Με μεγάλη ικανοποίηση, μια μέρα μετά τη δημοσίευση του τελευταίου σημειώματος, διάβασα στο διαδίκτυο το «προσκλητήριο – κείμενο προβληματισμού» που παρουσίασαν στην αίθουσα της ΕΣΗΕΑ 90 προσωπικότητες από όλα τα κοινωνικά στρώματα – και αυτό έχει την ιδιαίτερη σημασία του. Με αυτό καλούσαν «τους δύο πρώην πρωθυπουργούς, τον Κώστα Καραμανλή και τον Αντώνη Σαμαρά», να γίνουν από μέλη της δημιουργίας του προβλήματος σε μέλη λύσης του προβλήματος – κατά το αρχαίον «ο τρώσας και ιάσεται» – και «να αναλάβουν πρωτοβουλία για την αναγέννηση και την ανασύνταξη της χώρας».

Θέλω να πιστεύω πως το «προσκλητήριο» αυτό συντάχθηκε με τη σύμφωνη γνώμη και των δύο πρώην πρωθυπουργών και προέδρων της Νέας Δημοκρατίας. Στο συμπέρασμα αυτό καταλήγω, έχοντας υπόψη τα όσα, κατά το πρόσφατο παρελθόν, καταλόγισαν οι δύο πρώην πρωθυπουργοί της Νέας Δημοκρατίας στην ασκούμενη πολιτική από την κυβέρνηση Μητσοτάκη, την οποία καταδίκασαν στο σύνολό της. Επίσης και στην πιο πρόσφατη δήλωση Σαμαρά, σε άρθρο του στον τύπο, στην οποία αναφέρει:

«Ως μέλος του Ελληνικού Κοινοβουλίου και ως πολιτικός που είχε την ευθύνη για τη χώρα στην πιο κρίσιμη στιγμή της πρόσφατης ιστορίας της, θεωρώ ότι: δεν υπάρχει ηθικό έρεισμα στην απόρριψη του αιτήματος των γονέων για την εκταφή των σορών των παιδιών τους. Έχουν απόλυτο δικαίωμα να διαπιστώσουν εάν τα λείψανα που βιαστικά και δίχως τον πρέποντα έλεγχο παραδόθηκαν προς ταφήν, ανήκουν πράγματι στα παιδιά τους. Είναι θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα».

Εδώ το θέμα δεν είναι απλώς πολιτικό· είναι ταυτόχρονα και ηθικό. Με ατράνταχτα, λοιπόν, επιχειρήματα απορρίπτεται, με το προσκλητήριο – όπως ακριβώς συνέβη και με τις δηλώσεις των δύο πρώην πρωθυπουργών – σχεδόν στο σύνολό της η ασκούμενη πολιτική της κυβέρνησης, και προτείνεται η ριζική αναθεώρησή της. Αυτό είναι το ένα αξιοπρόσεκτο σημείο που υπάρχει στο προσκλητήριο των 90 προσωπικοτήτων.

Το δεύτερο – πιο σοβαρό αυτό – βρίσκεται στο ίδιο το προσκλητήριο: αποδεικνύει πως η ελληνική κοινωνία αντιλαμβάνεται ότι η χώρα ακολουθεί, όχι απλώς λανθασμένη κατεύθυνση, που δεν ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της εποχής μας και στα σοβαρά προβλήματα που την απασχολούν, αλλά ακολουθεί μια πολιτική επικίνδυνη στην οποία οφείλεται η δημιουργία αυτών των προβλημάτων.

Επισημαίνεται με έμφαση στο προσκλητήριο πως «στην ελληνική κοινωνία αξίζει ένα καλύτερο μέλλον από την προβληματική κατάσταση που βιώνει σήμερα». Και το σπουδαιότερο: «Οι σύγχρονοι Έλληνες, φορείς ενός σπουδαίου πολιτισμού, διαπρέπουν σε όλες τις χώρες του κόσμου – στην επιστήμη, στην οικονομία, στη ναυτιλία, στον πολιτισμό – παντού, εκτός από την πατρίδα τους».

Και εδώ, σε τούτη την πατρίδα, τι γίνεται; «Εκτός ολίγων εξαιρέσεων – κατά τον Ελύτη – οι πολιτικοί μας ηγέτες, στο κεφάλαιο της βαθύτερης ελληνικής παιδείας, βρίσκονται σε μαύρα μεσάνυχτα, με συνέπεια να τους λείπει η ευαισθησία που χρειάζεται να ανταποκριθούν και να αποδώσουν το ήθος του λαού».

«Οι θεσμοί, όπως λειτουργούν σήμερα – κατά το Δημήτρη Τσάτσο – είναι νεκροί. Ζούμε την ώρα του κόσμου της νύχτας. Η αντοχή στη δυσοσμία ασφαλώς έχει τα όριά της».

«Μια ψυχολογική στάση που ελάχιστα διαφέρει από τη συλλογική σχιζοφρένεια – κατά τον Παναγιώτη Κονδύλη – διέπει τη συμπεριφορά των πολιτικών κομμάτων, τα οποία εκποιούν τον κρατικό μηχανισμό και το κράτος γενικότερα, πράγμα που συνοδεύεται, μαζί με την υλική, και από πλήρη πνευματική στειρότητα».

