ευρώ). Από την 1η Ιανουαρίου 1994 την ίδρυση του Ευρωπαϊκού Νομισματικού Ιδρύματος (ΕΝΙ). Την απαγόρευση της χορήγησης δανείων από τις κεντρικές τράπεζες στον δημόσιο τομέα, τον αυξημένο συντονισμό των νομισματικών πολιτικών. Την ολοκλήρωση της διαδικασίας ανεξαρτησίας των εθνικών κεντρικών τραπεζών μέχρι την 1η Ιουνίου 1998 ημερομηνία ίδρυσης της  Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας . Η Ε.Κ.Τ. είναι η τράπεζα που εκδίδει και διαχειρίζεται το Ευρώ, διαχειρίζεται τη νομισματική πολιτική της Ευρωζώνης. Το θεσμικό καθήκον της είναι να διατηρεί τη σταθερότητα των τιμών. Δεν δανείζει τα κράτη μέλη. Δανείζει όμως τις Τράπεζες των κρατών μελών υπό προϋποθέσεις. Η Ε.Ε. έχει αποκλειστική αρμοδιότητα προσδιορισμού της κοινής αγροτικής και αλιευτικής πολιτικής, της κοινής εμπορικής πολιτικής προς τις τρίτες χώρες, όπως επίσης και της περιφερειακής πολιτικής για την υποστήριξη των φτωχότερων περιφερειών της.

Η έννομη τάξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει σήμερα όπως διαμορφώθηκε με την  Συνθήκη της Λισσαβώνας της 13-12-2007. Με αυτήν θεσμοθετήθηκαν τα εξής που ισχύουν υποχρεωτικά στα κράτη μέλη:

Εγκαθιδρύθηκε ενιαία εσωτερική αγορά που περιλαμβάνει τις χώρες της Ένωσης. Ορίστηκε η δράση των κρατών μελών και της Ένωσης να περιλαμβάνει,  θέσπιση  οικονομικής πολιτικής, που βασίζεται στο στενό συντονισμό των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών, με τον καθορισμό κοινών στόχων, και  ασκείται σύμφωνα με την αρχή της οικονομίας της ανοιχτής αγοράς με ελεύθερο ανταγωνισμό. Τέθηκαν ως στόχοι κοινής πολιτικής, η αειφόρος και ισόρροπη οικονομική ανάπτυξη των κρατών μελών, η  σταθερότητα των τιμών,  η πλήρης απασχόληση , η οικονομική και κοινωνική  συνοχή και την αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών. Η Ένωση και κανένα κράτος μέλος  δεν ευθύνεται για τις υποχρεώσεις που αναλαμβάνουν οι αρχές άλλου κράτους μέλους, ούτε τις αναλαμβάνει. Για την τήρηση από τα κράτη μέλη της “δημοσιονομικής πειθαρχίας” ορίστηκαν “ τιμές αναφοράς” ως εξής: –3% για το λόγο μεταξύ του προβλεπομένου ή υφισταμένου δημοσιονομικού ελλείμματος και του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος , – 60% για το λόγο μεταξύ του δημοσίου χρέους και του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος.  Εγκαθιδρύθηκε οικονομική και νομισματική ένωση, της οποίας  νόμισμα είναι το ευρώ.  Τα όργανα της Ένωσης ορίστηκε να ασκούν ενιαία νομισματική και συναλλαγματική πολιτική με πρωταρχικό στόχο την σταθερότητα των τιμών. 

Το Συμβούλιο, έχει την αρμοδιότητα: α) Να συντάσσει σχέδιο των γενικών προσανατολισμών  των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών και της Ένωσης. β) Να παρακολουθεί και να αξιολογεί τις οικονομικές εξελίξεις των. γ) Όταν η οικονομική πολιτική ενός κράτους μέλους αντιβαίνει προς τους ενωσιακούς προσανατολισμούς, θεσπίζει τα κατάλληλα μέτρα για την αντιμετώπιση της  κατάστασης. δ) Μετά από πρόταση της Επιτροπής  έχει αρμοδιότητα να κρίνει, εάν κρίνει ότι ένα κράτος μέλος δεν συμμορφώνεται με απόφαση που έχει ληφθεί  μπορεί να  λάβει μέτρα, ακόμη και να επιβάλει πρόστιμα εύλογου ύψους, έως ότου, κατά τη γνώμη του Συμβουλίου, διορθωθεί το υπερβολικό έλλειμμα ε) Εκδίδει απόφαση που καθορίζει κοινές θέσεις σχετικά με ζητήματα για την Οικονομική και Νομισματική Ένωση στο πλαίσιο των αρμόδιων διεθνών οικονομικών οργανισμών και διασκέψεων. 