Αυτή «η πνευματική στειρότητα» κάνει ασφαλώς έκδηλη την παρουσία της με τη στάση της οργανωμένης ανώτατης πνευματικής ηγεσίας, που με ελάχιστες τιμητικές ατομικές εξαιρέσεις, κάνει πως αγνοεί την τραγική ελληνική πραγματικότητα. Κλεισμένη ερμητικά στον εαυτό της, απολαμβάνει τα άφθονα αγαθά της, περιορίζοντας τη δραστηριότητά της σε μια – άσκοπη, σε ορισμένες περιπτώσεις – θεωρία. Αγνοεί πως μέλη της Ακαδημίας και πανεπιστημιακοί καθηγητές υπάρχουν αρκετοί, όμως ακαδημαϊκοί δάσκαλοι είναι ολίγοι. Οι πρώτοι εξαντλούν τη δραστηριότητά τους στην ανώδυνη θεωρία, ενώ οι δεύτεροι προχωρούν στην επώδυνη πράξη, με την οποία καταξιώνουν, στη συνείδηση των πολιτών, την επιστήμη που υπηρετούν και τον εαυτό τους.

Αυτό ακριβώς διδαχτήκαμε όσοι, με ισχυρή θέληση και σκληρό αγώνα, κατορθώσαμε να φοιτήσουμε σε ανώτατα πνευματικά ιδρύματα της χώρας, και δείξαμε το ανάλογο ενδιαφέρον για το αντικείμενο του επιστημονικού κλάδου που διαλέξαμε. Περιορίζομαι να αναφέρω δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα από το αρχαίο και νεότερο πολιτικό και πνευματικό διαφωτιστικό κίνημα, που κατέκλυσε στη συνέχεια ολόκληρη την ανθρωπότητα:

Το πρώτο παράδειγμα σχετίζεται με τον αρχαίο φιλόσοφο, τον Πλάτωνα, ο οποίος, στην Έβδομη Επιστολή του, αναφέρει: «Πραγματοποίησα τα τρία ταξίδια στη Σικελία, γιατί ντρεπόμουν τον ίδιο τον εαυτό μου, μήπως φανεί ότι δεν είναι παρά σκέτη θεωρία, και ότι ουδέποτε επιλέγω να καταπιαστώ με κάποια πράξη, ώστε η πολιτική δύναμη και η φιλοσοφία να συμπέσουν στο ίδιο πρόσωπο». Με αυτό το πνεύμα διατύπωσε και τη γνωστή μέχρι σήμερα φράση, σύμφωνα με την οποία: «Εάν οι φιλόσοφοι (οι πνευματικά καλλιεργημένοι άνθρωποι) δεν βασιλέψουν (δεν γίνουν πολιτικοί άρχοντες), ή οι βασιλείς (οι άρχοντες) δεν φιλοσοφήσουν (δεν καλλιεργηθούν πνευματικά) αρκούντως και ικανώς, δεν υπάρχει απαλλαγή από τα δεινά, όχι μόνο στις πόλεις, αλλά και σε ολόκληρο το ανθρώπινο γένος».

Το δεύτερο παράδειγμα σχετίζεται με το γνωστό εκπαιδευτικό μεταρρυθμιστή και παιδαγωγό της νεότερης Ελλάδας, το Δημήτρη Γληνό, που κράτησε ζωντανό στη χώρα μας το πνεύμα του Διαφωτισμού, με τον Εκπαιδευτικό Όμιλο, και διακήρυξε: «Ο επιστήμονας και ο φιλόσοφος πρέπει να βγουν από τον ερμητισμό τους, να πεζέψουν ανάμεσα στα πλήθη και με τη διδαχή τους να τα κατακτήσουν. Η γνώση τότε μόνο είναι αληθινή, όταν είναι γνώση για τη ζωή. Αν η γνώση δεν εξασφαλίσει στο άτομο το φως που χρειάζεται για το ξάνοιγμα της δικής του πολιτικής, θα παρασέρνεται από τα δολώματα της προπαγάνδας και της πλύσης του εγκεφάλου. Ζωή σημαίνει ενέργεια και τρόπο ενέργειας. Τρόπος ενέργειας σημαίνει πολιτική, γιατί δεν υπάρχει ενέργεια του ανθρώπου που δεν είναι κοινωνικά προκαθορισμένη».

Αυτό ακριβώς «το πέζεμα» της πνευματικής ηγεσίας του τόπου «ανάμεσα στα πλήθη» περιμένουμε οι πολίτες σ’ αυτές τις δύσκολες στιγμές που περνάει ο τόπος. Έτσι θα μπορέσουμε να βρούμε την ενδεδειγμένη λύση με την οποία θα βγούμε από το τραγικό αδιέξοδο στο οποίο βρισκόμαστε.

Λύση ίσως παρόμοια, αλλά σημαντικά αλλαγμένη, με αυτή που ακολούθησε η χώρα μας με την κυβέρνηση Ζολώτα το 1989, απαλλαγμένη όμως από τα μειονεκτήματά της. Ή λύση που ακολούθησε η Ιταλία το 2021 με την κυβέρνηση Ντράγκι.

Λύση πάντως χωρίς σκοπιμότητες και ιδιοτέλεια, με βάση το Κοινοβουλευτικό μας Πολίτευμα – στην ανασύνταξη και ομαλοποίηση του οποίου άλλωστε θα αποβλέπει –ώστε να φέρει τα αναμενόμενα αποτελέσματα.