Οι επακολουθήσασες συνθήκες του  Σένγκεν το 1985 όπως συμπληρώθηκε το 1990 και του του Άμστερνταμ το 1997   διαμόρφωσαν νομικούς κανόνες για τα κατωτέρω ζητήματα: Κατάργηση των ελέγχων στα κοινά σύνορα, καθιέρωση ελεύθερης κυκλοφορίας για όλα τα πρόσωπα, υπηκόους των κρατών μελών καθώς και η αστυνομική και δικαστική συνεργασία. Θεσπίστηκε το λεγόμενο  “Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης”, στο οποίο περιελήφθησαν οι όροι δημοσιονομικής πειθαρχίας, τους οποίους πρέπει να τηρούν τα κράτη – μέλη που μετέχουν στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση. Με αυτό τα κράτη μέλη δεσμεύονται να τηρήσουν το μεσοπρόθεσμο στόχο για μια σχεδόν ισοσκελισμένη ή πλεονασματική δημοσιονομική κατάσταση. Να διορθώνουν το υπερβολικό δημοσιονομικό έλλειμμα το ταχύτερο δυνατόν μετά την εμφάνισή του. Δίδεται αρμοδιότητα στο Συμβούλιο να μπορεί να επιβάλλει κυρώσεις εάν ένα συμμετέχον κράτος μέλος δεν λάβει τα αναγκαία μέτρα για να τερματίσει την κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος .

Η Ε.Ε. δεν έχει θεσπίσει κανόνες που να αναλαμβάνει την άσκηση κοινής δημοσιονομικής, εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής και και γι΄αυτό δεν έχει αντίστοιχα όργανα. Ήδη έχουν περάσει 18 ολόκληρα χρόνια από την συνθήκη της Λισσαβώνας και η Ε.Ε. δεν έχει κάνει ούτε ένα βήμα περαιτέρω προς την κατεύθυνση της δημιουργίας μιας Συνομοσπονδίας των κρατών μελών της!!!

Επίσης, δεν πρέπει να παραβλέψει κανείς την αντίληψη και τις επιδιώξεις της ελίτ της Δυτικής Ευρώπης ως προς τα χωρικά όρια της Ένωσης. Όταν ύστερα από τη Συνθήκης της Νίκαιας το 2003, διευρύνθηκε  χωρικά η Ε.Ε. με την συμμετοχή των οκτώ χωρών  της Ανατολικής Ευρώπης και της  Κύπρου και με προοπτική να συμπεριλάβει και ασιατικές χώρες όπως η Τουρκία και η Γεωργία, απέκλεισε κάθε σκέψη για την συμμετοχή της Ρωσίας, αντίθετα στην γεωγραφική πραγματικότητα και την μεγαλοφυή πολιτική αντίληψη του μεγάλου Ευρωπαίου πολιτικού Σαρλ Ντε Γκώλ για μια Ευρώπη από τον Ατλαντικό ως τα Ουράλια.

Οι λαοί της Ε.Ε. είναι σήμερα σαν τους επιβάτες ενός αυτοκινήτου που έπαψε να κινείται, που μένει στάσιμο και δεν προχωρά προς την ολοκλήρωσή του οράματος των. Όταν ένα αυτοκίνητο ακινητοποιείται τότε οι επιβάτες του το εγκαταλείπουν. Δυστυχώς οι “επιβάτες” λαοί του του  “αυτοκινήτου” Ε.Ε. θα το εγκαταλείψουν, όταν θα συνειδητοποιήσουν ότι τα πολιτικά συστήματα των χωρών των και οι οικονομικές ηγεσίες τους, δεν έχουν την δύναμη ή την θέληση να προχωρήσουν προς την υλοποίηση του οράματος των.

Ο Νικήτας  Αποστόλου είναι πρώην Τμηματάρχης του Υπουργείου Γεωργίας